Ang unang mukha ng kabayanihang nais pagtuunan ng pansin ng papel na ito ay ang kay Crisostomo Ibarra. Siya ay nagmula sa mayamang angkan ng mga Eibarramendia na nagmula sa lahing Espa�ol. Siya ay isang ilustradong nakapag-aral sa Espa�a ng ilang taon at bumalik sa Pilipinas dahil sa kasawiang sinapit ng ama at upang makita na rin ang kasintahang si Maria Clara. Kung ating susuriin ang kanyang pagkatao, masasabi nating isa siyang marangal, mapagmahal, mapagkalinga at mapagpatawad na taong ni ayaw gantihan ang taong nagdulot ng kapahamakan sa kanyang ama maliban na lamang kung harap harapang dudustahin ang marangal na pangalan nito.

Ang ikalawang mukha ng kabayanihan ay ang kay Elias. Siya ay isang misteryosong karakter sa nobela na nagmula sa angkan ng mga inuusig o di kinikilala ng lipounan. Kahit sa malungkot na pinagdaanan ng pamilya, lumaki si Elias kasama ang kanyang kapatid sa piling ng kanilang lolo sa ina na mangangalakal. Nakapag-aral siya at naging tagapamahala ng kabuhayang iniwan ng maykayang ninuno. Ngunit dahil kinapootan siya ng isa nilang kamag-anak, ibinunyag nito ang nakaraan ng ninuno ng kanyang ama. Ang tunay na masakit dito any nang malaman niyang ang katulong na kanyang inagmamalabisan ay ang kanila pa lang tunay na ama. Inniwan niya at ng kanyang kapatid na babae ang lahat at nagpalipat-lipat bayan kasama ang ama. Doon nagsimula ang marami pang dusang pinagdaanan ni Elias kay�t nais niyang hanapin ang natitirang kamag-anak ng nagpahirap sa kanyang ninuno upang pagbayarin din ito.

Mahalagang balikan natin ang Kabanata 23 Pangingisda dahil dito unang ngkrus ang landas ng dalawang binanggit na tauhan. Sa kabanatang ito, si Elias ang misteryosong piloto ng sinasakyang bangka nila Maria Clara, Crisostomo at iba pa nilang kaibigan. Nang panahon na upang manghuli ng kakaining isda para sa pananghalian, napansin ng mga magkakaibigan na naubos na ang lamang isda ng baklad. At makaraan pa ang ilang sandali ay nabatid nilang ang umuubos pala ay ang isang buwayang nakulong sa baklad. Nahintakutan ang mga nakasaksi at nagwika ang ibang nais patayin ang buhaya. Si Elias ang unang lumusong sa tubig upang lupigin ang nakatatakot na reptilya. Naging matagumpay siya sa pagtatali ng lubid sa leeg nito at sa unahang mga paa, ngunit dahil sa likas na lakas ng halimaw na ito, hinampas ng buntot ang sahig at tumalon sa tubig tangay ang tagasupil nito. Simbilis ng kidlat, lumusong ang isa pang katawan sa tubig at nabatid nilan si Ibarra ito. Nagtulong ang dalawa upang lupigin ang buwaya. Makaraan ang ilang sandali ay pumula ang tubig at lumitaw ang dalawa hawak ang buwayang laslas ang tiyan at nakatarak ang punyal sa may lalamunan.

Sinasibi ng ilan na ang pagtutulong ng dalawang lupigin ang buwaya ay isang simbolismo na nangangahulugan ng pagtutulong ng dalawa upang pabagsakin ang mga buwaya sa lipunan. Maaaring tama ang ganoong interpretasyon o maaari rin namang walang malalim na ibig ipakahulugan o ipahiwatig ang buwaya dahil ito�y buwaya lamang. Subalit ang ganitong mga pagbasa ay di na mahalaga sa papel na ito, dahil ang mahalagang pagtuunan ng pansin ay ang ugnayang nabuo sa pagitan nila Ibarra at Elias. Ang kanilang pagtutulungan sa pangyayaring iyon ang nagsilbilbing pundasyon ng ugnayang nagpatuloy hanggang sa huli ng nobela.

Upang maipakita ng papel na ito ang pagkakatulad o pagkakaiba ng dalawang mukha ng kabayanihan susubukan nitong himayin ang mga katangian nina Crisostomo at Elias batay sa kanilang ginampanan sa nobela. 

