|
khainayaMa
Ap`kT
Aaifsar
kID,o fitMgao
Krka[- dlamaa sao
Pyaar krtI hO
Gar fUMk tmaaSaa
QaaoKa
nacainayaaM caaoKolaala
inavaoSa
poTU
mauJasao
maora doSa mat CInaao
ivaYabaola
saUKto sa`aot
hIrao
kivataeM
jaIvana
baD,a hO samaud` sao
|
Krka[-
dlamaa sao Pyaar krtI hO
sagaI
bahnaaoM kI trh dao idSaaAaoM sao Aakr dao naidyaaM Krka[- AaOr
sauvaNa-roKa saaonaarI ko pasa daomaMuhanaI maoM Aakr imalatI hOM AaOr
ek–dUsaro sao galabaahIM krko Apnao K+o–maIzo safr ka bayaana krtI
hOM ijasao caupcaap saamanao KD,a saunata rhta hO dlamaa pva-t. Aaja sao
kao[- 96 vaYa- phlao 1904 maoM daonaaoM nao ek eoithaisak fOsalao pr
ivacaar–ivamaSa- ikyaa qaa jaao dlamaa kao Aaja BaI yaad hO.
Krka[- nao ApnaI klakla bahtI jalaQaara
kI BaaYaa maoM kha qaa¸ "jaanatI hao sauvaI dI¸ ]D,Isaa kI Aaor
sao jaMgalaaoM Aaor pzaraoM ko baIhD, maoM maoro saaqa–saaqa calato
hue kuC yauvak Aayao hOM , , ,vao Balao sao lagato hOM , , ,]nakI
AaMKaoM maoM ek camak hO AaOr caohro pr ek dRZ, [cCa–Sai>. vao ek
karKanaa lagaanaa caahto hOM ijasako ilae vao ek ]pyau> BaUima kI
tlaaSa maoM hOM jahaM pyaa-Pt panaI hao AaOr Aasapasa jamaIna ko BaItr
[frat Kinaja BaMDar."
"tba tao ]nhoM yah jagah psaMd Aa gayaI haogaI¸ ka[-Ñ yahaM hma
dao–dao naidyaaM hOM , , ,hmaaro Antsqala sao ijatnaa panaI caaho
inakala laoM¸ GaTnaovaalaa tao hO nahIM¸ AcCa hO hmaarI trlata¸
hmaarI mamata baD,o pOmaanao pr kama Aa sakogaI. maOM yah BaI jaanatI
hMU ik qaaoD,o dUr–dUr pr yahaM kI QartI ko ek baD,o BaUBaaga ko gaBa-
maoM kuC eosaa hO jaao ima+I nahIM hO. Saayad yah ]nhIM ko kama kI caIja
hO."
"sauvaI dI¸ tao tuma sahmat haoÆ , , ,maOM tao saaoca rhI qaI
tuma [sao naapsaMd kraogaI. naahk vao hmaara daohna kroMgao¸ gaMdgaI
DalaoMgao , , ,."
"nahIM ka[- , , ,eosaa nahIM saaocato , , ,hma naidyaaM tao banaI
hI hOM jalaapUit- ko ilae. gaaod maoM baccao haoto hOM tao maaM kao AcCa
lagata hO ka[-. baccao ko mala–maU~ sao gaaod gaMdI BaI hao ifr BaI
maaM tao ]sao dUQa iplaatI hI hO na , , ,mamata lauTatI hI hO naÑ
lagaanao do ]nhoM karKanaa , , ,laaKaoM–kraoD,aoM ka Balaa haogaa
[sasao , , ,doSa kI BaI p`gait haogaI."
dlamaa nao Apnao SaIYa- sao dao CaoTo
ca+anaaoM kao naIcao lauZ,ka idyaa qaa tao eosaa lagaa qaa jaOsao
sauvaNa-roKa ko [sa saMvaad pr ]sanao talaI bajaa dI hO. Krka[- nao
ApnaI SamaI-laI AaMKoM ]zakr dlamaa kao inahar ilayaa qaa AaOr banaavaTI
gaussaa idKato hue kha qaa¸ "doK rhI hao na dIdI , , ,ifr hma
daonaaoM kI baatoM vah kana KD,a krko sauna rha qaa."
sauvaNa-roKa nao hhr–Chrkr bahto hue
kha¸ "saunanao do na , , ,@yaaoM JallaatI hao baocaaro pr , , ,vah
mana hI mana tumhoM bahut Pyaar krta hO ka[-. tuma jaba BaI baaolatI hao
vah kana lagaa dota hO , , ,tumharI Aavaaja saunanao ka vah bahut
dIvaanaa hO." Krka[- Sarmaa gayaI qaI. dlamaa ko haozaoM pr BaI ek
mauskana itr AayaI qaI.
