| Fir-rigward tat-trobbija tan-na]al fil-qolol il-pro`ess hu differenti. Ix-xehed jinqata' minn ma\-\ieda tal-qolla permezz ta' sikkina twila apposta g]al dan ix-xog]ol. Ix-xehed kien jitpo[[a [o filoxxi nodfa u jittie]ed g]all-pro`ess. Dan ix-xehed kien jing]asar bi pressa jew jigi mg]affe[ ]alli jo]ro[ l-g]asel minnu. Biex l-g]asel jil]aq livell mixtieq dan g]andu ji[i msoffi sew billi ji[i mg]oddi min filoxx ]alli r-ri\ultat finali jkun ta g]asel ming]ajr frak ta' xema u affarijiet o]ra li jistg]u jaqg]u fih. Hu fatt ukoll li g]asel pur hu su[[ett li jg]aqad meta taqbad il-kes]a. F' ka\ li ji[ri dan wie]ed g]andu jg]amel l-g]asel banju-marija sakemm dan jin]all. G]asel li jkun mi[bur minn fuq fjur differenti g]andu tendenza li jaqg]ad i\jed malajr minn g]asel li jkun mi[bur minn fuq tip ta fjur wie]ed waqt li g]asel li jkun im]allat b'diversi qatg]at g]andu t-tendenza li jaqg]ad b'saffi ta kulur differenti. L-g]asel kollu hu tajjeb, biss l-aktar imfittex hu l-g]asel tas-sag]tar. Biex g]asel jissejja] tas-sag]tar, il-post minn fejn ikun [abar l-g]asel in-na]al g]andu jkun hemm is-sag]tar. L-g]asel li jkun da]]al qabel beda bil-fjuri s-sag]tar g]andu jinqata' u n-na]al jing]ata t-tilari lura b'`ans li jil]aq inaddafhom u jinqata ftit wara li jispicca s-sag]tar. Lejn il-Mellie]a \-\mien tas-sag]tar hu bejn wie]ed u ie]or mill-ewwel gimg]a ta' {unju sa l-ewwel gimg]a ta' Lulju. F'dan i\-\mien min jie]u ]sieb in-na]al g]andu joqg]od attent ]afna li n-na]al ikollu wisa' bi\\ejjed fejn ja]\en l-g]asel u ma jkunx pressat fil-kaxxa. Insibu wkoll li g]asel naturali g]andu tendenza li jg]aqad. Dan jirri\ulta mill-effett tat-temperatura fuq l-g]asel u anke minn fuq xiex ikun mi[bur l-g]asel. Insibu li g]asel mi[bur fi \mien il-bidu tar-rebbieg]a jew fi \mien il-]arrub spe`jalment ikun im]allat b' xog]ol min fuq l-eucalyptus g]andu tendenza li jg]aqqad waqt li g]asel min fuq is-sag]atar idum biex jg]aqad iktar. Jekk min jaqta l-g]asel fi \minijiet differenti u j]alltu f'daqqa fl-a]]ar dan g]andu tendenza li jg]aqad f' saffi differenti. Nixtieq ng]amilha `ara li jekk g]asel jg]aqad dan ma fih xejn ]azin anzi hu g]ael pur li g]andu din it-tendenza. Insibu spe`jalment barra minn Malta g]asel li jinbieh maqg]ud b'rikjesta mill-klijent. L-g]asel jista ji[i b'mod jin]all lura billi jigi mpo[[i banju marija go re`ipjent fuq nar bati. |
| G]as-snin sittin bdiet die]la f'Malta t-trobbija tan-na]al fil-kaxxi fuq it-tilari. Hawn daqsijiet differenti ta' kaxxi pero ]afna minnhom jie]du bejn 8 u 10 tilari. Din is-sistema jekk tit]addem tajjeb tirrendi aktar g]asel lis-sid mis-sistema tal-qliel. B]ala qtug] ta g]asel tvarja mill-post li fih jitrabba n-na]al u l-lokalita ta fejn jitrabba' n-na]al. Waqt li fin-na]a ta fuq ta' Malta jinqata' l-aktar g]asel tas-sag]tar minn fuq ix-xag]ri, fin-na]a t'isfel dan it-tip ta g]asel ftit li xejn tista' ssibu pero mbg]ad jinqata ]afna g]asel ta zmien Mejju li jkun mi[bur minn fuq diversi fjuri ta' \mien ir-Rebbieg]a u jekk iddum ma tibda l-kes]a imma tg]amel ftit xita kultant, ta' \mien il-harifa li jkun migbur min fuq il-]arrub, l-ewkaliptus u fjuri li nsibu f' dan i\-\mien jista jkun fi kwantitajiet abbundanti. Na]al li ji[i mrobbi gol-kaxxi jista' jitte]idlu l-g]asel sa tlett darbiet f'sena waqt li qolla kien jittehdilha l-g]asel [eneralment g]al darba f' sena biss. Dan g]aliex waqt li meta jsir il-qtug] tal-g]asel mill-kaxxi ix-xema' ma tinqeridx dak li jitrabba fil-[arra ix-xema tigi maqtug]a u distrutta biex jittie]ed l-g]asel. G]alhekk in-na]la trid tu\a parti mill-g]asel li die]el biex tibni xehed [did fejn se jin]a\en l-g]asel. L-g]asel g]andu jittie]ed meta n-na]al jissigilla] jew inkella meta l-beekeeper jag]ti skoss lit-tilar bin-na]a tax-xehed miftu] fuq il-kaxxa u ma jaqax qtar ta g]asel. |
