 |
De oprichters zagen een toetrede tot het Dogma-collectief als een intrede in een klooster. Vandaar dat ze hun reeks geboden als een gelofte omschreven. Ze doopten hun tien Kuisheidsregels als de Gelofte van Kuisheid'.
Wat houden die regels eigenlijk allemaal in? De essentie bestaat erin de trucjes uit te schakelen die in film waarheid en realiteit (proberen te) verdoezelen. Hieronder staat het hele Manifest. De schuin gedrukte tekst bevat uitleg en concrete voorbeelden over de Kuisheidsregels in kwestie, die zelf vetjes staan… Van hieruit kan je ook uitleg vinden over de certificaten die toegekend worden als je de regels volgt, en over de confessions, schuldbekentenissen zeg maar...
______________________________________
DE KUISHEIDSGELOFTE
locatie & rekwisieten | geluid | camera | belichting | special effects & filters
oppervlakkig geweld | tijd en plaats | genre | filmformaat | regisseur | slotverklaring
1.Er moet gedraaid worden op locatie. Rekwisieten en decors mogen niet aangedragen worden van elders. Indien een bepaald rekwisiet noodzakelijk is voor het verhaal, dan moet men een locatie kiezen waar dit object ter plaatse kan worden gevonden.
Dit is één
van de belangrijkste regels en tevens een van de moeilijkste om te volgen.
Heb je voor je verhaal een visbokaal nodig, dan zoek je een huis waar
er een staat en neem je daar die scène op. Moet je hoofdpersonage
in smoking optreden, dan brengt de hoofdacteur best zijn smoking mee.
(In het slechtste geval moet die zich er eentje aanschaffen.) Foutjes
en kleine creatieve oplossingen komen er natuurlijk snel. Vinterberg maakte
voor Festen (#1) een receptiedesk voor zijn familiehotel. Wel bouwde hij
de desk met materiaal dat ter plaatse aanwezig was. Het personage van
actrice Chloë Sevigny in Julien Donkey Boy (# 6) was verondersteld
zwanger te zijn. Regisseur Harmony Korine gaat er prat op niet te hebben
gezondigd door het gebruik van een kussen alvorens hij daadwerkelijk geprobeerd
had om de actrice zwanger te krijgen…
2.Het geluid mag niet los van het beeld bestaan en vice versa. Muziek mag enkel worden gebruikt indien ter plekke uitgevoerd.
Een voorbeeld van een betwiste regel. Dat het geluid samen met het
beeld moet worden opgenomen, daar hebben weinigen problemen mee. De muziek
zorgt al voor wat meer problemen. Elke film heeft in principe wel ergens
nood aan muziek. In Festen (# 1) en Mifunes Sidste Sang (# 3) deden de
regisseurs respectievelijk een beroep op een pianist en een orkestje.
Die werden in het verhaal verwerkt. Von Trier pakte het anders aan voor
zijn Idioterne (# 2). Hij liet het thema van zijn film nu en dan eens
spelen door een harmonicaspeler die naast de camera (en dus buiten beeld,
maar binnen geluidsbereik) liep. Ondanks de mogelijkheid van dergelijke
creatieve oplossingen lijkt dat verbod op een soundtrack toch nog een
rem. Voor Wim Wenders, regisseur van Paris, Texas, Der Himmel über
Berlin en The Million Dollar Hotel is regel nummer 2 de enige die hem
ervan weerhoudt een dogmafilm te draaien. Wenders vindt muziek in een
film immers onontbeerlijk.
3.De handcamera is verplicht. Elke beweging die kan geschoten worden vanuit de hand is toegelaten. De actie moet de hand niet volgen; het draaien moet gebeuren waar de actie zich afspeelt.
Met deze regel wilden Von Trier en Co een einde maken aan de onwerkelijke
glijdende en schuivende beelden, die met behulp van kranen en rails gefilmd
worden. Hiervan komt dan ook het typische 'onstabiele' en 'bewegende'
beeld dat veel mensen aan Dogma 95 linken. In Julien Donkey Boy (# 6)
is voortdurend merkbaar dat een (onstabiele) mensenhand de camera draagt.
Nochtans kan het ook anders. In Mifunes Sidste Sang (# 3) valt het al
heel wat minder op. Het is een kwestie van keuzes die de regisseur maakt.
En soms zijn die keuzes niet helemaal kosjer. Zo zit er in Festen (# 1)
een camerabeweging waarbij de camera aan een 'hengel' bevestigd was. Ontkennen
helpt niet want hengel en cameraman zijn dankzij een spiegel in de eindmontage
geraakt en dus zichtbaar in de film.
