• MOTOR & BOT
• PORTATİF KAYIK
• FİSHFİNDER

MOTOR & BOT

Fotoğraf: Ercan KÖÇKAR (Köprüköy-ANKARA)

Oltacının Düşü: Bot ve Motor ;
Oltanın büyüsünü keşfedip, hele bir de turnayla tanışınca artık rüyalarınızda botla ava çıktığınızı görmeye başlarsınız. Özellikle büyük şehirlerde yaşayıp hafta sonunu iple çeken oltacıların en büyük düşü, arabasının bagajında taşıyabileceği bir şişme bot ve motor sahibi olmak haline geliyor. Ancak bu konuda deneyim sahibi olmayan ya da daha önceden bir araştırma yapmamış olan arkadaşlar, genellikle nereden başlamak gerektiği konusunda tereddüte düşmekte; bazen de ilk heyecanla, daha sonraları pek de kullanamıyacağı donanımlara yatırım yapabilmektedir. 

Kendiniz için bir şişme bot aradığınızda  temelde üç tip ürünle karşılaşırsınız:

1) ZODIAC TARZI "FULL INFLATABLE" (TAMAMEN ŞİŞİRİLEBİLİR YAPIDA) KATLANABİLİR BOTLAR:
Ülkemizde en bilindik marka olan "Zodiac" ismi ile özdeşleşen, herkesin sahip olmak istediği bot modelidir. Zodiac, Bombard, Quicksilver, Sevylor bu modelleri üreten markalardan ülkemizde en çok tanınanlar olarak öne çıkmaktadır. Unutmadan bunlara bir de yerli bir marka olan ve İzmir'de üretilen Joker'i eklemek hatta ordunun son ihalelerde genellikle Joker'i tercih ettiğini belirtmek gerekiyor. Markaları farklı olsa da hemen hemen tüm markalar Zodiac firmasınca patenti alınmış olan ve o yüzden "Zodiac malzemesi" olarak da bilinen Decitex-1100 maddesinden üretilmektedir. Bu botların iskeletini hava ile şişirilen tüpler oluşturmaktadır. Tüpler öne doğru keskin köşeli bir U yaparak birleşmekte ve botun burun kısmını ortaya çıkarmaktadır. Tüpler dışarıdan bakıldığında tek parça bir U gibi görünse de, botun modeline ve büyüklüğe bağlı olarak genellikle 2-5 hava odacığından oluşmaktadır. Arka tarafta ise, iki tüp arasında uzanan ve tüplere sapasağlam bir şekilde monte edilmiş olan, benzinli ya da akülü motorun bağlanabildiği, sert ve kalın ağaçtan yapılmış bir panel yer alır.
Böyle bir bot alınırken dikkat edilecek en önemli kriterlerden biri taban tipidir. Değişik markaların değişik isimlendirmeleri olmakla birlikte,  genel olarak taban konusunda dört seçenekle karşılaşırsınız:

a) Izgara Taban: Bu tarz botlar, tüm şişme bot üreticileri tarafından sağlanan, fiyatça en ucuz ve ağırlıkça da en hafif modeldir.  Botun asıl tabanı, hava tüpleri ve arka panel arasında gerili olan, gövdedekine göre genellikle daha kalın zodiac malzemesinden oluşmaktadır. Bu taban üzerinde ise yaklaşık 10 cm genişliğinde ve kenar tüpleri arasında uzanan, kick ağacından ızgara tahtalarının takıldığı cepler bulunmaktadır. Izgara tahtaları bot şişirilmeden önce bu ceplere takılmakta; bot şişirildiginde hem cepler tarafından hem de tüplerle taban arasında sıkışan uçlarından sabitlenmektedir. Izgara tahtalarının sayısı botun büyüklüğüne göre değişiklik göstermekle birlikte 2m-3m arasındaki botlarda genel olarak 5-10 adettir. 
Izgara tabanlı botların en büyük dezavantajı, ayağa kalktığınızda diğer iki tipe göre daha sorunlu olmasıdır. Özellikle ayaklarınızı dengesiz bir şekilde yanyana bastığınızda, ızgaraların esnemesi nedeniyle taban bir miktar gömülmekte ve sizi huzursuz edebilmektedir. Diğer bir dezavantaj ise, rüzgara karşı giderken, botun bir miktar burnunu kaldırması olarak ortaya çıkar. Izgara tabanlı botların avantajları ise, tabanın çok iyi katlanıp arabada az yer tutması, hafiflikleri ve nispeten ucuz olmaları olarak özetlenebilir. Bombard AX  serisi ve Sevylor Sevymarine SE-9 modeli ızgara tabanlılar, fiyat/kalite performansı olarak oldukça iyi seçenekler olarak değerlendirilebilir. Bir miktar daha yüksek fiyatlar göze alınabiliyorsa da Zodiac Cadet modeli oldukça iyi bir seçenek olarak düşünülebilir.