1904 sao laokr Aaja tk daonaaoM
naidyaaoM maoM na jaanao iktnaa panaI bah gayaa. tba ko 'saa@caI' naamak
ek CaoTo sao jaMgalaI gaaMva nao Aaja 'jamaSaodpur' naama sao ek
ivaSaala kayaa QaarNa kr ilayaa hO. KaojaI dla ko vao yauvak ek bahut
baD,o svaPnadSaI- tqaa raYT/inamaa-ta ]Vaogapit jamaSaodjaI
nasarvaanajaI TaTa ko kma-z sahkmaI- qao. jamaSaodjaI naagapur evaM
baMba[- maoM k[- kpD,a imalaaoM AaOr tola imalaaoM ko safla saMcaalana
ko baad laaoho Aaor [spat ka karKanaa lagaanao kI yaaojanaa banaa cauko
qao. caMUik ]nako mana maoM khIM yah Gar kr baOza qaa ik jaao raYT/
laaoho pr AaiQap%ya jamaa laota hO vah SaIGa` hI saaonao pr BaI kbjaa kr
laota hO. ]nakI maaOilak pirklpnaa ko Anau$p 1907 maoM saakcaI kI
sarjamaIna pr TaTa Aayarna eMD sTIla ka karKanaa Sau$ hao gayaa. baRht
pOmaanao pr doSa ka yah phlaa laaoho ka karKanaa qaa. ]saI samaya sao
jamaSaodjaI BaartIya AaOVaoigak ËaMit ko Aga`dUt AaOr iptamah maanao
jaanao lagao. [sa nagar ka naamakrNa ]nhIM ko naama pr jamaSaodpur hao
gayaa tqaa saa@caI ko bagala maoM isqat kalaImaaTI sToSana TaTa nagar
hao gayaa. jamaSaodjaI ko Avadana AaOr [sa nagar ko baaro maoM ]nakI
klpnaaSaIlata kao doKto hue yah sava-qaa ]icat BaI qaa. 1902 maoM
]nhaoMnao Apnao pu~ daoraba kao Apnao sapnaaoM ko [spat nagar ka ica~
KIMcato hue ilaKa qaa ik [sa baat ka Qyaana rKnaa ik saD,koM KUba
caaOD,I haoM. ]nako daonaaoM baajaU maoM tojaI sao baZ,naovaalao
Cayaadar poD, lagaayaoM jaayaoM. [sa baat ka BaI Kyaala rKa jaayao ik
baaga–bagaIcaaoM ko ilae pyaa-Pt jamaInaoM CUTI rhoM. fuTbaa^la¸
ha^kI ko ilae BaI kafI sqaana ka p`avaQaana hao. ihnduAaoM ko maindraoM¸
mausalamaanaaoM kI maisjadaoM¸ [-saa[yaaoM ko igarjaaGaraoM AaOr
isaKaoM ko gau$WaraoM ko ilae jagah inaQaa-irt rho.