4.De film moet gedraaid worden in kleur. Elke vorm van bijzondere belichting is verboden. Wanneer er onvoldoende licht aanwezig is voor een bepaalde scène, dan moet die geschrapt worden of opgenomen worden met één enkele spot, die op de camera bevestigd wordt.
Een verklaring waarom een Dogmafilm doorgaans geen of weinig nachtelijke
scènes bevat. Veel verder dan de bosscène bij valavond in
Festen (# 1) kan een regisseur trouwens niet gaan. Dat de kwaliteit van
digitale camera's er alsmaar spectaculairder op vooruitgaat is dan weer
een meevaller. De nieuwste modellen leveren zelfs bij onderbelichte locaties
een voldoende zuiver beeld op.
5.Elk optisch effect is uit den boze, alsook het gebruik van filters.
Dat mag duidelijk zijn… Geen enkel (speciaal) effect is toegelaten.
Geen digitale dino's, vliegende mensen of negatiefbeelden. Dit houdt ook
in dat als er bijvoorbeeld moet overgegeven worden, de acteur of actrice
in kwestie maar beter de vinger in de keel steekt. Met het gebruik van
filters doelt men op de stukjes tekst aan het begin van een film die als
het ware over het beeld worden gelegd. ( 'a zentropa production' of 'starring')
Voor Dogmafilms moest men daarvoor dus een andere oplossing verzinnen.
Die kwam er in het filmen van bladen, muren en vloeren waarop de nodige
tekst was geschreven, geplakt of gekrast.
6.De film mag geen oppervlakkige actiescènes bevatten. Moorden, wapens en dergelijke zijn verboden.
Met andere woorden, Schwarzenegger kan niet veel komen doen in de wereld
van Dogma. Oppervlakkig geweld, dat zo eigen is aan 'big loud action movies'
zoals ze in Hollywood omschreven worden is niets voor Dogma. Zelfmoord,
schizofrenie, incest en agressie al heel wat meer, te oordelen aan de
eerst zes dogmafilms.
7.Men mag niet in andere perioden of andere landen draaien. De actie vindt plaats in het hier en nu.
Geen historisch drama en ook geen toekomstverhaal. Eveneens geen films
over het plattelandsleven in het fictieve Zwedewegen of op de planeet
Zork. Het verhaal van Festen (# 1) speelt zich per definitie af in het
jaar 1998 in Denemarken. Dat van Når Nettene Blir Lange (#19) in
het Noorwegen van 2000.
8.Genrefilms worden niet aanvaard.
Dogmafilms die in een welomschreven vakje passen zijn uit den boze.Geen
Dogma-western of een Dogma-gangsterepos. De film mag geen genre hebben.
Uiteraard is dit een omstreden regel en dat hebben de opstellers ervan
ook al ingezien. Uiteindelijk kan elke film immers wel ergens in een vakje
worden gezet. Lovers (# 5) is een romantisch drama en The King Is Alive
(# 4) is een voorbeeld van wat cinefielen een 'ensemblefilm' noemen. Bij
de beoordeling van kandidaat-dogmafilms heeft regel 8 dan ook niet veel
belang meer.
9.Het filmprojectieformaat is Academy 35mm.
Om het concreet voor te stellen, er zijn films die in de bioscoop bovenaan
en onderaan een zwarte band hebben en er zijn films die het hele scherm
vullen,. Dogmafilms worden in de bioscoop geprojecteerd op een 35mm formaat.
Dat is zònder zwarte banden. De meeste Dogmafilms werden wel opgenomen
op DVcams. Nadien zette men ze dan over op het gewenste pelliculeformaat.
10.De regisseur wordt niet vermeld op de generiek.
Vele mensen zien deze regel als klinkklare nonsens. Ook al vermelden
de regisseurs hun naam niet expliciet, doorgaans is het altijd wel goed
geweten wiens werk het is. Jean-Marc Barr staat bij Lovers (# 5) bijvoorbeeld
vermeld als cameraman. Festen-regisseur Vinterberg bedacht zichzelf in
zijn film dan weer met een cameo als taxichauffeur waardoor hij als acteur
op de generiek verscheen.
Daarnaast
zweer ik als regisseur niet te zullen toegeven aan mijn persoonlijke smaak.
Ik ben niet langer een kunstenaar. Ik zweer weerstand te bieden aan de
drang om 'een oeuvre' te creëren aangezien ik het moment belangrijker
acht dan het geheel. Mijn ultieme doel is het openbaar maken van de waarheid
van mijn personages en decors. Ik zweer dit koste wat het kost na te streven,
zelfs buiten de goede smaak of elke esthetische overweging. Hierbij leg
ik mijn Gelofte van Kuisheid af.
Kopenhagen,
Maandag 13 maart 1995
Voor Dogma 95 : Lars Von Trier en Thomas Vinterberg