opname/montage
Up Algemeen opname/montage Uitzenden

Het opnemen kan op verschillende manieren en met verschillende applicaties gebeuren.

De meters in Dalet zitten in een aparte applicatie. 

Als er in de Daletcomputer een geluidskaart met één stereo in- en uitgang zit, zie je twee faders waarmee je de uitgang regelt en naast elke fader een niveaumeter. Daarboven zie je twee GAIN-regelaars die het ingangsniveau regelen. Het is gebruikelijk om in de studio's dit faderconsole weg te halen en de uitgang en ingang van de geluidskaart te ijken op de meters van het mengpaneel.

Je kunt met de hand opnemen, bijv. in de applicatie waarin je ook monteert, zoals de surfers, maar ook automatisch. Dit kun je koppelen aan signalen die van buiten komen. Bijvoorbeeld als er een correspondent uit Amerika  inbelt, dan kan de applicatie autorec daarop reageren en de computer automatisch op opname zetten. De audio wordt weggeschreven naar de database en krijgt automatisch een naam.

Je kunt natuurlijk ook de mogelijkheden gebruiken die in Wavelab zitten, zoals de opname laten beginnen als een bepaald input-niveau wordt aangeleverd.

Je kunt files importeren, bijvoorbeeld van flashcard - het nieuwste opnamemedium - of gewoon in realtime opnemen in surfer. In surfer4 en surfer8 kun je meersporenmontages maken.
Veel functies die je in Wavelab tegenkomt, zitten natuurlijk ook in Dalet, maar beide systemen hebben natuurlijk eigen mogelijkheden. Het feit dat Wavelab alles omzet naar wave-format, betekent dat je niet rechtstreeks in mp3 kunt monteren - dat kan wel in Dalet. Zoals wave het uitgangspunt van het monteren met wavelab is, is mpeg 2 dat voor Dalet. Wat in Dalet niet kan is het scheiden van links en rechts van een stereo-audiosignaal Je kunt ook niet de stereobreedte versmallen bij Dalet.

Het monteren met Dalet verschilt niet zoveel van monteren met Wavelab, maar je monteert over het algemeen in MPEG. Met de laatste versie van Dalet is het ook mogelijk in Wave te monteren, maar dat heeft toch beperkingen. Wellicht zullen die in de toekomst verdwijnen.

Een functie die ik in Wavelab toch ook wel zou willen zien, is het direct in het montagescherm opnemen, waarbij je tijdens de opname al ziet dat de golfvorm wordt opgetekend. In Daletversie 5.1 is het zelfs zo dat tijdens de opname de kleur van de golfvorm rood is. Als de opname stopt veranderd die in groen. Overigens heb je een beperkte mogelijkheid om de kleuren aan te passen.

Er wordt vaak afgegeven op de montagemogelijkheden van Dalet en dat is terecht als je met hoge kwaliteits opnames bezig bent, maar voor radioreportages voldoet Dalet in de meeste gevallen prima. Ook kwalitatief is mpeg 2 voldoende: FM-kwaliteit is immers de hoogst mogelijke kwaliteit van radio, en dat is verre van CD-kwaliteit. 
De toekomst kan ons natuurlijk inhalen en betere kwaliteit in onze huiskamers brengen, maar zover is het nog niet. Vroeger had je radio-distributie. Ik kan me dat nog wel herinneren: terwijl wij ons tevreden moesten stellen met AM-kwaliteit, luisterden onze buren met het distributie systeem (eigenlijk een direct kabelsysteem). Dat was een enorm verschil. De distributie heeft het niet gehaald en was door de komst van de FM-zenders (en stereo) ten dode opgeschreven. Tegenwoordig zijn we overgeleverd aan kabelexploitanten die niet altijd dezelfde kwalitieit doorsturen als ze het toegeleverd krijgen van de zenders.

Met mpeg monteren, betekent dat je in "frames" monteert. (Vergelijk het met het monteren op een MD-recorder). Het kleinste stukje dat geknipt of bewerkt kan worden met mpeg is 24 msec groot. Ik zeg expres groot, want 0.5 seconde materiaal bestaat dan uit maar (bijna) 21 stukjes. Als je dus een fade maakt van een halve seconde, dan zijn dat 21 stapjes, van maximaal tot helemaal weg. Afhankelijk van het geluid kun je dat zelfs horen. Bij een sinustoon, gefade in een halve seconde, kun je duidelijk de afzonderlijke stapjes horen. Een "stapje" betekent een niveauval en dat betekent vervorming. Een fade van een sinustoon klinkt erg rafelig. Bij "normaal" geluid valt dat erg mee.