jamaSaodjaI TaTa ko ]%traiQakairyaaoM
nao [na inado-SaaoM ka pUra–pUra Anaupalana ikyaa AaOr jamaSaodpur
nagar ek klpnaaSaIla AaOr Baavauk klaakar kI ek jaIvaMt rcanaa kI trh
traSaa gayaa. saara kuC ekdma vyavaisqat , , ,
saD,koM¸ ka^laaonaI¸ FlaOT¸ baaja,ar¸
Kola–maOdana¸ pak-¸ skUla¸ ka^laoja¸ @laba¸ pustkalaya¸
Qamaa-laya¸ p`oxaagaRh¸ poD,–paOQao¸ jalaapUit-¸ ivaVut–AapUit-¸
pqa–p`kaSa¸ mala–inakasa¸ naalaI–inakasa¸ ipkinak–sqala¸
T/aMspaoT- nagar¸ fuD Plaajaa¸ Asptala¸ saamaudaiyak kond`¸
icaiD,yaaKanaa¸ AiBalaoKagaar¸ Toi@nakla [MsTIT\yaUT¸ blaD baOMk¸
hvaa[-AD\Da¸ iËkoT¸ Toinasa¸ vaa^laIbaa^la¸ fuTbaa^la¸ tIrMdajaI¸
caosa Aaid ko p`iSaxaNa kondaoM¸ AkadimayaaoM AaOr ijamanaOijayama
saiht spaoT-sa\ ka^mplao@sa Aaid. Kola–kUd kao yahaM [tnaa p`ao%saahna
imalata rha ik Kola kI rajaQaanaI maanaa jaata hO yah Sahr. yah e\k
baD,I ]plaibQa hO ik yahaM ko dja-naaoM iKlaaD,I Aja-una purskar sao
sammaainat ikyao jaa cauko hOM.
Krka[- AaOr sauvaNa-roKa jala SaaoQana
saMyaM~ sao haoto hue nalaaoM ko Wara karKanao sao laokr hjaaraoM GaraoM
tk sao jauD, gayaIM AaOr ek baD,I AabaadI ko duK–sauK¸
jaIvana–marNa evaM ]%sava–jaSna maoM Saaimala hao gayaIM. dlamaa nao
Apnao SaIYa- isqat ek fulaayaa huAa mahuAa poD, kI KuSabaU ko JaaoMko
Wara Krka[- kI jala sath pr qapkI doto hue pUCa¸ "ka[-Ñ Aba kOsaa
laga rha hO Apnao AsaIimat ivastar AaOr bahu]_oSaIya ]pyaaoga pr , ,
,KuSa hao na."
"TkTkI lagaakr doKto hI tao rhto hao saba kuC , , ,ifr BaI pUCa hO
tao bata hI dotI hMU , , ,saca¸ bahut AcCa laga rha hO. hmaaro Aist%va
ko [tnao $p–rMga hao sakto qao¸ hmaoM Kud pta khaM qaa. tuma BaI tao
KuSa haogao , , ,tumharo saUnao ijasmaaoM pr BaI tao bahut sajaavaT
idKnao lagaI hO , , ,gaosT ha]sa¸ Tavar¸ maMidr¸ @yaa–@yaa tao bana
gayao hOM doK rhI hMU. tumharo AaoT ko jaMgala BaI saurixat vanya jaIva
AaEayaNaI bana gayaa hO."
"tuma zIk kh rhI hao ka[- , , ,[sa pUro [laako kI hI tkdIr maoM
jaOsao Zor saaro AmaRtfla lad gayao hOM. maorI KamaaoSaI pr manauYyata
kI cahla–phla AaOr hMsaI–KuSaI ko baD,o–baD,o poD, ]ga Aayao hOM.
Apnao kMQao AaOr pIz pr AadmaI ko Aanao–jaanao sao mauJamaoM
vaa%salyata fUTnao kI ek sauKd p`tIit haonao lagaI hO , , ,lagata hO
jaOsao jamaanao sao isqar–SaaMt KD,a maOM Acaanak calanao–ifrnao
laga gayaa hMU."
Krka[- rIJakr ekTk doKtI rh gayaI dlamaa
kao. kha¸ "saca daostÑ tuma }pr sao caaho iktnao BaI sa#t hao
magar Apnao BaItr bahut trlata rKto hao. tuma tao ekdma hma naidyaaoM
jaOsaI baatoM krnao lagao. AaOr saunaaAao na , , ,manauYya tumharo
kMQaaoM pr AaOr tumharI pIz pr caZ,kr @yaa–@yaa kaOtuk krto hOMÆ"
"maOM sacamauca tumhoM saunaanaa caahta hMU¸ ka[-. Apnao Baro hue
Antsa kao Clakakr AaOr bahakr imalaanaa caahta hMU tumharI Qaara
maoM."
"maoro QaarailaMgana maoM tumhara svaagat hO¸ daost."
