Temel donanım bilgileri
© Copyright Brian Brown, 1992-2001. All rights reserved.

Bilgisayar sistemleri
Bir bilgisayar sistemi farklı sayıdaki donanım parçalarından oluşur ve bu donanım parçaları sistemin verimli ve uyumlu çalışmasını belirler. Bilgisayar sistemi ile bir firmanın maaş bordrosu hazırlanabilir, bir arabanın motoru kontrol edilebilir, bir uçak uçurtulabilir veya oyunlar oynanabilir veya çek defterleri bilgileri tutulabilir.

Bilgisayar sistemi, boyutuna, fiatına ve gücüne ondan istenen işe bağlı olarak değişebilir. Bu kursta öncelikli olarak kişisel bilgisayar sistemleri, küçük iş yerlerinde kullanılabilecek bilgisayar sistemleri veya evde kullanılabilen bilgisayar sistemleri ile ilgileneceğiz. Aşağıdaki şekilde bir bilgisayar sistemi görülmektedir:

Şekil 1: Bir bilgisayar sistemi

• Temel Birim/Base Unit
  Temel birim, üzerinde güçkaynağı, kasa, bellek birimleri (RAM) ve merkezi işlem birimi/CPU (Central Processing Unit) olan anakart/motherboard tan oluşur. RAM bellek, programların ve verilerin depolandığı yerlerdir, daha büyük bellekler ile karmaşık programların çalıştırılması daha rahat olmaktadır. RAM bellekler megabyte (MB) ile ölçülür. 1MB 1 milyon byte tır. Günümüzde kullanılan bilgisayarlardaki standart bellek miktarı 64 MB civarındadır.
  
  

  Disket sürücü/floppy drive ve harddisk/hard drive bilgi saklama aygıtlardır ve bilgiler burada kalıcı olarak saklanabilir. Disket sürücüdeki disketlerde depolanan bilgiler başka yerlere, başka bilgisayarlara taşınabilir (removable media disk). Harddiskler ise taşınabilir depolama ortamları değildir. Bunlar kalıcı saklama ortamlarıdır (non-removable media disk). Disket sürücüler 1.44 MB lık bilgi depolayabilirken, günümüzde hardisklerin kapasiteleri (2000 yılında) 20GB (20 000 MB) e ulaşmış bulunmaktadır. Günümüzde daha kapasiteli ve yeni depolama birimleri geliştirilmekte ve piyasaya sürülmektedir.

  CPU, bütün programları çalıştırır ve verilerin işlenmesi bu birimde yapılır. Bu birim bir arabanın motoru gibidir her elemana çalışabilmesi için bilgi veya işaret yollar. Elektrik güç birim ( PSU- Power Supply Unit) temel birimde bulunmakta ve belleğe, CPU ve diğer aygıtlara güç sağlar.
  

• Klavye
  Klavyeler, kullanıcıların bilgisayar sistemine komut ve bilgi girişi yapabilecekleri birimlerdir.
  
  

  Örnek olarak bir komutla çek katoloğu programı çalıştırılabilir veya başka bir bilgisayara telefon ile bağlanılabilir. Klavyelerle ilgili daha fazla bilgiyi buradan öğrenebilirsiniz.

  
  

• Ekran
  Ekran, kullanıcıların bilgileri görebilmeleri için kullanılan bir aygıttır. Ekranlar text modunda veya grafik modunda olabilir. Değişik boyutları bulunmaktadır (14", 15", 17"  vd). Ekranların boyutları ve çözünürlükleri arttıkça fiyatları da artmaktadır. 
  
  

  Ekranların önemli özellikleri vardır: Bunlar, ekran üzerindeki X (yatay doğrultu) ve Y (düşey doğrultu) boyunca nokta sayısını belirten ekran çözünürlüğü (screen resolution) (640x480, veya 800x600 vd.), ekrandaki şekillerin saniyedeki tazelenmesi (refresh rate) hızı (60Hz- bu bir resmin saniyede 60 kere tekrarlandığını belirtir). Ekranlarla iligili daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

  Ekranın çözünürlüğü arttıkça boyutlarının da değişmesi gerekmektedir (1024x768 çözünürlüğü 21" ekranda daha iyi sonuç vermektedir). Aksi durumda şekliller ve yazılar çok küçük görükecektir. Ekran tazeleme oranının büyük seçilmesi (örneğin 72 Hz) ekrandaki şeklin veya görüntünün titremesine yol açacaktır. 
  
  

• Fare
  Çok değişik fare aygıtları olmasına rağmen klasik bir fare, altında yuvarlanabilen bir top ve üzerinde değişik sayıdaki tuşlardan oluşan fare, ekranın her tarafını tarayabilen bir aygıttır. Fareyi düz bir zemin üzerinde hareket ettirirseniz ekranda fare işaretçisinin hareket ettiğini görebilirsiniz. Fare tuşlarına basarak ekrandan seçilen simgelerin çalışması veya bir işlev yapması sağlanır. 
  
