De Hemel.

Het Oude Testament houdt zich altijd bezig met gewone wereldse dingen, en soms een beetje met de toekomst van de wereld. Het wijst op de fouten in de maatschappij, verstrekt een wetgeving om deze fouten te corrigeren, met de opmerking:" opdat het u wel ga en gij lang leeft in het land dat de Here uw God u geven zal". Verder belooft het een betere toekomst als de Messias komt. Over de hemel wordt bijna niet gesproken. Soms terloops zoals bijvoorbeeld God die neerziet uit de hemel, of God die neerdaalt op de Sinaï. In het boek Job staat dat de zonen Gods zich verzamelden om Gods troon en de Satan was onder hen. Verder staat er de Hemelvaart van Elia beschreven, en iets over de hemelse legerscharen bij Dothan als Elisa in gevaar is, maar werkelijke informatie is er maar heel weinig.

In het nieuwe testament is het niet veel anders. Jezus spreekt in een gelijkenis over Lazarus die naar de hemel gaat en in de schoot van Abraham zit. Dit was het idee wat de Joden zich toentertijd maakten van de hemel. Jezus voegt er niets aan toe en doet er niets van af, en Hij laat het hemelbegrip voor wat het is. Lucas vertelt over de engelenzang, en de engelen die uit de hemel kwamen. Johannes verteld van het nieuwe Jeruzalem dat van God neerdaalt uit de hemel naar de aarde.

De Bijbel laat er geen twijfel over bestaan: er bestaat een hemel, de woonplaats van God, maar wijdt er heel weinig woorden aan. Het is kennelijk de bedoeling dat er niet veel over gespeculeerd wordt. In essentie is de Bijbel ook een boek dat over de menselijke maatschappij spreekt, de rest is voor de Bijbel bijzaak, tenminste te oordelen naar de tijd die aan die rest besteed wordt.

De Joden, ten tijde van Jezus, dachten dat de Messias hen zou bevrijden van de Romeinen en het volk Israël in de glorie van het rijk van David zou herstellen. Door de uitspraken van Jezus begrepen de discipelen al vlak na zijn dood dat dit een foute visie was. Jezus spreekt heel vaak over het koninkrijk der hemelen, en daardoor is bij een groot gedeelte der christenen het idee gerezen van een hemels koninkrijk; het hiernamaals, een leven na de dood in de hemel, als in een dodenrijk. Dit sprak iedereen erg aan omdat dit ook strookte met de gedachte van de Joden en bijna alle heidense godsdiensten; de eeuwige jachtvelden van de indianen; het hades van de Grieken en het walhalla van de Germanen; een leven in een land van doden.

De gelijkenissen van Jezus maken echter duidelijk dat Jezus niet spreekt van een hemels koninkrijk. Als Jezus het heeft over het koninkrijk der hemelen, of het koninkrijk Gods, dan gaat het altijd over aardse zaken, en over onze samenleving. Over het recht en de gerechtigheid die er zal heersen; geen geween en geklaag; uw ja zij ja en uw nee zij neen; hebt uw naaste lief als uzelf; m.a.w. een koninkrijk of samenleving zoals in de hemel; volmaakt.

Ook de profeet Daniël, als hij de droom van Nebukadnezar uitlegt, spreekt over de steen die losraakt zonder toedoen van mensenhanden als zijnde een koninkrijk wat de aarde zal vervullen. Dit koninkrijk is een opvolger van al de koninkrijken die hij beschrijft en die dan nog op de aarde zullen komen. Ongetwijfeld doelt Daniël op wat Jezus het koninkrijk der hemelen noemt. Als we in Openbaringen lezen van het duizendjarig rijk en daarna de nieuwe hemel en de nieuwe aarde dan zullen er weinig mensen zijn die het verband met het koninkrijk der hemelen ontkennen.