b) Sert-Bütün Taban: Zodiac modellerinde "S Taban" diye adlandırılan, menteşeleri yardımıyla ve botun büyüklüğüne bağlı olarak bire ikiye yada üçe katlanabilen sert malzemeden üretilmiş taban tipidir. Izgara tabanlı botlarda olduğu gibi, sert taban malzemesi yine kenar tüpler şişirilmeden önce zodiac malzemesinden yapılmış olan asıl taban üzerine yerleştirilmekte ve daha sonra şişirilen tüpler tarafından sıkıştırılmaktadır. Ancak yeni model bazı sert tabanlı botlarda, sert tabanın montajı, tüplerle asıl tabanın birleşim yerine eklenen ray sistemleri yardımıyla daha güzel hale getirilmiştir. Malzeme olarak genellikle anodized (korozyonu/çürümeyi önlemek için elektrokimyasal işleme tabi tutulmuş) yada üzeri pvc ile kaplanmış aliminyum kullanılmakla birlikte tamamen sentetik ya da ağaçtan yapılmış tabanlar da vardır. 
Daha güçlü ve geniş taban malzemesinden dolayı botun ağırlığı ve fiyatı bir miktar artmaktadır. Ancak rüzgara karşı giderken burnunu çok çok daha az kaldırması güvenliği artırmakta; ayakta durma konusunda ise ızgaralı tabana oranla çok daha yüksek bir konfor sağlamaktadır. Sert tabanı sayesinde 2-2.5 metrelik bir botta bile 3 kişi ayakta durabilmekte, bu da balık avcıları için sert tabanı özellikle çekici hale getirmektedir. Ancak sert tabanlı bazı botların kurulması ve sökülmesi bir miktar daha uzun zaman aldığı için,üreticiler "eğer sezonda sadece bir kaç kez kuracaksanız tercih edin" uyarısında bulunabiliyorlar. Bu arada büyüklük arttıkça, kapalı haldeki hacmin de, taban nedeniyle hızla artmakta olduğunu da unutmamak gerekiyor.

c) Kick Ağacından  Mamul Katlanabilir-Bütün Taban: Zodiac modellerinde "YL (Yatchline) Taban" olarak adlandırılan, kick ağacından üretilmiş ince çıtaların yanyana ancak oynayabilir şekilde monte edilmesiyle oluşturulmuş taban tipidir. Bir başka deyişle, ızgara aralarının boş bırakılmadığı, yoğun bir ızgara taban olarak düşünülebilir. Böylece plaj hasırı gibi katlanabilen, ancak açıldığında sert bir yüzey haline gelen bir yapı yaratılmıştır. 
Bu seçenek ile  geniş hacim sorunu yaşamadan sert tabanın avantajları sağlanmış; bir başka deyişle ızgara tabanla sert tabanın avantajları birleştirilirken, dezavantajları yokedilmeye çalışılmıştır. Ağırlıkça önceki iki seçenekten de ağır, fiyatça her iki seçenekten de açık ara fazla olması en büyük dezavantajı olmaktadır. İçinde ayakta durmanın gayet rahat olduğu söylenmektedir, ancak sert-bütün taban konforunu sağlayabileceğini sanmıyorum. Rüzgara karşı giderken ise burnunu ızgaralıdan daha az, sert tabanlıdan bir miktar daha fazla kaldırdığı bilinmektedir.

