Kangal
yeti�tiricili�inde, �zerinde en �ok tart���lan bir konudur. Kangal K�pe�i'nde
renk bozdur. Fakat bu boz renk varyasyon (�e�itlilik) g�sterir. Kirli beyazdan,
krem, sar�, boz, toprak rengi ve k�z�l kahve rengine kadar, b�t�n ara tonlar
g�r�lebilir.
Saf Boz Kangal K�pe�i'nde beyaz ve siyah ile siyah�n tonlar� g�r�lmez. E�er
beyaz g�r�l�rse, o k�pe�in genetik yap�s�nda Akba� kan�, siyah�n tonlar� g�r�l�rse,
Karayaka kan� var demektir. Mesela s���rlarda oldu�u gibi, Kangal K�pe�i'nde,
k�y yerlerinde sadece renk baz al�narak saf yeti�tirme yap�lmad���ndan, renk
bu denli �e�itlidir. K�y yerlerinde renge pek dikkat edilmez. �nemli olan k�pe�in
keskinli�i, sadakati ve s�r�y� veya evi ve ahalisini korumas�d�r.
K�y i�inde Akba� ile Boz Kangal veya, Boz Kangal ile Karayaka veya, Karayaka
ile Akba� serbest�e �iftle�ebilmektedir. Kald� ki bir �ok yeti�tirici, bu tip
Kangal melezlerinin daha iyi vas�fl� k�pek olduklar� konusunda hem fikirdirler.
Bunu genetik olarak "Heterozislik" yani "�st�n Dominansl�k"
ile a��klamak m�mk�nd�r.
Herhangi bir k�pek �rklar�n� tan�tan kitaba g�z at�ld���nda, bir �ok �rk�n �zellikleri
a��klan�r. K�pek �rklar�n�n "rengi" k�sm�na bak�ld���nda, �u ibare
rahatl�kla g�r�lebilir: "Her rengi mevcuttur". Bu y�zden, Kangal K�pe�i'nde
post renginin �st�ne fazlaca d��memek gerekir. Boz Kangal, Akba� veya Karayaka.
Nihayetinde bunlar�n ��� de ayr� birer m�cevherdir.
Pekala, Boz Kangal i�inde, rengin kirli beyazdan, sar�, boz, topra�a kadar,
b�t�n ara tonlar�n�n g�r�lmesine ne demelidir? Boz Kangal veya Karayaka fark
etmez, rengin bu denli �e�itli olmas�nda baz� fakt�rlerin rol� vard�r:
1-�u anda, Kangal K�pe�i'nde post rengi i�in, ana lokuslarda ka� tane allel
oldu�u ve bu alleller aras�nda, eklemeli, dominans ve epistasi bak�m�ndan ili�kiler
bilinmemektedir. Ayr�ca, bir �ok hayvanda post rengini belirleyen genleri, di�er
de�i�tirici (modifiye edici) etkiye sahip baz� genler etkilemektedir. Bu tip
de�i�tirici (modifiye) etkiye sahip genler, hayvan toplulu�u (populasyon) i�inde
�e�itlili�e (varyasyona) sebep olurlar.
Konuya yabanc� olanlar i�in biraz kar���k olan bu meseleye bir misal verilebilir.
Mesela s���rlarda da k�l rengi �ok �e�itlidir. S���rlarda k�l �rt�s�n�n rengini
ve desenini, en az�ndan 9 adet ana lokusun etkiledi�i d���n�lmektedir. Bunlardan
4 tanesinin her biri, en az�ndan 3 adet allele sahiptir. Birde bunun �st�ne,
de�i�tirici (modifiye) etkiye sahip genlerin devreye girdi�ini d���n�rsek, s���rlarda
y�zlerce �e�it renk tonunun olaca�� a��kt�r. Ger�ekten de durum b�yledir ve
s���rlarda y�zlerce �e�it renk ve renk tonu vard�r. ��te Kangal K�pe�i ve di�er
k�pek �rklar�nda da buna benzer bir durum mevcuttur.
Alman �oban K�pe�i, k�sa t�yl� ve kahve-siyah renklidir. Ama nadir olsa da,
bazen uzun t�yl� ve bembeyaz renkli Alman �oban K�pe�i yavrular� do�abilmektedir.
Boxer �rk�nda da, ayn� �ekilde arada s�rada beyaz yavrular ��kar. Bunlar hi�
istenmezler ve �rk� bozmas�n diye hemen imha edilirler. ��nk� her �rkta da beyaz
renk resesiftir. Yap�lacak seleksiyon �al��malar� ile beyaz rengin oran� d���r�lebilir.
Ama populasyondan asla elemine edilemezler. ��nk� s�rekli heterozigot durumda
kendini gizleyerek, gelecek nesillere ta��nacakt�r.
2-Allel olan genler aras�nda; Dominant, Entermediyer, Pleitropism, Penetrance
(Ge�i� kabiliyeti) ve Expressivity (G�r�nt� derecesi) gibi bir �ok etki s�z
konusudur.
3-Allel olmayan genler aras�nda ise; Kom�u genler (Pozisyon etkisi), Tek cinsiyette
etkili olan genler, Etkileri cinsiyetle de�i�en genler, �nleyici gen etkisi,
Tamamlay�c� gen etkisi, Epistatik etki, �ift genler ve De�i�tirici etki (Modifiye
etkisi) gibi bir �ok gen etkisinden s�z edilir.