In de christelijke wereld gelooft men in het algemeen dat de mens na de dood, onmiddellijk naar de hemel gaat. De rooms- katholieken hebben er nog het vagevuur ingelast, maar dit is maar tijdelijk. Iedereen gelooft ook dat alle mensen zullen opstaan uit de doden, op de nieuwe aarde. De Bijbel zegt dit duidelijk. Maar hier is een klein probleempje. Hoe kan iemand opstaan uit de doden als hij in de hemel leeft? Moet je dan ook in de hemel weer sterven? Anders kun je toch niet uit de doden opstaan, of de hemel moet een dodenrijk zijn. Maar dit dodenrijk zou je dan toch weer op een min of meer gewelddadige manier moeten verlaten bij de opstanding, want ik heb nog nooit gehoord dat iemand in de hemel kan leven en tegelijkertijd op de aarde. Dit idee was zelfs de heidense godsdiensten te bont.

Jezus zegt dat God in de hemel woont. Hij zegt ook dat God geen God van doden is, maar van levenden. De hemel is de woonplaats van God en de engelen zegt de Bijbel. Als de doden naar de hemel gaan, moeten de engelen ook van etherische makelij zijn. De Bijbel vertelt dat engelen aan mensen verschenen zijn, en dat ze er uitzagen als mensen; ze waren niet etherisch. Zo moeten we vaststellen dat het hemelgeloof nogal wat onlogica bevat. Als we afgaan op wat de gemiddelde christen gelooft over de hemel, dan moeten we ook vaststellen dat de hemel een geestenwereld is, en een dodenwereld.

Hier is een onlogica zoals er zovele in het christendom voorkomen. Het is dezelfde oplossing die het heidendom vond voor de dood: een leven in een dodenrijk. Maar levend zijn terwijl je dood bent is absurd. Het is een uitvinding van heidense priesters, en daarna doorgegeven aan de christenen.

Vele christenen die met de wetenschap te maken hebben, zitten ook met dit dilemma. De wetenschap van vandaag is er van overtuigd dat als een mens sterft ook zijn geest, zijn brein, dood is. Het is natuurlijk altijd nog mogelijk dat de wetenschap op dit idee terugkomt na nog meer onderzoekingen, maar dit is niet waarschijnlijk. De psalmist zegt dat de doden God niet loven, maar alleen de levenden. Dit strookt met de tegenwoordige wetenschappelijke gedachte over de dood.

De christenen spreken altijd over de ziel van een mens die naar de hemel gaat, niet over de geest of het brein. Is de ziel van een mens iets anders dan de geest van een mens? Ik geloof van niet. In de oudheid heeft men door onkunde de zaken vaak verward, en door elkaar gehaald, zodat de menselijke geest, het menselijk brein en de menselijke ziel als één en hetzelfde moeten worden gekenmerkt. Als de wetenschap gelijk heeft, wat aannemelijk is, dan is ook de ziel na de dood, dood, en gaat, net als de Franse revolutionairen dachten, niet naar de hemel. De christenheid heeft zich hier altijd heftig tegen verzet, want men dacht, en denkt nog, dat hiermee het christelijk geloof staat of valt.

Wat zegt de Bijbel over het naar de hemel gaan van de menselijke ziel? We kunnen erg kort zijn met het antwoord: niets. Niets op een duidelijke manier. Er zijn wel uitspraken waaruit de Bijbel uitleggers opmaken dat onze ziel naar de hemel gaat na de dood, maar geen van deze uitspraken is duidelijk en expliciet. Er staat bijvoorbeeld dat de ziel van de dieren neerdaalt en die van de mensen opstijgt tot God, maar wordt hier bedoelt dat de mens naar de hemel gaat, of misschien iets anders? Er wordt elders gesproken over dieren die op de nieuwe aarde zullen zijn, als die daar zijn volgen ze waarschijnlijk ook dezelfde weg als de mens, en zou de ziel van de dieren ook moeten opstijgen. Het lijkt er op dat hier niet op de hemel gedoeld wordt, als gezegd wordt dat de ziel opstijgt tot God. Verder is er de gelijkenis van Jezus over Lazarus in Abrahams schoot.  Dit was het hemelbeeld wat de Joden hadden. Ze hebben het waarschijnlijk overgenomen van de heidense buurlanden, en wat aangepast in hun toekomstverwachting.

