|
1.
VİYANA KUŞATMASI

Mohaç'ta
Macaristan ordusunu tamamen imha edip bölgeyi Osmanli Devleti sinirlari
içine katan Kanunî Sultan Süleyman Han, savastan sonra Budapeste' ye
gelip Macaristan'in yeni statüsünü tesbit etmisti. Buna göre
Macaristan, Osmanli Devleti'ne bagli bir krallik olarak bilinen ve
Mohaç muharebesine katilmayan Transilvanya (Erdel) voyvodasi Zapolya'ya
verilecekti. Nitekim Kanunî Sultan Süleyman Han 16 Ekim 1526'da
Macaristan tacini Zapolya'ya veren târihî fermanini imzaladi ve
Budapeste'de Macaristan tahtina geçirdi. Kuzeydogu Macaristan'da Tokay
sehrinde toplanan Macar diet (asiller) meclisi Zapolya'yi kral tanidi.
Macar kralliginin Bohenya tacina bagli olan ve Osmanli ordularinin
girmedigi Bohenya, Moravya, Slovakya ve Silezya gibi ülkeler ise,
Mohaç'ta öldürülen Macar krali Layos'un karisi ve ispanyaAlmanya
imparatoru CharlesOuint'in kardesi olan Avusturya arsidükü Ferdinand'da
kaldi. Kanunî Sultan Süleyman istanbul'a döndükten sonra harekete geçen
Ferdinand, Bratislava'da Osmanlilara karsi olan asillerden tesekkül
ettirilmis bir diet meclisi toplayarak kendini Macaristan ve Bohenya
krali îlân ettirdi. Agabeyi Ispanya Almanya imparatoru CharlesQuint' in
de destegini alarak iyice güçlenen Ferdinand, Tokay meydan
muharebesinde Zapolya'yi yenerek Budapeste'yi (Budin) almis ve
Macaristan'in büyük bir kismini ele geçirmisti. Bunun üzerine Zapolay,
Kanunî Sultan Süleyman Han'dan yardim istedi.
Kanunî
Sultan Süleyman Han, Mohaç zaferi ve kiliç hakkiyla zaptettigi genis
Macaristan ülkelerinin Alman asilli bir hükümdarin eline geçmesine
müsâde edemezdi. Bu, Osmanli Devleti için vahim neticeler dogurabilirdi.
Kanunî
Sultan Süleyman Han sefer hazirliklariyla mesgulken, Macaristan'dan
fethedilen arazinin geri verilmesi karsiliginda baris yapmak istegiyle
Ferdinand'in elçileri geldi. Fakat Almanlari, Budin ve Macaristan' dan
çikarip atmak, Ferdinand'a gözdagi vermek, bulunabilirse, Alman
ordusunu yakalayip yok etmek arzusunda olan Kanunî Sultan Süleyman Han,
o zamanin âdetleri geregi elçileri tevkif ettirdi. Hazirliklarini
tamamladiktan sonra serbest birakip savas için yola çiktigini söyleyip
Ferdinad'a gönderdi.
10 Mayis
1529'da istanbul'dan hareket eden Süleyman Han, 20 Haziran'da Sofya'ya
ve 18 Agustos'da Mohaç ovasina ulasti. Zapolya da 6000 Macar askeri ile
orduya katildi ve burada Pâdisâh' in elini öpmekle sereflendi. Eylül'
de Budin'i kusatan sultan Süleyman Han, teslim teklifinin reddedilmesi
üzerine siddetli bir muhasara savasina basladi. 8 Eylül'de kale
kapilarindan biri ele geçirilip umûmî hücum baslatilinca, ümit
kalmadigini anlayan müdâfiler, hayatlarina dokunulmamak sartiyla kaleyi
teslim ettiler. Kisa zamanda gösterilen bu muvaffakiyet karsisinda,
Osmanli hâkimiyetine daha fazla karsi duramayacagini anlayan Bogdan
voyvodasi besinci Petro Raves de ordugâha gelerek bir tâbiiyyet
andlasmasi imzaladi. Elbasan sancakbeyi Hasan Bey'i Budin'de muhafiz
birakan Kanunî, 12 Eylül' de Macar taht sehrinden ayrilip Viyana
üzerine yürüdü. Bu arada Ferdinand'in adamlari tarafindan kaçirilmak
üzereyken izvornik sancakbeyi Sultanzâde Bâli Bey' in ele geçirdigi
meshur Macar taci, yeniçeri sekbanbasisi tarafindan Zapolya'ya
giydirildi.