Muziek monteren met Dalet doe je dus niet, tenzij het een montage is voor een radioprogramma. Daarmee wordt je dagelijks op de radiozenders geconfronteerd. Sommige montages zijn echt de moeite waard, omdat ze leuk zijn of knap in elkaar geschoven. Voor jingles gelden andere eisen, omdat vaak met plug-ins wordt gewerkt, zoals het befaamde Auto-tune (Believe van Cher) en de vocoder (Let's dance van Five). Veel jingles worden met ProTools gemaakt, maar afgedraaid uit Dalet of van MiniDisc.

Als de montage klaar is in Dalet wordt het resultaat ge"bounce"d als een aparte audiofile. 

De term bouncen ben je wellicht vaker tegengekomen op deze site en heeft te maken met het feit dat de nieuwe audiofile terug wordt geplaatst in het montagescherm op bijv. het onderste spoor. 
Je kunt dan de andere sporen leeg maken en daarop verder gaan met opnemen: het bekende trackbouncen wat gedaan werd toen het aantal bandsporen in de studio's tekort schoten.

Het was gitarist Les Paul die begon met meersporentechnieken. Op zijn aanwijzingen werd voor het eerst een meersporenrecorder gemaakt - luister maar eens naar de muziek van Les Paul en Mary Ford op de eerste (commerciële) multitrackopname "How high the moon" uit 1951 ! 

Hij bedacht ook de band-echo en de techniek waarbij op een lagere bandsnelheid werd ingedubt, zodat bij weergave de klank was veranderd. Het sloeg enorm aan. Het prototype van de 8-sporenrecorder had Les Paul al in 1954 klaar, maar midden jaren 60 werd de Beatles-LP "Sgt. Pepper's .." nog met twee gekoppelde 4-sporen machines gemaakt. Maar vanaf dat moment ging het redelijk snel.
Na de 8-sporenrecorder volgde de 16-sporen recorder en de laatste analoge meersporen machine waar ik mee werkte had 24 sporen (Studer A800). In die tijd was audio-editing d.m.v. computers al in opmars. Mijn laatste hoorspel ging op 16-sporen en omdat ik geen beschikking had over fader-automation, ging ik ook bepaalde gedeeltes, die moeilijk waren te schuiven, middels trackbouncing op lege sporen zetten. 

De vrijheid die je hebt met computer-editing is werkelijk fantastisch. En dat komt omdat je natuurlijk niet ECHT op sporen opneemt - dat een editor in tracks is verdeeld is alleen maar om het ons makkelijker te maken. Daarom zien de knopjes voor play, record, pause en stop er net zo uit als op onze bekende taperecorders. Maar het is maar een interface. Het feit dat je niet op een band opneemt, maar een schijf die direkt op elk punt van die schijf benaderd kan worden is natuurlijk het grote voordeel. Bovendien is door de digitale techniek de snelheid waarmee die schijf ronddraait onafhankelijk van de snelheid waarmee het geluid wordt afgespeeld. Je kunt de schijf vele malen sneller aflezen dan noodzakelijk is om de muziek te horen. Hierdoor kun je makkelijk meerdere geluidsstromen tegelijkertijd bewerken. De computer vormt daarin de sturing.

Een functie die je tegenkomt bij Dalet en niet bij Wavelab (althans niet bij Wavelab 3) is het versneld afdraaien. Dalet heeft "knoppen", waarmee je tijdelijk de montage met hogere snelheid kunt afdraaien. Meestal is dat 40% sneller dan normaal, waarbij gesproken woord nog redelijk te volgen blijft. Dit kon met band ook en werd veel toegepast in de radiostudio's, maar bij huisrecorders nooit. Daarom heeft waarschijnlijk Dalet wèl die mogelijkheid en Wavelab niét. Misschien komt dat nog.

Wat de Daletsurfer niet kan, is op een enkel spoor een cross maken. Hier zijn altijd twee sporen voor nodig. De manier waarop Wavelab in één track kan crossen, is fenominaal. Ook grafisch is het erg duidelijk. Als je met Dalet werkt, zul je dat zeker missen.

Als je een ruw stuk audio hebt, getimed en al, waaruit je stukken wilt halen om te monteren, dan is het handig om dat ruwe materiaal in een apart venster te zetten en de stukken daaruit te kopiëren naar een ander Audiomontage venster. Dat kan in Wavelab, want je kunt zoveel vensters openen als je maar wilt.
Dat kan in wavelab in zekere mate ook. Je kunt in surfer je ruwe materiaal te zetten en de stukken die je wilt gebruiken daaruit te slepen naar surfer4.

 

Algemeen opname/montage Uitzenden

Hosted by www.Geocities.ws

1