Vaak haalt men de belofte van Jezus aan de moordenaar aan het kruis aan: "Heden zult gij met mij in het paradijs zijn." als zijnde een belofte van de hemel. Jezus belooft de moordenaar ongetwijfeld iets geweldig moois, maar als Jezus bedoeld had dat de moordenaar met Hem in de hemel zou zijn, dan had Hij dat duidelijk gezegd, want Jezus kende het joodse geloof uitstekend, en wist dat iedereen dit geloofde. Dat Jezus niet duidelijk zegt dat de moordenaar met Hem in de hemel zal zijn is een bewijs dat Hij niet de hemel bedoelt, maar iets anders. Het woord paradijs wijst ook in die richting.

Er is door de eeuwen heen veel gepraat over een hemels paradijs, maar de Bijbel spreekt maar over één paradijs en dat was op de aarde; niet in de hemel. Dat Jezus dus spreekt over een paradijs doet dus vermoeden dat Hij een aards paradijs bedoelt. Dat Hij bedoelt dat de moordenaar in het koninkrijk der hemelen zal vertoeven; op de nieuwe aarde; Zijn koninkrijk. De moordenaar zal dus opstaan uit de doden. Dat Jezus heden zegt, is een belofte dat het voor de moordenaar niet lang zal duren. Vandaag hebben we het besef dat doden geen notie van tijd hebben, en als deze man opstaat, na bijvoorbeeld 10000 jaar, zal hij het idee hebben dat dit geen seconde geduurd heeft.

De enige mensen die naar de hemel gegaan zijn volgens de Bijbel waren levende mensen, Elia en Jezus; geen dode mensen. Jezus zegt ook dat God geen God van doden is maar van levenden, wat erop duidt dat de doden niet bij Hem in de hemel zijn. In het laatste hoofdstuk van het boek Daniël staat ook iets over dit onderwerp. Als Daniël op het eind van zijn leven bij de rivier de Tigris staat, bij de tempel vesting van Babel, dan heeft hij een gezicht van drie engelen. Twee op de oever en één boven de rivier in linnen kleding. Deze engel doet een relaas over wat er zal gebeuren in de toekomst. Hij beëindigt zijn woorden met: "Maar gij, ga het einde tegen, en gij zult rusten en opstaan tot uw bestemming aan het einde der dagen.". Er wordt Daniël gezegd dat hij zal rusten, niet dat hij naar de hemel zal gaan. Het tegenwoordige hemelgeloof zegt dat alle hemelbewoners God lof toezingen en dit is bepaald geen rusten. Na dit rusten zal Daniel opstaan uit de doden. Dit is ook wat in het nieuwe testament, in openbaringen, gezegd wordt. Bij het klinken van de laatste bazuin zullen alle doden opstaan.

Volgens de Bijbel is de hemel de woonplaats van God en van de engelen. God heeft er niet altijd gewoond. Voordat de hemel geschapen werd verbleef God elders. Niets in de Bijbel wijst er op dat dit een woonplaats van gestorven mensen is.

Er staat van de hemel dat ze geschapen is evenals de aarde. Er staat ook dat de hemel zowel als de aarde zullen vergaan. Ook kunnen we lezen: "En zie ik zag er was oorlog in de hemel". Toch is het niet precies duidelijk wat we hieronder moeten verstaan. Het woord hemel heeft twee betekenissen. Eerst het uitspansel; de wolkenlucht met de zon en de sterren, en verder, de hemel als woonplaats van God en de woonplaats van de engelen. Vroeger, maar ook nu nog, onderscheidde men deze begrippen niet, en was het uitspansel ook de woonplaats van God en van de engelen. Deze woonden boven op de hemel koepel. We kunnen dit nog uitgebeeld zien in oude tempels in Iran, Afghanistan, Pakistan en India; de zogenaamde stoepa's.

Als er staat: "en zie ik zag er was oorlog in de hemel", kan dit ook twee betekenissen hebben. Er kan zich een verschrikkelijk schouwspel vertoond hebben aan de lucht, maar het kan ook betekenen dat er werkelijk oorlog was in de woonplaats van de engelen.

Als we herhaaldelijk lezen van de heerscharen Gods, dan zijn we geneigd aan oorlog te denken. Waarvoor waren anders deze legers? Deze legers kunnen uit exotische verschijnselen bestaan hebben. We moeten ons bedenken dat het inzicht in natuurlijke verschijnselen erg beperkt was. Zo is het mogelijk dat hetgeen voor engelen-soldaten werd aangezien in feite heel bijzondere natuurverschijnselen waren, maar dit is mijns inziens niet zeker.

