Slag om Stalingrad
Inleiding
De tactiek
Overzicht van de gebeurtenissen

Inleiding
Stalingrad is voor de meeste mensen een naam van vervlogen tijden toch hechtten historici, schrijvers,... er nog altijd veel belang aan. Buiten haar militair verleden was deze stad een zeer grote industriestad, het verschafte zo'n 600 000 mensen werk.

Toen de Duitsers aan de poorten van Stalingrad stonden hadden ze 3 keer meer vliegtuigen en dubbel zoveel kanonnen en tanks dan de Russen. Daarbij waren de meeste Rusissche vliegtuigen van een ouder type die niet veel weerstand kon bieden tegen de Messerschmitt's van de Luftwaffe.

Maar eerst wou Hitler de olievelden veroveren aan het Kaukasusgebergte, de codenaam was operatie Blau. Hitler wou daarmee de rechterflank van het 6de leger beschermen en de olievelden bij de Kaukusus veroveren*.
De operatie startte op 28 juni 1942, legergroep Zuid vocht zich een weg tot het gebergte maar voor Grozny stokte de opmars. Vooral omdat Hitler zich meer bezighield met Stalingrad bleven de olievelden in Rusissche handen.

De tactiek
In het begin van operatie Barbarossa konden de Duitse tanks de vijand omsingelen gesteund door artillerie en vooral vliegtuigen. Maar in Stalingrad was deze tactiek niet meer van toepassing, de straatgevechten waren de meest voorkomende vorm van vechten. De Duitsers waren niet gewend aan een oorlog zonder hun blitzkrieg tactieken. Hierbij konden de Russen profiteren van hun grotere aantallen manschappen die ze in de strijd konden werpen. Tijdens de slag om Stalingrad kan je bij de Russen 2 soorten troepen onderscheiden.
1. De stormtroepen waren meestal bewapend met scherpe schoppen(die men kon gebruiken als bijl), bajonetten, automatische wapens.
2. De versterkingstroepen waren bewapend met mitrailleurs, mortieren, antitankgeweren en explosieven.

Eerst kwamen de stormtroepen om zoveel mogelijk terrein te veroveren of bij een aanval te verdedigen. Maar zoals je ziet zullen ze hevig het onderspit delven als ze een Duitse mitrailleur op hun pad vinden. Na een paar keer gestormd te hebben zullen ze er de versterkingstroepen bij halen die dan het weerstandsnest of de aanval moeten neutraliseren. In principe konden ze elke aanval afslaan met hun infanterieeenheden.

Overzicht van de gebeurtenissen

12 juli 1942 Stalingradfront wordt gevormd door generaal Timosjenko. Deze bestond uit 4 verdedigingsgordels. Generaal Gordov zou het bevel voeren over dit front, hij kreeg hiervoor een hele legergroep ter beschikking.
23 juli: Onervaren Russische troepen te Kalatsj worden onder de voet gelopen door het 6de leger onder Paulus.
2 augustus: Na langdurige gevechten stoot Hoth door tot Aksaj maar dan werd de opmars gestuit door het 64ste leger en het 57ste leger die onderbezet waren. Generaal Sjoemilov, bevelhebber van het 62ste leger wordt vervangen door Tsjoejkov. Er komen meer Russische versterkingen maar het station waar ze zouden uitstappen werd gebombardeerd door 27 vliegtuigen. Tsjoekov was kwaad over de ontbrekende luchtsteun.
3 augustus: Russische tegenaanval draait uit op een mislukt.
4 augustus: Russen in de weer met de bouw van de nieuwe frontlinie.
6 augustus: Duitse aanval blijft steken bij Aksaj.
7-8 augustus: De situatie verslechterde voor de Russen toen de Duitsers een brug over de Kalatsj veroverden, ze kunnen doorstootten tot aan de Don. Aan het Russische front wordt Gordov vervangen door Jeremenko die nu de stad moet verdedigen tegen de indringers.
Hoth penetreert door de Russische frontlinie ten Noorden van Stalingrad.
9 augustus: Hoth wordt gestopt door het veelvuldig gebruik van Katjoeja raketten, pantserafweergeschut en tanks.
10 augustus: Nieuwe duitse aanval, Russische linie wordt teruggeworpen.
17 augustus: Russen trekken zich terug op het Stalingradfront.
19-23 augustus: Het veroveren van Stalingrad is officieel begonnen
(de streefdatum was 25 augustus) Paulus, bevelhebber van het 6de Duitse leger verovert de voorsteden maar stuit dan op hevig verzet, het IV pantserleger onder Hoth snijdt tussen het 64ste leger en het 62ste leger in. De Luftwaffe bombardeert de stad meermaals maar Jeremenko maakt er een fort van. Ook stuurt hij vliegtuigen naar Tsjoekov die daarmee de Duitse tanks en haar artillerie kan bombarderen. Ondertussen had hij ook zijn 50 tanks gehergroepeerd voor een aanval maar veel kon hij niet uitrichten, het waren T-70's en die waren al lang verouderd. Nog een Russische tegenslag door een bombardement werd voedsel-en munitieopslagplaatsen vernietigd en waren de aanwezige manschappen meermaals gedecimeerd.