d) Basınçlı hava taban: Zodiac modellerinde "FR (Fastroller)" olarak adlandırılmaktadır. Teknolojinin son harikası bu taban şişirilebilir bir yapıdadır. Ancak klasik botlardan farklı olarak, taban katmanlı bir yapıda ve katmanların arasında lif benzeri bir malzeme yer almaktadır. Özel pompası ile yüksek basınç değerlerine ulaşıncaya dek şişirilmekte ve oldukça sert bir forma ulaşmaktadır. Böylece kullanıma hazır hale getirildiğinde sert bir taban yaratılmakta, kapalı haldeyken ise hacim ve ağırlık en aza indirilmektedir. 

Yakından inceleme şansına sahip olamadım ama kataloglardaki fotoğraflar gerçekten çok etkileyici görünüyor: Ayrılabilen havalı tabanın üzeri eşyalarla doldurulup, eşyaları taşımak için sedye olarak kullanılıyor ve en ufak bir bükülme ya da esneme olmuyor. Zaten katalogda da geleneksel tabanlar kadar sert olduğu ifade ediliyor. Seçenek olarak Bombard AX-4 tipi de aynı teknolojiyi kullanıyor. En büyük avantajı sert taban konforuna karşı ağırlığı ve katlandığındaki hacmi, en büyük dezavantajı ise abartılı düzeydeki fiyatı olarak öne çıkıyor. 
Bu taban seçenekleri arasındaki farkların daha belirgin bir şekilde karşılaştırılabilmesi için, Zodiac Cadet modelinin 2.60 metrelik boyutuna bir göz atabilirsiniz:

Izgaralı Taban                 : 24kg,   6800FF +KDV,    3-4HP motor öneriliyor,  4 KİŞİ
Sert-Bütün Taban           : 30kg,   7700FF +KDV,    3-4HP motor öneriliyor,  4 KİŞİ
Katlanabilir-Bütün Taban  : 35kg,   9500FF +KDV,    3-4HP motor öneriliyor,   4 KİŞİ
Basınçlı Hava Taban        : 28kg,  11200FF +KDV,   3-4HP motor öneriliyor,   4 KİŞİ

Bu arada, eşdeğer modeller için Bombard'ın %15-20 daha ucuz, jokerin ise birazcık daha pahalı olduğunu da not olarak düşelim.
Şişme botlar için son bir parametre olarak kaburga (alttaki sandal benzeri çıkıntı) olayından bahsetmek gerekiyor. Bilindiği gibi şişme botların en büyük dezavantajlarından biri, teknelerde yer alan kaburganın aksine tamamen düz bir masa üstüne benzeyen tabanlarıdır. Kaburganın yer almadığı böyle bir yapı ise kaburgalı teknelerin sağladığı yönlendirilebilme ve su üzerindeki kararlı hakimiyeti asla sağlayamamaktadır. Ancak eski yıllardaki modellerin aksine, şimdiki pek çok şişme bot modelinde şişirilebilen bir kaburga bulunmakta ve böylece daha kararlı bir hakimiyet ve yönlendirme sağlanabilmektedir.Hatta bazı botlarda sert malzemeden yapılmış kaburga seçeneği bulunmakta ve bu kaburgalar şişirme sonrasında ya da öncesinde alttan takılabilmektedir. Bu nedenlerden dolayı bot seçimi yaparken, kaburgalı modellerin seçilmesi özellikle yararlı olacaktır.

