I. VİYANA KUŞATMASI

Mohaç'ta
Macaristan ordusunu tamamen imha edip bölgeyi Osmanli Devleti sinirlari
içine katan Kanunî Sultan Süleyman Han, savastan sonra Budapeste' ye
gelip Macaristan'in yeni statüsünü tesbit etmisti. Buna göre
Macaristan, Osmanli Devleti'ne bagli bir krallik olarak bilinen ve
Mohaç muharebesine katilmayan Transilvanya (Erdel) voyvodasi Zapolya'ya
verilecekti. Nitekim Kanunî Sultan Süleyman Han 16 Ekim 1526'da
Macaristan tacini Zapolya'ya veren târihî fermanini imzaladi ve
Budapeste'de Macaristan tahtina geçirdi. Kuzeydogu Macaristan'da Tokay
sehrinde toplanan Macar diet (asiller) meclisi Zapolya'yi kral tanidi.
Macar kralliginin Bohenya tacina bagli olan ve Osmanli ordularinin
girmedigi Bohenya, Moravya, Slovakya ve Silezya gibi ülkeler ise,
Mohaç'ta öldürülen Macar krali Layos'un karisi ve ispanyaAlmanya
imparatoru CharlesOuint'in kardesi olan Avusturya arsidükü Ferdinand'da
kaldi. Kanunî Sultan Süleyman istanbul'a döndükten sonra harekete geçen
Ferdinand, Bratislava'da Osmanlilara karsi olan asillerden tesekkül
ettirilmis bir diet meclisi toplayarak kendini Macaristan ve Bohenya
krali îlân ettirdi. Agabeyi Ispanya Almanya imparatoru CharlesQuint' in
de destegini alarak iyice güçlenen Ferdinand, Tokay meydan
muharebesinde Zapolya'yi yenerek Budapeste'yi (Budin) almis ve
Macaristan'in büyük bir kismini ele geçirmisti. Bunun üzerine Zapolay,
Kanunî Sultan Süleyman Han'dan yardim istedi.
Kanunî Sultan
Süleyman Han, Mohaç zaferi ve kiliç hakkiyla zaptettigi genis
Macaristan ülkelerinin Alman asilli bir hükümdarin eline geçmesine
müsâde edemezdi. Bu, Osmanli Devleti için vahim neticeler dogurabilirdi.
Kanunî Sultan Süleyman Han sefer hazirliklariyla mesgulken,
Macaristan'dan fethedilen arazinin geri verilmesi karsiliginda baris
yapmak istegiyle Ferdinand'in elçileri geldi. Fakat Almanlari, Budin ve
Macaristan' dan çikarip atmak, Ferdinand'a gözdagi vermek,
bulunabilirse, Alman ordusunu yakalayip yok etmek arzusunda olan Kanunî
Sultan Süleyman Han, o zamanin âdetleri geregi elçileri tevkif ettirdi.
Hazirliklarini tamamladiktan sonra serbest birakip savas için yola
çiktigini söyleyip Ferdinad'a gönderdi.
10 Mayis 1529'da
istanbul'dan hareket eden Süleyman Han, 20 Haziran'da Sofya'ya ve 18
Agustos'da Mohaç ovasina ulasti. Zapolya da 6000 Macar askeri ile
orduya katildi ve burada Pâdisâh' in elini öpmekle sereflendi. Eylül'
de Budin'i kusatan sultan Süleyman Han, teslim teklifinin reddedilmesi
üzerine siddetli bir muhasara savasina basladi. 8 Eylül'de kale
kapilarindan biri ele geçirilip umûmî hücum baslatilinca, ümit
kalmadigini anlayan müdâfiler, hayatlarina dokunulmamak sartiyla kaleyi
teslim ettiler. Kisa zamanda gösterilen bu muvaffakiyet karsisinda,
Osmanli hâkimiyetine daha fazla karsi duramayacagini anlayan Bogdan
voyvodasi besinci Petro Raves de ordugâha gelerek bir tâbiiyyet
andlasmasi imzaladi. Elbasan sancakbeyi Hasan Bey'i Budin'de muhafiz
birakan Kanunî, 12 Eylül' de Macar taht sehrinden ayrilip Viyana
üzerine yürüdü. Bu arada Ferdinand'in adamlari tarafindan kaçirilmak
üzereyken izvornik sancakbeyi Sultanzâde Bâli Bey' in ele geçirdigi
meshur Macar taci, yeniçeri sekbanbasisi tarafindan Zapolya'ya
giydirildi.