 |
 |
 |
| In-na]la ta]\en l-g]ael g]al meta jasal \mien ta' kes]a jew ta' nuqqas ta nectar u l-g]asel jintu\a b]ala l-unika sors ta' ikel. L-g]asel ji[i prodott meta n-na]la to]ro[ u ti[bor i-nectar minn fuq il-fjuri. Dan in-nectar hu likwidu li jinsab fil-fjuri li hu ilma b'kontenut g]oli ta' zokkor. Hekk kif in-na]la titlaq minn fuq il-fjuri hi t]alli rie]a warajha biex in-na]al li jkun g]ad irid ji[i jsib il-post i\jed fa`li. Dan in- nectar jin]adem minn-na]la qabel ma jigi ma]\un fix-xehed. F' dan l-istat in-nectar ikun g]adu fi stat likwidu ]afna ta madwar 80% ilma u jekk ma ji[ix i``ekjat jista ji]assar wara `ertu \mien. B' hekk in-na]al li jkun hemm fil-kaxxa jibda jrewwa] bi gwien]ajh u jin]oloq kurrent fil-kolonja li jibda l-evaporazzjoni tal-ilma li jinsab fl-g]asel u jgibu g]al madwar 18%. B'hekk jg]ola l-kontenut ta' zokkor fl-g]asel li ma j]alli l-ebda bacteria timmultiplika fih waqt li ebda fungu (moffa) ma jista jikber peress li hemm nuqqas ta ilma.Kif jasal f' dan ir-ri\ultat in-na]al jissi[illa l-g]asel bix xema'. |
| Il-bniedem ilu \mien twil li sar jaf bil-karatteristi`i tal-g]asel. Tpin[ijiet gol-g]erien juru kif il-bniedem kien jixxabbat biex jie]u l-g]asel min xehed ta na]al salva[[. Wara xi \mien inteba] li jekk ju\a n-nar ud-du]]an jg]in biex in-na]al jibqa kalm u hu jkun jista' jaqta x-xehed i\jed komdu. Wara l-bniedem beda jaqbad frie] tan-na]al u jipprovdilhom post biex jg]ixu fih. Madwar id-dinja intu\aw modi differenti. F'Malta kienu jintu\aw u g]adek issib lil min juza il-qolol. |
 |
 |
| Meta jin[abru t-tilari tas-'supers' mill-kaxxi, wara li jkun gew imfarfra sew minn na]al dawn jitpo[[ew go kaxxi li jing]alqu tajjeb. Il-kaxxi ji[u me]uda fil-kamra fejn se jkun [ej processat l-g]asel. Il-pro`ess hu li jitne]]a s-si[ill tax-xema' min fuq ic-celloli tal-g]asel b'furketta apposta g]al dan ix-xo[]ol (irreferi ghall-ewwel ritratt). Tista wkoll jekk ix-xehed ikun minfu] ]afna taqta' b'sikkina dritt mat-tilar. Dan il-metodu pruvajtu jien u sibt li tg]a[[el ]afna i\jed. Dan ix-xog]ol g]andu jsir fuq re`ipjent imdaqqs mg]otti b' xibka biex ix-xema' tigi ffiltrata u ma taqax mal-g]asel fir-re`ipjent, wara dan l-g]asel ikun jista' jin[abar mal-g]asel l-ie]or. Wara li jitne]]a s-si[ill tax-xema' l-g]asel ji[i mdawwar fi \melatur. Importanti li t-tilari g]andhom ikunu bilan`jati sew ]alli ma ssirx ]sara fuq il-fus ta l-i\melatur. It-tilari jitpo[[ew b'mod li l-ewwel jitne]]a l-g]asel minn na]a u imbg]ad jitne]]a minn na]a l-ohra. Jekk it-tilari jkunu mimlijin sew bl-g]asel il-pro`ess irid isir bill jigi mne]]i ftit g]asel minn na]a, ji[u mdawrin it-tilari biex jitne]]a l-g]asel minn na]a l-ohra u wara ji[gu mdawrin fil-po\izzjoni tal-bidu ]a tjkompli jitne]]a l-g]asel li jkun g]ad fadal. Jekk ma jsirx hekk jista' jg]ati l-ka\ li x-xema' titkisser fid-dawrien tal-i\melatur, spe`jalment fi \mien il-qtug] tal-g]asel tas-sag]atar meta jkollok hafna s]ana li ddg]ajjef ix-xehed. ]a[a li [ratli u spi``ajt kissirt xi erba' xehdiet.... Meta jibda jimtela l-i\melatur dan jibda ji[i mbattal jew fil-fliexken dirett jew inkella jekk ikun hemm ammont kbir l-g]asel jintlaqa' f-barmil u jitbattal [o tank. Fuq it-tank tista titpo[[a xibka li tilqa fiha bi``iet ta xema' u ma tibqax nie\la fit-tank mal-g]asel. |
| Il-Produzzjoni ta' L-G]asel |
|
|
 |
 |
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
   |
|
|
|