�         Ang unang kapansinpansing pagkakaiba ng dalawa ay ang kanilang perspektibo sa mga bagay bagay. Si Ibarra ay masasabi nating �na�ve�, obdyektibo, limitado at may distansiya ang pananaw kahit na siya ay nakapag-aral sa mahuhusay na unibersidad. Marahil, ang matagal na pagkawalay niya sa Filipinas ang naging sanhi upang di niya lubos na mabatid ang tunay na kalagayan ng lipunan nito. Nananatiling mabuti ang pagtanaw niya sa gobyerno at simbahan dahil di niya naranasan ang pagpapahirap na dinaranas ng karamihan sa mga kapospalad na mamamayan. Nakikita niya ang mga pangyayari sa loob ng bayan mula sa �labas�, kaya�t mahihinuha na ang kabuuan lamang ang nakikita niya at hindi ang maliliit na detalye. Isa ring dahilan pa ay ang kanyang paniniwala sa kagalingan ng gobyernong Espa�ol gaya ng kanyang katwiran sa parkakaroon ng gwardya sibil, ��dahil sa Espa�a, sa Inang Bayan, nagdudulot at patuloy na nagdudulot ng magagandang pakinabang ang hukbong ito� [Kabanata 50,p 315]

Si Elias naman sa kabilang dako ay ang mahusay na tagapagmasid, na tila ba laging naroon sa lunan ng mga pangyayari at laging nakadidiskubre sa mga sekreto. Ilan sa kanyang mga natuklasan ay ang tangkang pagpatay kay Ibarra sa pagbababa ng panulukang bato ng paaralan at ang pagbibintang dito ng mangyayaring kaguluhan sa ika-walo ng gabi na sinasabing si Ibarra daw ang maypakana. Kung sa �labas� ni Ibarra nakikita ang loob ng lipunan, si Elias naman ay nakikihalo at nakikipamuhay sa mamamayan kay�t batid niya ang mga dusa at hirap na dinaranas ng karaniwang mamamayan. Dahiul dito, mas may puso at may karunungan ang kanyang mga palagay.

�         Ang ikalawang pagkakaiba ay ang papel na ginagampanan ng bawat isa. Mapapansin na laging mayroong tagatanong at tagasagot sa pag-uusap nila Ibarra at Elias. Kung iisipin, normal lamang na ganoon talaga ang takbo ng isang normal na diyalogo, ngunit ang nais puntuhin ng papel na ito ay ang relasyong may kinalaman sa kapangyarihan tulad ng sa guro at estudyante. Si Elias ay tila ba isang �guro ng buhay� na nagmumulat kay Ibarra ng mga �katotohanang� dapat niyang malaman, at nagbibigay suhestyon tungkol sa mga dapat niyang gawin. Si Ibarra naman ay tila isang estudyante na nangangalap ng impormasyon upang makabuo ng sariling pagpapasya dahil tila ba hindi niya kilala ang lipunang ginagalawan.

�         Ang ikatlong pagkakaiba ay ang kanilang pagtingin sa bayan. Ang konsepto ni Ibarra ay patuloy na nakatali sa konsepto ng Inang Bayan bilang Espa�a. Makikita ito sa kanyang pahayag �Relihiyoso ang mga Filipino at mahal ang Espa�a. May mga abuso,oo may mga kasiraan, hindi ko itinatanggi. Ngunit sinisikap ng Espa�a na makapagpasok ng reporma upang maiwasto ang lahat, nagbabalak ng mga proyekto, nag-iisip hindi ukol sa sarili lamang� na sinagot naman ni Pilosopo Tasyo ng �Huwag na tayong humingi ng malasakit sa kabutihan ng bayan mula sa isang nagsadya ditong banyaga upang magpayaman at umalis pagakatapos� [Kabanata 26]. Ayon kay Ibarra, �ang bayan ay isang organismong iginugipo ng isang talamak na karamdaman, at upang magamot, kailanagang gumamit ang Gobyerno ng mga paraang itinuturing ninyong masakit at marahas ngunit may mga pakinabang at kailangan� [Kabanata 50]. Ipinakikita lamang nito na ang paniniwala ni Ibarra sa pagbabago ay magaganap sa ilalim pa rin ng gobyernong Espa�ol.

Si Elias bilang kabahagi ng bayan gaya ng nabanggit na, ay kakikitaan ng taos at dalisay na pag-aalala sa kapakanan ng bayan. Mapapansin ito sa sinabi ni Elias kay Kapitan Pablo, �Tingnan po ninyo kung gaano kakilakilabot ang sunog na pagsusugbahan ninyo sa ating mga baying sawimpalad. Kapag isinagawa po inyo ang inyong paghihiganti, gagawa ng ibayong ganti ang inyong mga kaaway, hini laban sa inyo,hindi laban sa may sandata, kundi laban sa mga mamamayan na karaniwang pinagbibitangan. At kung magkagayon, lalong lulubha ang kawalang katarunagan� [Kabanata 46].