Tsjoekov stuurt een reserve regiment naar het belegerde station.
Hoth's 4de pantserleger valt Stalingrad binnen langs het Zuiden. Het station wordt bezet door de Duitsers en ze kunnen de 87ste tirailleurdvisie omsingelen.
In het Westen van Stalingrad rekent het 62ste leger af met zware verliezen. In hun fabrieken bedienen arbeiders de artillerie. Jeremenko moet de fabrieken hard verdedigen met 30 tanks en 2000 manschappen. Ze probeert de Duitse opmars te vertragen door een brug die naar de tractorfabriek leidt te vernietigen. De Luftwaffe bombardeert Stalingrad, jagers en afweergeschut proberen de Duitse vliegers tegen te houden maar ze kan het niet beletten dat heel Stalingrad in een ruïne wordt herschapen. Hubes 16de tankdivisie, uit het Westen nadert op 800 m van de tractorfabriek.
24 augustus: Hubes 16de tankdivisie valt aan, diepe penetratie in de Russische verdedigingslinie toch er goed verdedigd was en veel verliezen waren aan Duitse zijde.
25 augustus: Hube valt terug aan maar wordt tegengehouden door Gorochovs infanteriebrigade, Hubes tankdiv kan omsingeld worden.
Jeremenko geeft het bevel tot evacuatie van de Stalingraders over de Wolga. Het 6de leger probeert door te breken naar het Oosten maar de aanval wordt afgeslagen. De Russen gingen dan zelf in de tegenaanval en kon de alreeds ingesloten 87ste divisie bevrijden. Tijdens de omsingeling van die divisie door 70 tanks was er één Russische gewonde en waren er 27 Duitse tanks vernietigd, het wapen dat ze hiervoor gebruikten was de molotovcocktail.