  

  Fare üzerindeki düğmelere basarak ve onu bir düzlemde sağa sola hareket ettirerek, kullanıcının klavyeden komutları tuşlara tek tek basarak girmesini azaltır, böylece kullanıcının zamandan ve işgücünden kazanmasını sağlar. Fare hakkında daha fazla bilgiyi buradan öğrenebiliriniz.

  
  

• Yazıcı
  Bir yazıcı, ekrandaki veya diğer yerlerde işlenmiş bilgilerin kağıt üzerine alınmasıdır.
  
  

  Yazıcılarla, renkli veya siyah baskı yapılabilir. Renkli yazıcılar siyah baskı yapılabilen yazıcılara göre daha yavaş ve daha pahalıdır. Piyasada çok değişik tipte yazıcılar bulunmaktadır. Yazıcılırla ilgili ayrıntılı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz ve kullanımı ile ilgili daha ayrıntılı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.

  
  

• Modem
  Modem, bir bilgisayarı diğer bilgisayarlara bağlanmasını sağlar. Modem, telefon hatları aracılığı ile diğer bilgisayarlara bağlanılmasını sağlar.
  
  

  Modem, telefon hatlarından iletimini sağlayacak şekilde bilgisayar sinyallerin dönüşümünü yapar. Modem, kasanın içine anakart üzerine veya makinanın dışına kablolar aracılığı ile bağlanabilir.

Bilgisayar klavyeleri ve veri işlenmesi
Bilgisayarlar, programlar çalıştırılarak veri işlenmesi amacı ile kullanılabilir. Bu kesimin amacı

• bilgisayarların veri işlenmesinde kullanımı
• klavye üzerindeki tuşların veri işlenmesi amacı ile kullanılmasıdır.

Kesim sonunda,

• veri işleme alanlarını
• klavye üzerindeki özel tuşların veri işlenmesi amacı ile kullanılması

Veri işleme alanları
Veri işleme alanlarına örnekler aşağıda verilmektedir:

• stok kontrolü
• demirbaş kayıtları
• sipariş
• muhasebe
• imalat
• otomatik bilet makineleri (atm)
• bankacılık

Genel amaçlı olarak kullanılan makinelerde (IBM uyumlu bilgisayarlar) yaygın olarak kullanılmaktadır. Klavye üzerindeki tuşlar, programlar aracılığı ile özel işlemler yapabilecek fonksiyonlarla yüklenebilir.

Bar kodu okuyucuları, magnetik kard okuyucuları ve dokunmatik ekranlar gibi aygıtlar diğer giriş aygıtları olarak adlandırılır.

Şekil 2: Magnetik kart okuyucu	Şekil 3: Bar-Code ucu ve okuyucu birimi.

Veri uygulama sistemlerinde klavye kullanımı
Sık kullanılan tuşlar ve bunların veri işlenmesinde kullanımı

• SHIFT diğe tuşlarla kombinasyon yapılarak kullanılır
• SHIFT LOCK diğer tuşlarla kullanımı kilitler
• ESCAPE iptal/gerial/temizle önceki/şu an girişlerin olarak kullanılır
• CAPS LOCK büyük karakter yazımını sağlar
• TAB giriş alanının yerini değiştirir
• CONTROL fonksiyon tuşlarının kombinasyonu ile kullanılır
• RETURN hazır olan giriş yapılır
• BACKSPACE imlecin sol tarafındaki karakterin silinmesini sağlar
• DELETE imlecin üzerinde bulunduğu karakteri siler
• FUNCTION KEYS özel işlevlere sahiptir, F1=sakla, F2=yükle, F3=menü
• ARROW KEYS giriş alan konumunu değiştirir
• BREAK/RESET giriş durdurulur, menüye geri dönülür
• NUMERIC KEYPAD sayısal veri girişi yapılır

  Bilgisayar sistemininin bakımı
Bu kesim, bilgisayarların genel bakımları ile ilgili bilgileri vermektedir.

Bu kesimde,

• ekran ve klavyenin kaba bakımı,
• güç gereksinimine ve güvenlik işlemlerine dikkat edilmelidir
• ekranın yanmasının egellemesi,
• bir bilgisayar sisteminin açılması ve kapatılması

  Ekranın dış yüzeyinin temizlenmesi
ekrana zarar vermeyecek temizleme setleri veya kuru bez ile yapılmalıdır. Dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• anti-statik özellik sağlanarak küçük toz parçacıkların ekrana yapışmasının engellenmesi gerekmektedir. Çünkü, toz parçacıkları ekrana yapıştıkça görüntü kalitesinin ve parlaklığın azalmasına neden olurlar.
• leke ve bulaşıkların ekran üzerinde oluşturduğu tabaka görüntüyü engelleyeceğinden bunların temizlenmesi gerekmektedir.
• pamuklu bez kullanırken bez üzerindeki zerreciklerin ekranı çizmemesine dikkat ediniz. Bezin tüylenmemiş olmasına veya lifli olmamasına dikkat ediniz.