�         Ang panghuli ay ang pagkakaiba ng kanilang konsepto ng paniniwala sa Diyos.

Ang paniniwala ni Elias sa Diyos ay hindi nalilimitahan ng relihiyon, ito ay mas higit na makapangyarihan at makatarunagn. Ayon sa kanya �bayaang Diyos ang maging hukom ng tao, bayaang Siya ang mgakaroon ng tanging karapatan sa buhay. Hindi dapat isipin kailanman ng tao na magiging kahalili Niya�. Idinagdag rin niyang �kailangan ko pong maniwalang mabuti sa Diyos sapagkat nawala na ang paniwala ko sa tao�. [Kabanata 34]

Kakikitaan naman si Ibarra ng pananatili ng konserbatibong pananaw ukol sa relihiyon dahil noong kinausap sioya ni Elias para sa reporma sa simbahan, ganito ang kanyang sinabi,� Nalimot na ba ng filipinas ang iinagkaloob ng mga ordeng ito? Nalimot na ba ang napakalaking utang na loob mula sa mga humango sa kamalian at magbigay ng pananampalataya, sa mga nagsakit umampon laban sa mga pagmamalabis ng kapangyarihang sibil? Ito ang masama kapag hindi itinuturo ang Kasaysayan ng bayan�.

Ayon rin kay Ibarra �Nililimot ko ang sarili at nililimot ko ang mga tinamo kong kasamaan alang-alang sa kapanatagan ng Filipinas, alang-alang sa kapakanan ng Espa�a!� isinunod rin niya na �Upang mapanatili ang Filipinas, kailanagng magpatuloy and ginagawa ng mga fraile, at nasa pakikiisa sa Espa�a ang kabutihan ng ating bayan.� [Kabanata 50]

            Ang mga nabanggit sa taas na pagkakaiba ng dalawang pangunahing tauhan sa nobelang Noli Me Tangere, ay ilan lamang sa mga salik na maaaring pagtuunan ng pansin. Ngunit sinikap ng papel na ito na limitahan lamang sa apat upang magkaroon ng malinaw na paghahambing.

Konklusyon

            Ang mga karakter nina Crisostomo Ibarra at Elias na itinampok bilang halimbawa ng dalawang mukha ng kabayanihan na makikita sa Noli, ay di ginagamit ng papel na ito upang sabihin kung sino ang mas magaling kanino. Layon ng papel na ito na ipakita ang isang mahalagang punto o katwiran sa pagbubuo ni Rizal [batay sa sariling pananaw ng may-akda] ng mga karakter na ipinakikita at pinupunuan ang pagkukulang ng isa. Kung ating pagninilayan, hindi buo ang karakter ni Ibarra kung wala si Elias, at ganun din naman si Elias kung wala si Ibarra. Ang ugnayan ng dalawa na ang akala nati�y nagsimula sa pagtutulong mapatay ang buwaya, ay sa katotohana�y ugnayang sinimulan pa ng kanilang mga ninuno na tila ba isang lambat na pinagsasama sila.

            Ang pagpupuno naman sa kakulangan ng isa ay maaaring tingnan bilang pagbubuo ng isang ideyalismong pinagsasama ang mabubuting puntos at katangian ng bawat indibidwal upang makabuo ng isang ideyolohiyang �tunay� na makabubuti sa lahat. Ito rin marahil ang dahilan kung bakit laging talo o nalulupig ang mga pag-aalsa laban sa gobyernong Espa�ol sa dalawang nobela ni Rizal, dahil walang isang �tunay� na layuning sumasaklaw sa interes ng lahat. At marahil, ang pagpapatalo ni Rizal sa mga piksyunal na rebolusyong isinusulat niya sa kanyang nobela ay bahagi ng kanyang �foresight� at upang mabigyang solusyon ang mga problema o kumplikasyon na maaaring lumitaw sa isang totohanang rebolusyon.

            Tunay ngang ang kabayanihan ay maraming mukha, ngunit ang nasa kaloob-looban ng mga mukhang ito ay ang pagnanais mapabuti ang kalagayan ng tao sa lipunang ginagalawan niya.

Sanggunian:

Almario, Virgilio S. Noli Me Tangere: Salin ni Virgio Almario. Adarna House Inc.:Quezon City, 1998

Guerrero, Leon Ma.. The First Filipino. Guerrero Publishing: Pasig City, 1998

Quibuyen, Floro C. A Nation Aborted: Rizal, American Hegemony, and the Philipine Nationalism. Ateneo De Manila University Press: Quezon City, 1998