"Qanyavaad ka[-. trh–trh ko laaoga Aakr zhrto hOM maoro gaosT
ha]sa maoM. ek rat [sa nagar ko ek caica-t kiva saMkot trla kI p`oimaka
pirNait Aakr zhrI. ]sanao pUro nagar ka pirBa`maNa ikyaa AaOr Apnao
]d\gaar vya> krto hue saMkot sao kha ik tumharI kivataAaoM sao
p`Baaivat haokr maOMnao tumasao Pyaar ikyaa , , ,Aba maora Pyaar AaOr
BaI baZ, gayaa hO ik tuma ek baohtrIna Sahr maoM rhto hao ijasamaoM
saava-BaaOma kivataAaoM kI trh laaila%ya AaOr saaOMdya- hO. iksaI Sahr
ko ilae yah ek bahut baD,a ka^mplaImaoMT hO na ka[-Ñ"
"majanaMU kao laOlaa kI kuityaa BaI AcCI lagatI qaI¸ igairrajaÑ
khIM [saI inagaah sao tao nahIM doKa [sa Sahr kao pirNait naoÑ"
"saMBava hO ka[-. laoikna ]sanao jaao doKa ]sako baaro maoM ]sakI
baatcaIt ko AaQaar pr maOM tumhoM saMxaop maoM bata sakta hMU ik ]sao
iTskao karKanaa lao jaayaa gayaa jahaM ]sanao jaI blaasT fnao-sa maoM
laaOh Ayask kao ha^T maoTla maoM ipGalato doKa¸ ifr ha^T maoTla kao ela
DI–1 AaOr ela DI–2 maoM maaolTona sTIla maoM badlato doKa¸ ifr
maaolTona sTIla kao [MgaT evaM slaOba maoM Zlato doKa¸ ifr [nasao isT/p
maoM tqaa baar AaOr ra^D maoM ifinaSa haokr baajaar maoM jaanao ko ilae
tOyaar haoto doKa. hala maoM sqaaipt duinayaa ka sabasao AaQauinaktma
kaolD raoilaMga imala kao BaI ]sanao doKa ijasamaoM roiÍjaoroTr¸
vaaiSaMga maSaIna¸ kar¸ AalamaarI Aaid maoM laganaovaalaI vha[T SaIT
bananao lagaI hOM.
"]sao Tolkao karKanaa idKayaa gayaa
jahaM svacaailat maSaInaaoM Wara hr Aaz imanaT maoM ek T/k kI caoisasa
esaombala hao jaatI hO. [sako Alaavaa BaI ]sanao k[- kMpinayaaM doKIM ,
, ,ibayairMga banaanaovaalaI iTmakona¸ favaD,a AaOr kudala
banaanaovaalaI eiga`kao¸ T\yaUba AaOr pa[p banaanaovaalaI T\yaUba
iDvaIjana¸ saImaoMT banaanaovaalaI laafaja-¸ Aa^@saIjana
banaanaovaalaI Aa^@saIjana PlaaMT¸ ibajalaI pOda krnaovaalaI
jaaojaaobaoD,a pavar PlaaMT¸ BaarI [MjaIinayairMga saamaana
banaanaovaalaI TaTa raoibaMsa Íojar¸ DbbaaoM AaOr knTonaraoM ko ilae
iTna banaanaovaalaI iTna PlaoT kMpnaI¸ maaoTo–ptlao kobaula
banaanaovaalaI [MiDyana kobaula¸ kIla kaMTI¸ foMisaMga tar AaOr
naT–baaolT banaanaovaalaI [MiDyana sTIla p`aoD@Tsa\ kMpnaI. vah doKkr
KuSa hu[- ik eiSayaa ka sabasao baD,a AaOVaogak gaaD-na ko $p maoM
phcaana rKnao lagaa hO yah Sahr.
"pirNait nao jauibalaI pak- doKa
ijasao TaTa sTIla kMpnaI nao Apnao pcaasa saala pUro haonao pr gaaolDona
jauibalaI manaato hue 1957 maoM [sao ivakisat ikyaa qaa. yah pak-
lagaBaga 5000 vaga- maITr maoM fOlaa ek manaaorma sqala hO jahaM
gaulaaba¸ kmala¸ jaUhI¸ camaolaI AaOr caMpa ko Alaga–Alaga baaga
hOM¸ fvvaaro AaOr Jarnao hOM¸ maKmalaI GaasaaoM ka galaIcaodar
p`aMgana hOM. [saI sao lagaa ek icaiD,yaaKanaa hO¸ safarI pak- hO¸
icalD/ona pak- hO tqaa jala–ËID,a ko ilae ek laok hO.
