Om uit te kunnen zenden, heb je bij Dalet de applicatie Navigator
nodig. Maar er is ook nog een kleinere applicatie die Autoplay heet.
Navigator is geschikt voor "Live-assist", zoals dat zo mooi heet.
Sommige radio-automatiserings systemen gaan uit van geautomatiseerd uitzenden.
Het mooie van Dalet vind ik dat geautomatiseerd uitzenden ermee wel mogelijk is,
maar dat het systeem uitgaat van "assistentie bij uitzending". Laat ik
dat uitleggen via de applicatie logedit, waarmee je een playlist
samenstelt.
Logedit is een scherm dat eruit ziet als de windows verkenner, maar waarbij
de mappenstructuur berust op zenders, dagen, uren en blokken. Een block
is een gedeelte van een uur, waarin bijvoorbeeld reclame geprogrammeerd kan
worden, dus: een reclameblok. Zo'n blok kan op een bepaalde begintijd
geprogrammeerd worden, waarbij de plaat die ervoor staat in een paar seconden
uitfade, waarna precies op tijd het reclameblok wordt gestart.
Er passen meerdere "blocks" in een een uur, dat bij Dalet een clock wordt
genoemd. Een clock kan ook gevuld zijn met alleen items en geen blocks. Een uitzending kan uit meerdere uren bestaan op een
dag. En meerdere
dagen worden gepland op een bepaalde zender, een "radio". Uiteraard kan één Dalet station
meerdere zenders bedienen - er zijn immers meerdere uitgangen op een computer.
Een gemaakte playlist wordt bij opstarten van de Navigator automatisch geladen,
waarbij naar de actuele tijd wordt gekeken. Er is dus ook een klok in Dalet die
de juiste tijd laat zien. Deze wordt middels een DCF-ontvanger
gesynchroniseerd met de atoomtijd.
Tijdens de uitzending kun je met de hand de items starten, automatische
doorstarts maken of het hele uur automatisch laten afspelen. Een plaat of item
dat geweest is, verdwijnt uit de lijst en de lijst schuift dan op. Het item dat
klaar staat is het volgende dat wordt afgespeeld wanneer je een van de twee
faders open doet. De navigator is namelijk verbonden met twee uitgangen. Zo kun
je ook makkelijk crossen maken. Zou je er nog een derde laag overheen willen doen, dan kun je
de applicatie Autoplay erbij zetten - of als je wilt meerdere Autoplayers. Het
hangt er maar net vanaf hoeveel uitgangen je hebt.
Verder wordt natuurlijk aangegeven wat de tijdsduur is van een item. Een
tekst die bij een item is gevoegd kan zichtbaar worden gemaakt. Navigator is
echter niet alleen maar afhankelijk van een playlist, want als er een item af
moet of bij moet tijdens de uitzending, dan kun je dat gewoon doen. De database
is altijd zichtbaar en ook via een zoekscherm kun je een item opzoeken en in de
Navigator op de gewenste plaats slepen. Net zo kun je een item dat niet meer
gewenst is eruit gooien. De volgorde van items is te veranderen. Je kunt ook tijdens de uitzending besluiten dat de
lopende plaat automatisch gecrossed wordt met de volgende plaat. Daartoe open je
een mixvenster waarin je de mix kunt maken en via de afluistering kunt
controleren. Als je het mixvenster weer sluit en aangeeft dat de volgende plaat
doorgestart moet worden, dan gebeurt dat volgens de crossfade die je zojuist
hebt ingesteld. Een dergelijke actie kun je doen tot ongeveer 10 sec.
voordat de cross moet plaatsvinden.
Een mix maken, al dan niet met een voice-insert, kun je ook in logedit,
de applicatie waarin je in feite je programma voorbereid. Je zou ook willen dat
je al in logedit kunt aangeven dat een item moet worden doorgestart in de
Navigator, maar dat kan niet. Je moet dus in Navigator bepalen of je werkelijk
die doorstart wil maken, of niet.
En nu ik toch met een min-puntje bezig ben: als je in de mixeditor het intro van
een plaat inkort, komt dat niet naar voren tijdens de uitzending. Dalet heeft
gezegd dit in volgende versies te corrigeren.
Dalet bezit ook een scheduler, een programma waarmee je uit de database
muziekprogramma's automatisch kunt samenstellen uitgaan van attributes,
ook wel "rotation-parameters" genoemd. Aan elke plaat ken je dan kenmerken toe,
waarnaar het scheduling programma kijkt. Op basis van voorwaarden, wordt dan het
programma samengesteld. Om een voorbeeld te geven: ik wil elke dag om 14:00 uur
een programma dat begint met een hit, gevolgd door een plaat uit de jaren 80.
Als de hit door een vrouw wordt gezongen, dan wordt de daarop volgende jaren80
plaat niét door een vrouw gezongen. Zo ook met een plaat gezongen door een man.
Het tempo tussen de jaren80 plaat en een
volgende plaat uit de jaren90 mag niet hetzelfde zijn. De artiest daarvan is een
groep. En zo ga je door tot het uur vol is.
Ik kan aangeven in de database dat bepaalde platen niet op een bepaalde tijd
(bijv. 's avonds) mogen worden uitgezonden en ik kan ook aangeven dat een plaat
niet vaker dan 1 keer per week mag worden gedraaid. Op basis van een playlist
met die regels kun je Dalet elke keer laten zoeken door de database. Het
resultaat is een "gevulde" playlist, die je natuurlijk met de hand
kunt corrigeren. In feite kun je zo een format maken voor een bepaald
programma en zelfs voor een hele zender.
De scheduling software zit niet standaard bij Dalet, maar kan er apart bij
gekocht worden. Er zijn ook nog andere scheduling programma's op de markt, zoals
Powergold, die hetzelfde kunnen doen en aan Dalet zijn te koppelen.
Tijdens de uitzending kan een rapport worden opgemaakt dat precies laat zien
welke platen en items zijn gedraaid, hoe laat en hoe lang. Dit kan dan weer als
basis dienen voor de lijst met Buma-gegevens.
Na de uitzending kun je de items archiveren op bijv. CD-ROM's, waarna de audio van de
harddisk wordt verwijderd, maar de gegevens in de database blijven staan.