2) "SEMI-RIGID" (YARI SERT) BOTLAR: İlk bakışta "full inflatable" tarzı botlara benzemekle birlikte, taban ve gövdenin bir kısmı sert/katlanamaz malzemeden yapılmıştır. Şişirilebilen tüpleri ise "full inflatable" botlarla birebir aynıdır. Bir başka deyişle, "full inflatable" bottaki taban ve arka panelinin yerini yekpare sert bir taban-gövde yapısı almıştır. Botun havası indirildiginde, tüpler tabanın üzerine yığılarak küpeştesi (kenarları ) olmayan bir sandala benzemektedir. Şişirildiğinde ise tüpler taban ve gövdeyi kucaklamakta ve ortaya muhteşem bir bot çıkmaktadır. Taban, aerodinamik olarak ideal bir teknenin gövdesi şeklinde üretildiğinden, su üzerindeki kararlılığı "full inflatable" botlara oranla çok daha iyi olmaktadır.     Bu kararlılığın sonucu olarak, aynı büyüklükteki "full inflatable" modellere göre iki kat daha güçlü motorlar önerilmektedir. 
Yarı sert botların en büyük dezavantajları, yekpare gövde-taban yapısından kaynaklanan hacimdir. Bu nedenle de binek otomobillerle taşınması ne yazık ki zor bir hale gelmektedir. Bu nedenle de yarı sert botları ,"full inflatable" botların değil; fiber ya da poliester teknelerin daha hafif, daha taşınabilir alternatifi gibi değerlendirmek daha doğru olacaktır. Kataloglara bir göz atıldığında, Valiant modellerinin spesifikasyonları ve tasarımı ile genellikle öne çıktığı görülebilir. Fakat markası ne olursa olsun, oldukça yüksek olan fiyatları, yarı sert botları olta balıkçıları için sadece bir hayal haline dönüştürmektedir.
Örnek olarak Valiant Dynamic-270 VE Zodiac 275R nin parametrelerine göz atacak olursak; Vaillant'ın daha yüksek taşıma kapasitesine rağmen 10 kg daha hafif oluşu önemli bir artı olarak dikkat çekiyor.
Dynamic-270 : 4 kişi, 420 kg toplam yük, 35 kg ağırlık, 8HP motor (önerilen), 
13700 FF +KDV
Zodiac YL1-275R : 4 kişi, 350 kg toplam yük, 45 kg ağırlık, 4-8HP motor (önerilen),
1975 USD + KDV