"laok ek AaOr hO¸ yahaM sao 10
ik•maI• kI dUrI pr¸ baRhtakar laok 'iDmanaa' jaao tuma naidyaaoM
sao panaI pmp krko hmaoSaa Bara rKa jaata hO ek AapatkalaIna ivaklp kI
trh. pirNait nao [sa laok maoM saMkot trla ko saaqa GaMTaoM baaoiTMga ka
AanaMd ]zayaa.
"gaosT ha]sa maoM maoro SaIYa- sao
KD,o haokr ]sanao pUro nagar kI ivahMgama Civa kao inahara AaOr kha –
pva-t pr KD,o haokr QartI pr basao ek nagar kao doK rhI hMU , , ,laoikna
eosaa lagata hO jaOsao jamaIna pr KD,o haokr raOSanaI sao jagamagaa rho
caaMd–isataraoM sao BarI AakaSagaMgaa kao doK rhI hMU. eosaa kma hI
Sahr haogaa jahaM saM#yaa AaOr }Mcaa[- ko maamalao maoM makana sao
jyaada vaRxa najar Aato haoM.
"pirNait nao doKa ik haoTlaaoM AaOr
rostraAaoM maoM sava-saulaBa AaOr sava-$icakr iDSa hO [DlaI AaOr daosaa.
yaaoM ]sanao saMkot ko ek daost ko yahaM gaao[zo kI Aaga maoM pkI
sa%tUvaalaI ila+I AaOr baOgana ka Bauta- BaI Kayaa ijasako baaro maoM
]saka Kyaala hO ik ]sako caTkdar AaOr idlakSa svaad kao ]sanao sqaayaI
$p sao Apnao BaItr saurixat kr ilayaa hO. pirQaana ko maamalao maoM
]sanao doKa ik pu$YaaoM ko ilae ptlaUna AaOr SaT- tqaa maihlaaAaoM ko
ilae saaiD,yaaM Aqavaa salavaar–kuta- hI mau#ya ilabaasa hO."
"dllaU maharajaÑ" Krka[- nao Taoka¸ "khaM tao tuma
baaolato nahIM hao AaOr jaba Sau$ hao jaato hao tao $kto nahIM hao.
nabbao–ibaranabao vaYaao-M sao tuma doK rho hao [sa Sahr kao , , ,@yaa
yao saaro iDTolsa mauJao Aaja hI donao ja$rI hOMÆ"
"nabbao–ibaranavao vaYaao-M sao maOM [sa jamaSaodpur kao doK ja$r
rha hMU ka[-¸ laoikna phlaI baar kiva kI p`oimaka kI najar nao mauJao
[sakI vaastivak tsvaIr idKayaI hO. hao sakta hO tumharo ilae [samaoM kuC
nayaa nahIM hao¸ caMUik Gar–Gar jaakr k[- kaoNaaoM sao tuma [sao
doKtI–tjabaIjatI rhtI hao , , ,pr maOM tao ekdma AiBaBaUt hMU ka[- , ,
,. dao–ek imanaT tuma AaOr do dotI tao ]saka inaYkYa- maOM tumhoM bata
dota."
"zIk hO kh Dalaao , , ,inaYkYa- BaI sauna hI laotI hMU maOM."