Şekil 4: Ekran temizleme seti.

Ekranı temizlemek için üretilmiş malzemelerin kullanılması daha iyi olacaktır. Çok çabuk buharlaşan, üzerinde kullandığınız malzeme ile reaksiyona girmeyen çözücülerin kullanılmasıda iyi olacaktır. Bu tür çözücülerin, elektrik donanımına zarar vermeyeceğinden emin olunuz. Gözlük camları, mercekler vb. hassas yüzeyler için üzerilmiş bezlerin kullanılması yararlı olacaktır. Televizyon camını ve ekranları temizleyen diğer temizlik malzemelerini kullanabilirsiniz.

Klavyenin temizlenmesi
Ekran temizliğinde kullandığınız malzemeleri klavye temizliğinde de kullanabilirsiniz (üreticilerin uyarılarına dikkat ediniz).

• temizlik yaprken klavyenin tuşlarına fazlaca bastırmayınız,
• klavye tuşları ile reaksiyona girip onların aşınmasına neden olabilecek malzeleri kullanmayınız, bunlar tuş üzerindeki karakterlerin silinmesine neden olabilir, 
• klavye üzerindeki tozları elektrikli süpürge ile alabilir veya yumuşak bir fırça kullanabilirsiniz.

  Ekranın yanması ne demektir?
Ekranın yanması , iç yüzeyindeki kaplama malzemesinin kalıcı olarak yanması ve o bölgelerin çalışmamasıdır. Ekranın iç yüzeyi, elektron demeti çarpınca parlayan tabaka şeklinde bir malzemelerden üzetilir.

Ekran aynı şeyleri gösteriyorsa o bölgelere elektron demetleri sürekli olarak çarpar ve o bölgenin yanmasına neden olabilir.

Bu zarar ekranda kalıcı zarar verir. Bu tür zararlar ekranın yakından (büyüteçle) bakılması, ekran üzerindeki görüntünün değiştirilmesi ile bulunabilir. Ekranın yanma olasılığı aşağıdaki durumlarda artar, bunlar:

• ekran resimlerinin uzun süre sabit kalması
• ekranın parlaklığının ve kontrastın artırılması
• ekranın iç yüzeyinde kullanılan ve parlamayı sağlayan malzemenin cinsi

Ekranın yanmasından nasıl korunulur?
Ekranın yanmasının engelleyebilmek için;

• bilgisyaraı kullanmıyorsanız ekranın parlaklığını azaltınız
• ekran koruyucu pogramlar kullanınız
• ekranı uzun süre kullanmayacaksanız kapatınız
• enerji korumalı ekranlar kullanınız

Bir ekran koruyucu/screen saver program, sistemin belirtilen süre içinde kullanılmadığında devreye girerek ekran görüntüsünün periyodik olarak değişmesini sağlar. Kullanacağınız ekran koruyucuların zamanla değişen şekillere sahip olması yararlı olabilir.

Bir ekran koruyucu aktif iken, klavye üzerinde bir tuşa veya fareye dokunulması durumunda ekran eski durumuna döner. Ekran koruyucuların diğer bir özelliği şifreleme ile eski ekran konumuna istenilmeyen kişilerin girmesini engelemek olabilir. 

Şekil 5: Windows95 Ekran Koruyucu Screen Saver Dialog Box

Enerji korumalı ekranlar ile/energy star compliant monitor istenilen zaman süresi sonunda ekran gecici olarak bir tuşa veya fareye dokunuluna kadar kapatılır. Üretilen donanımlar artık daha düşük gerilimde çalışmakta ve bunlar Windows95 işletim sistemi tarafından da kontrol edilebilir özelliktedirler. Sistem, fazla kullanılmadığında düşük güç moduna geçerek çalıştırılabilir. Sistem, klavye üzerindeki bir tuşa ve fareye dokunulması durumda tekrar aktif hale getirilebilir.

Şekil 6: Windows95 Dialog kutusundaki enerji koruma simgesi.

  Özet
Bellek (RAM) ve disk alanı byte birimidedir. 1 byte 1 karaktere karşılık gelir. 1 MB 1 milyon byte demektir.

Ekranın yanması, ekranın iç kısmındaki yüzeyi kaplayan malzemenin kalıcı olarak bozulmasıdır. Ekranın yanmasından korunabilmek için ekran koruyucuları çalıştırılabilir, ekran gecici olarak kapatılabilir, ekranın parlaklık ve kontrastı azaltabilirsiniz.

Ana Sayfa | Diğer kuslar | Notlar | Testler | Videos
© Copyright Brian Brown, 1992-2001. All rights reserved.