3) KLASİK ŞİŞME BOTLAR:
Hemen her av bayisinde ve büyük mağazalarda önümüze çıkan, pek çoğumuzun da ilk bot tecrübesini yaşadığımız fiyatça uygun modellerdir. Gövde gibi yine hava ile şişirilen yumuşak taban ayağa kalkmayı imkansız hale getirmektedir. Genellikle 3-5 hava odacığından oluşmaktadır. Botun tamamı yumuşak malzemeden üretildiği için direkt olarak motor takılma şansı da yoktur. Ancak bazı modeller için, "motor mount" adı altında, askı ve uzatmalarla botun arkasına sabitlenen ve küçük motorların bota bağlanabilmesini sağlayan adaptör paneller de ayrıca satılmaktadır. Fakat yumuşak tabanlı olması ve su üzerindeki kararlılığının düşük olması nedeniyle motorlu kullanımdan uzak durulması tercih edilmelidir. Bu model botlar için genel olarak iki değişik kalitede ürün göze çarpmaktadır. Sevylor ve Sea Eagle modelleri, bir miktar daha güçlü yapıları ve  250USD'ye kadar çıkan fiyatları ile en yaygın balıkavı botları olarak öne çıkmaktadır. Bir de uzak doğuda üretilen ama dünyada ve ülkemizde değişik değişik marka ve isimlerle satılan, aile  yada balıkavı botu olarak sunulan, fiyatları 50-100 USD aralığında yer alan modeller var. Bunlar da kullanım olarak yüksek kaliteli alternatifleriyle benzer özellikler gösterse de, ömürleri daha kısa olmaktadır. 
Benzer yapıda üretilmiş Rus botları da uzun zamandır ülkemizde tüketici ile buluşmaktadır. Bu botların en büyük handikapı zayıf tabanları ve delinme-yırtılma anında havasının hızla boşalması olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle güvenlik açısından tercih edilebilir değildirler.
Son olarak, şişme botlar için boyut konusunda da bir kaç noktayı gözönüne almak gerekir. Genel olarak balık avı için bir  şişme bot alındığında, boy ne kadar uzun olursa olsun iki kişiden fazlasının çok da kullanışlı olmayacağı akla getirilmeli; gereksiz büyüklükler için gereksiz paralar vermekten kaçınılmalıdır. Bu nedenle de 2.60 metreden kısa, 3.20 metreden uzun olmayan botlar, hem hacim ve ağırlıkları göz önüne alındığında taşınmaları hem de fiyatları açısından gayet uygun olmaktadır. Bu aralıkta hangi boyu tercih edeceğinizin kararı ise  botun kapalı hacmine,arabanızın bagaj hacmine ve fiyatına bakarak verilmelidir.
Dıştan takma motor konusuna gelince, Türkiye'de en yaygın ve parça konusunda rahat markanın Mercury/Mariner olduğu söylense de Yamaha, Honda ve Johnson'da (Johnson/Evinrude)  piyasanın en bilinen ve tercih edilen markaları arasında yer almaktadır. Suzuki artık Türkiye'de satılmadığından yedek parça durumu bir miktar  sıkıntı yaratabilmektedir. Yurtdışında oldukça yaygın olan Nissan'ın ise ülkemizde satılıp satılmadığını bilmiyorum ve şu ana kadar da Türkiye temsilcisine ulaşamadım.
Motorlar 2HP den başlıyor ve bizim ilgilenmediğimiz kadar yukarılara gidiyor. Daha ucuz, hafif ve bakımı kolay olması nedeniyle Türkiye'de daha çok 2 zamanlı motorlara rağbet var. Ancak 4 zamanlı (4 Stroke) motorların da daha sessiz, daha çevre dostu ve daha uzun ömürlü olması gibi artıları var. Bir de önümüzdeki yıllarda Avrupa topluluğu üyesi ülkelerde, iki zamanlı motorların, çevreye verdiği zararlar nedeniyle tamamen kaldırılması tasarısından da bahsetmek gerekiyor. 4-5 HP lik modellerde 2 zaman - 4 zaman farkı 300 USD civarında gerçekleşiyor. Bir de hem dört hem de iki zamanlı modellerde, genellikle  4 HP ve üstü güçlerde alternatör (elektrik üreteci) opsiyonu var ve dışarıya verilen bu enerji trolling motorunuz için kullandığınız akünün şarjında, aydınlatmada ya da soğutucu/buzluk gibi araçların çalıştırılmasında kullanılabiliyor.
Elektrikli motorlar ( trolling motorları) gerçekte beygir gücü olarak oldukça zayıf olmakla birlikte kısa mesafeler içinde başarı ile kullanılabiliyor. Ancak yanınızda motorun gücüyle orantılı olarak 70A ya da daha büyük bir akü taşımayı gerektirmesi, uzak mesafeler için yetersiz kalması tek başına kullanımını kısıtlayan nedenler olarak sayılabilir. Gerçekte elektrikli motorlar,   teknelerde benzinli motorun yanında yardımcı motor olarak kullanılıyor. Çok sessiz olmaları nedeniyle balık avı esnasında sessizce yer değiştirmek ya da teknenin yönünü çevirmek için elektrikli motorlar kullanılırken, uzun mesafeli yer değiştirmeler için yine benzinli motor çalıştırılıyor. 
5HP lik  iki zamanlı motor'lar 1200 USD, aynı güçlerdeki dört zamanlılar ise yaklaşık 1500 USD'civarında satılıyor. Akü ile çalışan Minn Kota ve benzeri trolling motorları ise yurtdışında 70 USD - 1000 USD aralığında satılıyor.
Son olarak ayrıntılı bilgi için göz atabileceğiniz ve özellikle Türkiye'de de satılan birkaç marka için aşağıdaki web adreslerine göz atabilirsiniz.
Tüm oltacılara rastgele.
Yazı: Kenan ÖZCAN

Zodiac
www.zodiac.com, www.zodiac.fr,
www.zodiac.com.tr, www.shipstore.com
Bombard
www.bombard.com, www.zodiac.fr/fr/bombard, www.shipstore.com
Valiant
www.valiant-boats.com,
www.inflatable-boat-supplies.co.uk
Sevylor
www.sevylor.com, www.shipstore.com
Quicksilver
www.mercurymarine.com,
www.quicksilver-boats.com,
www.inflatable-boat-supplies.co.uk
Mercury
www.mercurymarine.com
Nissan
www.nissanmarine.com
Yamaha
www.yamaha-motor.com
Johnson
www.johnsonoutboards.com
 
 

Portatif Kayık:

Üyelerimizden Tarık Ersal,taşıması ve kurması kolay portatif kayığı uzun yıllardır kullanmaktadır.