Jeremenko probeert verschillende tegenaanvallen te lanceren. Maar de meeste mislukken totaal door een tekort aan artillerie en het niet mogen inzetten van vliegtuigen(men begint allerlei materieel te verzamelen voor het tegenoffensief). Het 6de leger probeert door te breken. De verliezen waren zo hevig dat de aanvallen moesten worden afgelast. Het leger verplaatst zich naar het Zuiden om het 64ste leger te splitsen maar de Duitsers zagen een nog grotere buit en probeerden de rechtervleugel van het 64ste en heel het 62ste te omsingelen. Alles verliep volgens plan toen het 6de leger niet kwam opdagen. Paulus had gewacht totdat het gevaar van een Russische doorbraak op de flank was wegnomen. De Russen doorzien het plan en trekken weg met hun manschappen.
2-13 september: Paulus begint nu pas met de aanval, de buit is natuurlijk zeer klein, er worden enkele artilleriestukken buit gemaakt. De Russische versterkingen verminderen voor Stalingrad mede door het Duitse artilleriebombardement op de Wolga.
Stalin vraagt om hulp aan generaal Zjoekov, de overwinnaar van Moskou.
Door de succesvolle acties van de 2 Duitse legers raakten het 64ste en het 62ste leger onderbemand. Tsjoekov bestudeert de tactiek van zijn tegenstanders. Hij komt tot de conclusie dat de Duitsers alleen maar sterk zijn als ze hun artillerie en hun vliegtuigen kunnen gebruiken. De strategie hield in dat men zo dicht bij de vijand bleef zodat de Duitse artillerie en de Luftwaffe moesten stoppen met hun bombardementen, de kans op friendly fire was te groot.
14-15 september: De Duitsers breken door naar het centrum van de stad maar ze worden gestopt aan de Rode Oktoberfabriek. Tsjoekov heeft geen contact meer met zijn leger door een bombardement op de Wolga.
Het hoofdkwartier wordt voor de Wolga geplaatst, het moreel wordt hoger bij de Russen.
Het 62ste leger kan allicht op versterkingen rekenen. De Duitsers vallen aan en bereiken bijna de nieuwe commandopost. Tsjoekov moet de reserve en 9 tanks inschakelen om de commandopost te beschermen. 3 daarvan werden onmiddelijk gebruikt om een tegenaanval te lanceren. Er komen Russische versterkingen aan deze worden direct ingezet bij het bezetten van de Mamajev Koergan, een heuvel die uitzicht gaf op de hele stad. De toestand blijft kritiek in het centrum want Duitsers bezitten de heuvel waarbij ze de Wolga nog beter konden beschieten.
16-17 september: Na een Russische artilleriebeschieting vallen de Russen aan, ze konden de heuvel veroveren. Ze hadden zware verliezen geleden toch zij nog in staat waren om een tegenaanval af te slaan. Het Rusische centrale Gumrakstation wordt aangevallen door de Duitsers, ze kunnen het veroveren maar de Russen hergroeperen zich direct en heroveren het terug. Zo gaat het station 4 keer over van eigenaar die dag.
18-20 september: Het station is al 15 keer veroverd en heroverd geweest. De nieuwe versterkingen(13de gardedivisie) werden bijna vernietigd tijdens gevechten in het station, de overlevenden voeren een guerillaoorlog achter treinen en wagons. Het 62ste leger is omsingeld, ze staat met haar rug tegen de Wolga. Jermenko organiseert snel een ontzetting maar deze mislukt.
22 september: Tsjoekov stelt kleine gevechtsgroepen samen voor te gebruiken in straatgevechten.
24-25 september: De opmars verloop trager van beide legers. Het gevolg is dat Hitler zondebokken zoekt, Von Wietershem, Von Schwedler en Halder worden ontslagen uit hun ambt. Zjoekov stelt plannen voor om het 6de leger omsingelen.
26 september:

Een Duitse aanval met 3 divisies op de Mamajev Koergan gesteund vanuit de lucht wordt een succes. Ze kunnen de heuvel veroveren maar de Russen beletten hen zich in te graven door de massale artilleriesteun.
27 september:

Een Russische tegenaanval op de helling draait uit op een mislukking. De Luftwaffe bombardeert de Russen gewoon van de heuvel.
30 september:

Een Duitse aanval snijdt een wig tussen de Russische verdediging aan de Rode oktoberfabriek, een staalfabriek.
1 oktober: De Duitse tangbeweging aan de tractorfabriek is voltooid, een klein deel van de Russische troepen weet te ontsnappen. Ze kunnen zich nog juist bij het 62ste leger voegen.
2 oktober: De Duitsers vallen de staalfabriek binnen, de druk wordt groter toch vertragen de Russen de opmars met succes. Tsjoekov krijgt versterking van de 37ste gardedivisie.
4 oktober: de strijd barst los, de 37 ste gardedivisie brengt de aanval tot staan.
7 oktober: Er wordt een grootscheepse aanval gelanceerd met 2 Duitse infanteriedivisies en enkele tankeenheden.
De Russen worden teruggedrongen, de Duitsers moesten hiervoor een zware tol betalen. Hierbij haalden de Russische Katsjoeja-raketten een lokaal succes door 4 bataljons van het 6de leger te vernietigen die verscholen zaten in een juist veroverd appartementsgebouw. Russische tegenaanval, generaal Zjoloedev verovert 300m en generaal Gorisjini 200m.
14 oktober: aanval Paulus, Zjoloedev's linie wordt onder de voet gelopen, de tractorfabriek is omsingeld vanuit 3 kanten.
15 oktober: 62 ste leger in 2 gesplitst en de 2 laatst vernoemde Russische generaals verloren al 75% van hun mankracht.
16 oktober: Duitsers tot staan gebracht ook door gebrek aan mankracht. Generaal Zjoloedev krijgt versterkingen.
Er was iets op til bij de Russen, aan het Stalingradfront kreeg men veel minder munitie dan bijvoorbeeld aan het Donfront.
18 oktober: Duitsers veroveren nog meer terrein.
21 oktober: Duitse aanval op barricaden fabriek en staalfabriek, geen succes.
23 oktober: De Duitsers hebben 2/3 van de barricaden fabriek in handen en tractorfabriek wordt verdedigd door 100 arbeiders.
25 oktober: Nieuwe Duitse aanval, tegengehouden door de hard Russische marine.
27 oktober: Duitse mitrailleurschutters kunnen de laatste aanlegsteiger beschieten, versterking voor de Russen.
28 oktober: Generaal Sokolov verdrijft de mitrailleurschutters van hun posities.
11 november: aanval Paulus, er wordt zwaar gevochten, de rode fabriek wordt deels veroverd. De Duitsers hebben de Wolga bereikt en de Russen blijven ingesloten.
19 november: Het grote Russische tegenoffensief is begonnen(operatie uranus). Terwijl het 62 ste leger de Duitsers bezighoudt in Stalingrad vallen de Russen vanuit de Don en het zuidenaan . De Roemenen en Italianen die zich aan de Don bevonden om de gaatjes te vullen werden na een zware artillerie beschieting onder de voetgelopen. Aan de Zuidkant gebeurd hetzelfde maar ze komen tegen het XIII ste pantserlegerkorps te staan en de opmars wordt tot staan gebracht. Het Duitse hoofdkwartier heeft niet door wat er aan het gebeuren is. De Russen kunnen een brug veroveren te Kalatsj. Hitler zegt dat ze de stellingen moeten houden.
23 november:

