Historiku


1897 - Kinemaja po troket.
Gjuha e filmit hyri në Shqipëri nëpërmjet rrugëve që shqiptarët kishin krijuar prej shekujsh me kontinëntin.
1903 - Xhirimi i parë në Shqiperi nga kompanitë e huaja filmike.
Pak vitë më pas, vellezerit Manaki, në Manastir, mbajtën syrin e kamerës në vende të ndryshme të Ballkanit.
1908 - Kolë Idromeno (1860-1939), piktor, arkitekt dhe urbanist me një kulture erudite, në vitin 1883 ngre në Shkoder një laborator të quajtur “Dritëshkronja Idromeno”
dhe në vitin 1908 fillon të organizojë shfaqjen e diapozitivave dhe filmave.
1909 - Vëllëzërit Çomo, fillojnë të organizojnë shfaqje filmike në sallen e teatrit të Manastirit, shume afër qytetit të Korçës.
1911 - filluan shfaqjet e para në kafe "Stema të Korçës".
1912 – Viti i Pavarësisë së Shqiperisë.
Ekziston një kontratë në italisht e Kolë Idromenos, me distributorin përfaqësues
të një kompanie austriake, Josef Shtauber, e firmosur në 1 shtator 1912,
e cila shënon një histori të gjatë distribucioni të kinematografisë botërore,
që do t'u japinë shqiptarnëve kryeveprat e veta.
1912 – 1920.
Kamera e parnë amatore dhe yjet e parnë të kinemasnë.
Befas, në ekran, pranë emrave botërore të ekranit, shqiptarnët zbulojnë edhe praninë e aktornëve shqiptare qnë luajnë në filma të huaj si, Aleksander Moisiu, Kristaq Antoniu, Elena Qirici.
1920 – 1938. Shpërndarja e gjërave private .
Shpërndarësit shqiptarë të filmave, Daragjati, Canco, Beshiri, ngritën në vitin 1938 shoqerinë e distribucionit “Shqiptarë të film”.
Sipas marrëveshjës do të shfaqeshin çdo javë në Tiranë dhe në qytetet; të tjera nga nëntë filma artistikë, tre prej të cilëve komike.
7 Prill 1939 - Pushtimi dhe monopolizimet e para shtetërore. Qe në 2 tetor 1939, nënshkruhet marrëveshja ndërmjet Entit Kombetar të Industrise Kinemaotgrafike (ENIC) me qendër në Romë,
i përfaqësuar prej drejtorit të përgjithshëm Armando Boncaglia, dhe qeverisë së Mbretërise Shqipetare e përfaqësuar nga Shefqet Verlaci, kryetar i Keshillit Ministror.
ENIC merrë përsipër, për një periudhë pesëvjeçare, ekskluzivitetin e shfaqjës së filmave në Shqipëri
30 Shtator 1942 - Me porosi direkte nga Konti Ciano dhe Benito Musolini, krijohet në Shqipëri shoqëria “Tomorri Film” e cila kishte për synim prodhimin e filmave.
Shtator ’43 – nëntor ’44. Nazistët kontrollojnë sallat e kinëmave.
1944 – 1945 - Kamera amatore shqipatre fikson historinë e re.
22 Dhjetor 1945. Një kontroll tjetër i shtëtit. Dekretohet ligji 186 “ Mbi krijimin e Monopolit Shtëtëror për blerjen, importimin dhe shpërndarjen e filmave në Shqipëri”.
24 Dhjetor 1945 - Krijimi i Agjensise Shqiptare të Filmit.
9 Prill 1947 - Me vendim Nr.160 të Këshillit Ministror, aprovohet dekreti Nr. 314, Ligji Nr. 422 “Mbi Shtëtëzimin e Kinemave Privatë”.
10 Prill 1947 - Me vendimin Nr.
163 të Keshillit Ministërial dhe në baze të Dekret-Ligjit 418 të datës 22 mars 1947, vendoset krijimi i Ndërrmarjes Shtëtërore Kinëmatografike Shqiptare.(N.SH.K.SH). Prill 1947. Shpallet me dekretin Nr. 308, Ndërrmarje me rëndësi të pergjithshme Shtëtërore.
10 Korrik 1952 - Inagurimi i Kinostudios "Shqiperia e re" .
1984 - Numri më i lartë i prodhimit shtëtëror: 18 filma artistike të Kinostudios dhe tëlevizionit Shqiptar.
1992 - Prodhimi i parë privat shqiptar. Kinostudio "Shqiperia e re" u quajt "Albafilm Studio".