Kanunî
Sultan Süleyman Han, 22 Eylül'de Almanya sinirini geçti. Ertesi gün
Bâli Bey'in kardesi Semendire sancakbeyi Sultanzâde Mehmed Bey, Alman
öncü kuvvetlerinin büyük bir kismini Viyana'nin on bes kilometre
güneydogusundaki Bruck kasabasi yakinlarinda imha etti. Esir edilen
Alman kuvvetleri komutani Christophe Von Zedlitz ve alti general
Sultan'a gönderildi. 27 Eylül'de Viyana önlerine gelen ordu-yi hümâyûn,
hiristiyanligin en büyük devleti olan Alman imparatorlugu'nun
baskentini muhasaraya basladi.
Kanunî
Sultan Süleyman Han, 120.000 kisilik bir orduyla Budin' den ayrilip
Viyana üzerine yürüdügü haberi duyulunca, sâdece Almanya'da degil,
bütün Avrupa' da müthis bir telas ve korku baslamis, Türklerin gelisi
karsisinda, o sirada had safhada olan mezhep mücâdeleleri bile bir
tarafa birakilarak, Viyana'ya yardim kampanyasi açilmis ve Avrupa'nin
her yerinden muhtelif milletlere mensup yardim kuvveti akin akin
gelmeye baslamis, hattâ muhâsaradan biraz evvel bu kuvvetlerin büyük
bir kismi kaleye yerlesmisti. Osmanli ordusunun hasmetinden büyük bir
korkuya kapilan Ferdinand, alelacele sehri terkederek kaçmis, yerine
ihtiyar ve tecrübeli bir asker olan, Kont Nicolos Von Salm'i kale
komutani olarak birakmisti. Müdâfaa hazirliklarina baslayan Kont Salm
de, Türk ordusu gelmeden Viyana yakinlarindaki mahalleleri tamamen
yakip yikmis, birinci istihkâm hattindan yirmi adim içerde ikinci bir
istihkâm insâ etmis, Tuna sahillerine kaziklar diktirerek müdâfaa için
gerekli tedbirleri almisti. Osmanli humbaracilarinin yakici
te'sirlerinden korunmak için evlerin ahsap çatilarini yiktirmis, top
güllelerinin te'sirini azaltmak için de, sokaklarin kaldirimlarini
söktürmüstü. Ayrica iki ay yetecek kadar erzaki te'min edip, sehirdeki
sivil halki disari çikarmisti.
Kanunî
Sultan Süleyman Han, Viyana'ya gelirken hiç bir zaman kaleyi alma
gayesini gütmemis, istedigi zaman bunu gerçeklestirebilecegini
göstererek göz dagi vermek istemisti. Üstelik yeni fethedilmis olan
Macaristan'da islâm idaresi tam yerlesmeden Viyana'nin da alinip
askerin çok genis bir alana yayilmasi, stratejik bakimdan hatali
olurdu. Kisin yaklasmasi kale çevresinin yogun yagmurlar sebebiyle
bataklik hâline gelmis olduguna aldirmadan kaleyi kusatmisti.
Kaleyi
muhasaraya baslayan Kanunî Sultan Süleyman Han, on yedi gün boyunca
döverek, sehrin surlarini iyice tahrip etmisti. Bu sirada bir Osmanli
güllesinin isâbetiyle kale komutani Kont Salm de öldürülmüstü. Çevreden
aldigi istihbaratlar sonunda Viyana'ya yüzelli kilometre uzaktaki
Linz'de Alman ordusunun da Osmanli ordusunun karsisina çikmayacagi
anlasilinca, CharIesQuint'e verilen cezanin yeterli olduguna kanâat
getiren Kanunî Sultan Süleyman Han, orduya muhasarayi kaldirma emrini
verirken, çesitli beyler kumandasindaki akinci kuvvetlerini akina
göndererek,Avusturya, Güney Almanya (Bavyera), Muravya, Bohenya.
Slovakya, Silezya (simdiki Çekoslovakya) ve Slovesya gibi Alman
Imparatorlugu'na bagli ülkeleri bastan basa çignetti. 16 Ekim'de Viyana
önlerinden hareket eden ordu-yi hümâyûn, 25 Ekim'de Budin'e 16
Aralik'ta da istanbul'a döndü.

|