We lezen ook dat er gevallen engelen zijn, of zijn geweest. Ook dit duidt er op dat het in de hemel niet altijd koek en ei is geweest. Als deze legerscharen engelen uit de hemel waren en als er oorlog was, en gevallen engelen, dan lijkt de hemel in alles op de aarde. In de Bijbel wordt gesproken over gevallen mensen. De aarde wordt, en is altijd, verteerd door oorlog. Legers zijn er ook nog altijd. Men zou kunnen vermoeden dat de hemel ook zonde gekend heeft.

Van de aarde weten we dat deze goed is geschapen en door de mensen is bedorven, maar dat ze in de toekomst weer vrij van zonde zal zijn. Ik begrijp uit verschillende opmerkingen uit de Bijbel dat de hemel een ideale plaats is, en nu kennelijk vrij van zonde. Johannes zegt in openbaringen dat God onder de mensen zal wonen, op de aarde; nu woont God in de hemel. Het is net alsof de hemel min of meer gelijk is aan de aarde, met dit verschil dat ze veel verder is ontwikkeld, vooral in de goede zin, het is er veel beter, maar de aarde heeft dezelfde toekomst als de hemel, want deze zal ook goed worden zegt de Bijbel.

Als we de verschillende verschijningen van engelen in de Bijbel bekijken, zien we dat engelen wel verwisseld werden voor mensen, zoals met Abraham en Sodom en Gomorra, waar de Sodomieten homosexualiteit wilden bedrijven met die engelen, en waar ze meerdere malen mannen worden genoemd. Deze engelen liepen kennelijk niet met vleugels rond zoals ze zo vaak worden getekend, want dan hadden de Sodomieten anders gereageerd. Op veel andere plaatsen in de Bijbel kunnen we ook tot deze conclusie komen, hoewel niet altijd. Engelen konden vliegen, maar wij vandaag ook. Misschien is er maar weinig verschil tussen engelen en mensen. Wij zijn geschapen naar Gods evenbeeld, het lijkt er op dat dit ook het geval is met de engelen.

Als we de Bijbel lezen staat er dat er wel een hemel bestaat; de woonplaats van God en de engelen, maar de Bijbel zegt niets van doden die er ook zouden verblijven. Deze gedachte is een overblijfsel van heidense ideeën over een hiernamaals, ons overgeleverd door de Joden en versterkt door oude Europese overtuigingen. Evenals de Joden ten tijde van Jezus een foute gedachte van het rijk van de Messias hadden, hebben wij ook een vertekend beeld gecreëerd, waarin de hemel een centrumrol speelt. De Bijbel zegt alleen duidelijk dat wij uit de doden zullen opstaan, en in deze is de Bijbel vol toekomstverwachting, maar over de hemel wordt niet gerept.

Alles doet vermoeden dat de hemel gelijk is aan de aarde, maar verder ontwikkeld, waar ook de bewoners verder ontwikkeld en zonder zonde zijn, maar meer dan vermoeden kunnen we niet, want de Bijbel bekommert zich niet erg over de hemel. De Bijbel is altijd veel te druk bezig met de aarde. Dit in tegendeel tot de christenen en de Joden, die er buitengewoon veel over gesproken en gefantaseerd hebben, en de aarde met haar problemen vergaten, en naar de achtergrond duwden.

De Bijbel leert ons dat er een 'nieuw koninkrijk' zal komen wat de hele wereld zal vervullen. Daniël spreekt hier al van. Ten tijde van de ballingschap dachten de Joden dat de Messias hen zou bevrijden van de Chaldeëen, en terug zou brengen naar Kanaän. Later dachten ze dat de Messias hen zou redden van de Grieken, en hen terug zou brengen naar de gloriedagen van David. Nog weer later ten tijde van Jezus waren er verschillende stromingen die de Messias verwachtten om hen van de Romeinen te verlossen. Steeds weer dachten de Joden dat er een nieuw en machtig joods rijk zou worden opgericht op de aarde. Vandaag denkt de overgrote meerderheid van de christenen dat Jezus ons een plaats in het "hiernamaals", een soort dodenrijk in de hemel, zal bereiden.