Kanunî Sultan Süleyman Han, 22 Eylül'de Almanya
sinirini geçti. Ertesi gün Bâli Bey'in kardesi Semendire sancakbeyi
Sultanzâde Mehmed Bey, Alman öncü kuvvetlerinin büyük bir kismini
Viyana'nin on bes kilometre güneydogusundaki Bruck kasabasi
yakinlarinda imha etti. Esir edilen Alman kuvvetleri komutani
Christophe Von Zedlitz ve alti general Sultan'a gönderildi. 27 Eylül'de
Viyana önlerine gelen ordu-yi hümâyûn, hiristiyanligin en büyük devleti
olan Alman imparatorlugu'nun baskentini muhasaraya basladi.
Kanunî Sultan Süleyman Han, 120.000 kisilik bir orduyla Budin' den
ayrilip Viyana üzerine yürüdügü haberi duyulunca, sâdece Almanya'da
degil, bütün Avrupa' da müthis bir telas ve korku baslamis, Türklerin
gelisi karsisinda, o sirada had safhada olan mezhep mücâdeleleri bile
bir tarafa birakilarak, Viyana'ya yardim kampanyasi açilmis ve
Avrupa'nin her yerinden muhtelif milletlere mensup yardim kuvveti akin
akin gelmeye baslamis, hattâ muhâsaradan biraz evvel bu kuvvetlerin
büyük bir kismi kaleye yerlesmisti. Osmanli ordusunun hasmetinden büyük
bir korkuya kapilan Ferdinand, alelacele sehri terkederek kaçmis,
yerine ihtiyar ve tecrübeli bir asker olan, Kont Nicolos Von Salm'i
kale komutani olarak birakmisti. Müdâfaa hazirliklarina baslayan Kont
Salm de, Türk ordusu gelmeden Viyana yakinlarindaki mahalleleri tamamen
yakip yikmis, birinci istihkâm hattindan yirmi adim içerde ikinci bir
istihkâm insâ etmis, Tuna sahillerine kaziklar diktirerek müdâfaa için
gerekli tedbirleri almisti. Osmanli humbaracilarinin yakici
te'sirlerinden korunmak için evlerin ahsap çatilarini yiktirmis, top
güllelerinin te'sirini azaltmak için de, sokaklarin kaldirimlarini
söktürmüstü. Ayrica iki ay yetecek kadar erzaki te'min edip, sehirdeki
sivil halki disari çikarmisti.
Kanunî Sultan Süleyman Han,
Viyana'ya gelirken hiç bir zaman kaleyi alma gayesini gütmemis,
istedigi zaman bunu gerçeklestirebilecegini göstererek göz dagi vermek
istemisti. Üstelik yeni fethedilmis olan Macaristan'da islâm idaresi
tam yerlesmeden Viyana'nin da alinip askerin çok genis bir alana
yayilmasi, stratejik bakimdan hatali olurdu. Kisin yaklasmasi kale
çevresinin yogun yagmurlar sebebiyle bataklik hâline gelmis olduguna
aldirmadan kaleyi kusatmisti.
Kaleyi muhasaraya baslayan Kanunî
Sultan Süleyman Han, on yedi gün boyunca döverek, sehrin surlarini
iyice tahrip etmisti. Bu sirada bir Osmanli güllesinin isâbetiyle kale
komutani Kont Salm de öldürülmüstü. Çevreden aldigi istihbaratlar
sonunda Viyana'ya yüzelli kilometre uzaktaki Linz'de Alman ordusunun da
Osmanli ordusunun karsisina çikmayacagi anlasilinca, CharIesQuint'e
verilen cezanin yeterli olduguna kanâat getiren Kanunî Sultan Süleyman
Han, orduya muhasarayi kaldirma emrini verirken, çesitli beyler
kumandasindaki akinci kuvvetlerini akina göndererek,Avusturya, Güney
Almanya (Bavyera), Muravya, Bohenya. Slovakya, Silezya (simdiki
Çekoslovakya) ve Slovesya gibi Alman Imparatorlugu'na bagli ülkeleri
bastan basa çignetti. 16 Ekim'de Viyana önlerinden hareket eden ordu-yi
hümâyûn, 25 Ekim'de Budin'e 16 Aralik'ta da istanbul'a döndü.

|