De val slaat dicht, het VI de leger zit gevangen. Goring denkt aan bevoorrading langs de lucht, maar dit is veel te gevaarlijk. Generaal Von Manstein moet proberen het VI leger te ontzetten. Zjoekov maakt een goed front rond het omsingelde leger Hoth krijgt het bevel van Manstein om dit uit te voeren(operatie Wintergewitter of Donnerschlag).
12 december: Hoth gaat in de aanval, in het begin kleine tegenstand. Maar het 2 de Russische gardeleger. Daarna gaat in het noorden operatie Saturnus van start(aanval tegen de Italianen). De Italianen worden verdreven. Hitler benoemt Paulus tot veldmaarschalk om een zelfmoord van Paulus te dwingen omdat er nog nooit in de geschiedenis een generaal werd gevangen genomen, hij deed het niet omdat het niet hoorde als christen om zich het leven te benemen.
16 december: De Wolga vriest dicht, Russen kunnen in Stalingrad meer voorraden aanvoeren, er is terug contact met de 138 ste divisie.
22 december: Laatste uitbraakpoging, mislukt.
24 december: Russen verdrijven de Duitsers uit de staalfabriek. VI de leger vecht nog altijd in Stalingrad.
10 januari 1943: De Russen splitsen het VI de leger na artilleriebeschieting(operatie Ring). Het laatste Duitse vliegveld in het gebied wordt veroverd, er kunnen geen voorraden meer worden aangevoerd.
31 januari: capitulatie van het zuidelijke deel.
2 februari: capitulatie van het noordelijke deel .

de eindbalans van Stalingrad
147 200 verliezen aan Duitse kant
46 700 verliezen aan Russische kant
Van de 330 000 Duitse soldaten overleefden er maar 91 000 de omsingeling en maar 5000 keerden terug naar Duitsland. Dit lage cijfer is vooral te danken aan tyfusepidemieën, honger en koude.

*Er was ook nog een derde reden. Had men het hele Kaukasusgebied kunnen veroveren dan hadden de Turken, ook bondgenoten in WOI zich aangesloten bij de Duitsers. Ze hadden al meermaals verklaard dat ze wilden oorlog voeren maar ze wilden wachten tot ze zeker waren dat ze de oorlog konden winnen.

Gemaakt door Laurens Snauwaert

Met dank aan:

het boek operatie Barbarossa, Laurence Rees
het boek Stalingrad, auteur onbekend
de site: http://www.stalingrad.com.ru/history/doctrine/charter_1.htm

foto's : http://www.onwar.com

klik op de foto om te vergroten


operatie Uranus


operatie Wintergewitter

 

 

Hosted by www.Geocities.ws

1