Portatif olması ve aynı boydaki diğer bot ve kayıklardan daha düşük kapasitedeki motorla kullanılabilmesi bir araya gelince oldukça kullanılışlı bir araçtır. 3.30 mt. Portatif kayığa 4 hp motor fazlasıyla yetmektedir. Tek kişi tarafından taşınıp,kurulabilir.
Uzay sanayinde kullanılmak üzere üretilmiş olan, çok sert ve yüksek darbe dayanımına karşı üretilmiş olan Polypropılen'den yapılmıştır.
Esnek yapısı sayesinde motorun suya verdiği vuruntu sesini absorve eder. Ve en önemlisi bakım gerektirmez.Ancak oldukça pahalı olması en büyük dezavantajıdır. Türkiye’de üretildiği ve makul bir fiyatla satıldığı taktirde satış patlaması yaratabilir. 

FİSHFİNDER 
Yazı ([email protected]'dan ;T.Murat GÜRGEN)

SX' ler 1, DX'ler 2, TX'ler 3 aynalı, yanı yanlara doğru daha fazla görüş sağlıyor. Sayılan modellerin hepsi (kullanmadım, yaptıgım araştırmaya gore) 100 metreye kadar rahatlıkla iş görür. Anladığım kadarı ile sonu 50 ile biten modeller Amerikan modellerinin aynısı, ancak Avrupa versiyonu, yani feet yerine metre gösteriyor, başka hiçbir farkı yok. Amerikan modelleri Cabelas'ta neredeyse yarı fiyatına... Ben Turkiye'de satılan 350 TX'e denk gelen 300 TX siparişi verdim, nakliye dahil 278.59 dolar, yanında da takim çantası hediyesi var.

Bu arada aynaların (transducer) ne şekilde çalıştığına ve ne kadar alanı gösterdigine dair aşağıdaki şekiller benim çok işime yaramıştı, umarım ilgililere bir fikir verir. Kısaca önemli yerlerini tercüme ettim. Ayrica şunu da belirtmeliyim ki bu ayna sistemleri cihazdan ayrica alinip takılabiliyor. Yalnız böyle bir duşünce varsa  hangi cihaz hangi ayna ile uyumlu, almadan önce  düşünülmeli. 
 

Die verschiedenen Abstrahlkegel (Farklı ayna türleri) 

Single Beam (Tek Aynalı) Geber mit einem Abstrahlkegel (zum Beispiel 16°) ergibt eine Breite von 5 m bei einer Tiefe von 15 m.  Tek aynalı vericiler (Orn 16°) 15 metre derinlikte 5 metrelik bir alanı tarar.

Dual Beam (Cift aynalı) Zeigt Ihnen ob sich die Fische unter dem Boot oder auf den Seiten befinden. Balıkların teknenin altında yada yanlarda olduğunu gösterir.

Tri-Beam (3 Aynalı) Zeigt ob sich die Fische rechts, links oder unter dem Boot befinden Balıklarin teknenin sağında, solunda ya da altında olduğunu gösterir.

Six-Beam 3D (3 boyut saglayan 6 aynalı ) Geber von 53° unterteilt in 6 Abstrahlkegel von je 16° für ein 3D Bild bis 80 m Tiefe. her biri 16 derecelik 6 ayna 80 metreye kadar 3 boyutlu bir resim sağlar. (bence fantazi biraz)

Wide-Side (Genis alan) Geber mit 3 Abstrahlkegeln, 1 vertikaler und 2 seitliche Kegel für eine seitliche Sicht bis ungefähr 35m. 3 Aynali sistem biri tam aşağıya, 2'si tam yanlara bakıyor.

Bence başlangıçta 1, 2 veya ucuzca 3 aynalı bir sistem alıp işin inceliklerini öğrenmeli, sonra ihtiyaca gore 4 aynali GPS ve hava tahmin cihazi takilabilen Matrix 35 gibi bir sistem alınabilir veya mevcut sisteme Ayna ilavesi yapılabilir.