Al de joodse verwachtingen waren gebaseerd op de wereldsituatie in iedere tijd en, hoewel fout, beperkten zich tot de aarde en de menselijke samenleving. Het hedendaagse model, niet minder fout, verheft zich tot de hemel, en wijkt nog verder van de waarheid af dan de joodse verwachtingen. De Bijbel noch de Apostolische Geloofsbelijdenis zeggen hier iets over. Dit doet vermoeden dat de oude theologen die de geloofsbelijdenis opgesteld hebben, ook aan het hemelgeloof twijfelden.

Het woord van Jezus: "Ik ga u voor om u plaats te bereiden" zegt ons alleen maar dat er plaats bereid wordt. Het zegt ons niet of dit meteen na de dood, of meteen na de opstanding uit de doden zal zijn. Het zegt ons niet waar Jezus heen gaat, hoewel dit voor ieder duidelijk de hemel is. Maar duidelijk de hemel, is niet duidelijk.

Het woord hemel heeft, zoals ik eerder al aanvoerde, twee betekenissen. De wolkenlucht en de woonplaats van God en de engelen. Ook als Jezus gezegd had " Ik ga u voor om u plaats te bereiden in de hemel", dan zou hier bedoeld kunnen zijn dat Hij naar de woonplaats van God en de engelen gaat om ons daar plaats te bereiden, maar het zou ook kunnen betekenen dat Hij ons de nieuwe aarde al bewoonbaar maakt, ergens in de sterrenhemel. Veel logischer is het dat Hij ons de nieuwe aarde bereidt, en deze is ook in de hemel; de sterren en planeten hemel. Niet in de woonplaats van God en de engelen. Er wordt namelijk wél gezegd in de Bijbel dat we naar de nieuwe aarde zullen gaan als deze aarde vernietigd wordt. De nieuwe aarde bevindt zich in dezelfde richting als de woonplaats van God en de engelen: naar boven, en naar boven is alle kanten uit, want de aarde is rond en draait.

De Bijbel zegt ons niet waar die plaats bereid wordt, en ieder impliceert hier: de hemel. In openbaringen wordt gesproken over de nieuwe aarde. Waar die is weten we niet, maar niet in de woonplaats van de engelen, anders had Johannes niet 'nieuwe aarde' gezegd, en ook nog over de nieuwe hemel gesproken. Hoewel het mogelijk is dat 'Nieuwe hemel' betekend een nieuwe dampkring, met een nieuwe zon en andere sterren.

De nieuwe aarde heeft ongetwijfeld een andere lucht, dit kan de nieuwe hemel zijn waar op gedoeld wordt. Het is dus best mogelijk dat de woonplaats van de engelen niet zal vergaan, zoals de aarde.

Het is mogelijk dat de nieuwe aarde een andere verre planeet is, waarom niet? Het idee is misschien nieuw, maar onze God is efficiënt, pragmatisch, en logisch en praktisch denkend. Hij heeft ook de logica en de wiskunde geschapen. Het meest logische is inderdaad een andere planeet, en daarom ook het meest waarschijnlijke, want zo is onze God. Onze God maakt de dingen niet onnodig moeilijk en onbegrijpelijk, zoals de theologen zo vaak deden. Hij overtreft, dat wordt ons bij nader inzien erg duidelijk, de mensen en de theologen in efficiëntie en in eenvoud.

Het hedendaagse hemelbeeld is op iets gebaseerd als het Walhalla van de Germanen. Het is in ieder geval van primitief heidense oorsprong. Jezus zelf zegt heel duidelijk dat al de beloften uit de Bijbel op de aarde in vervulling zullen gaan. Het nieuwe Jeruzalem komt uit de hemel naar de aarde, en het aardse Jeruzalem gaat niet naar de hemel. Wij moeten daarom onze verwachtingen op de aarde vestigen, niet op de hemel. We zijn dan ook bevrijdt van de strijdigheden die er altijd geweest zijn over deze materie. We kunnen dan alles heel gemakkelijk begrijpen, en de incoherentie is er ook niet meer, die het huidige hemelbegrip ons probeert aan te praten.