"pirNait nao kha hO – yah ek baD,I baat hO ik [sa Sahr ka mau#ya
pva- iTskao ko saMsqaapk jamaSaodjaI nasarvaanajaI TaTa kI jayaMtI hO¸
ijasamaoM saBaI Qama-¸ saMp`daya AaOr jaait ko laaoga Baaga laoto hOM.
jauibalaI pak-¸ mau#ya–mau#ya BavanaaoM¸ karKanao ko mau#ya WaraoM
AaOr gaaolaca@kraoM pr Bavya ivaVut saaja–sajjaa Wara manaaoharI
AakRityaaM gaZ,I jaatI hOM AaOr ek saPtah tk maolao ka dRSya ]pisqat
rhta hO. saBaI kMpinayaaM AaOr samaajasaovaI saMsqaayaoM baD,o pOmaanao
pr JaaMikyaaM AaOr jaulaUsa inakalatI hOM tqaa TaTa ko p`it EawaMjaila
vya> krtI hOM. AMt maoM ]sanao jaao ivacaar idyaa hO ka[- ]sao tuma
jara Qyaana sao saunaao , , ,yah Sahr ibahar maoM haokr BaI khIM sao BaI
ibaharI Sahr kI QaUimala Civa poSa nahIM krta. yah Sahr qaaoD,a–saa
maMuba[- hO¸ qaaoD,a–saa idllaI hO¸ qaaoD,a–saa klak%ta hO¸
qaaoD,a–saa AmaRtsar hO¸ qaaoD,a–saa hOdrabaad hO¸ qaaoD,a–saa
caonna[- hO¸ qaaoD,a–saa banaarsa hO¸ qaaoD,a–saa pTnaa hO¸
qaaoD,a–saa laKna} hO¸ qaaoD,a–saa laMdna hO¸ qaaoD,a–saa
nyaUyaak- hO , , ,qaaoD,a–saa , , ,qaaoD,a–saa , , ,qaaoD,a–saa ,
, ,. matlaba sabaka qaaoD,a–qaaoD,a imalakr jaba pUra banata hO tao
vah jamaSaodpur haota hO."
"dllaU , , ,tuma sacamauca bahut
Baaolao hao. tumhara vah kiva saMkot trla Saayad iksaI elaIT vaga- sao
Aata hO AaOr vah Saayad p`akRitk saaOMdya- AaOr kalpinak laaok ka kiva
hO [saIilae ]sanao ApnaI p`oimaka kao saba kuC AcCa hI AcCa idKayaa.
jaIvana ko Kurdro yaqaaqa- vaalaa kao[- jauJaa$ kiva yahaM Aayao tao
]sakI p`oimaka kI najaraoM ka BaI kBaI bayaana mauJao batanaa igairraja.
laoikna tuma nahIM bata sakaogao¸ caMUik tumharo gaosT ha]sa maoM eosao
laaogaaoM kao zhrnao kI hOisayat hI khaM haotI hO. maOM batatI hMU
tumhoM ijasao pirNait nao nahIM doKa. [sa Sahr maoM qaaoD,a [qaaoipyaa
BaI hO , , ,qaaoD,a saaomaailayaa BaI hO AaOr qaaoD,a naamaIibayaa BaI
hO. [saka Aqa- BaUK¸ garIbaI AaOr duK–tklaIf sao hOM igairraja."
AaScaya- sao dlamaa¸ phaD, sao maanaao
baut bana gayaa.
"hOrt sao mat doKao dllaU. isa@ko
ko dUsaro phlaU BaI hOM ijasamaoM kuC syaahI hOM¸ kuC Qabbao hOM. TaTa
p`baMQana Sahr kI ApnaI laIja–BaUima maoM basaI ka^laaoinayaaoM AaOr
baajaaraoM ko ek Kasa ihssao ibaYTupur¸ kdmaa¸ saaonaarI¸ saa@caI¸
gaaolamaurI¸ baagabaoD,a¸ isadgaaoD,a¸ baarIDIh AaOr eiga`kao maoM hI
ApnaI naagairk sauivaQaayaoM ]plabQa krata hO laoikna [sako Alaavaa [sa
AabaadI sao khIM dsa gauNaa jyaada AabaadI Aasapasa ko maanagaao¸
jaugasalaa[-¸ hrhrgauTU¸ naamadabastI¸ ibarsaagar¸ baagaunahatu¸
gaaoivaMdpur¸ laxmaInagar Aaid maoM basar krtI hO jahaM nagarpailaka
yaa AiQasaUicat xao~ saimait hO AaOr vahaM ibajalaI¸ panaI¸ saD,k AaOr
jala–inakasa Aaid saBaI maamalao maoM isqait nak- sao BaI badtr hO.
"tumhoM yaad haogaa – AaidvaasaI
yahaM ko maUla inavaasaI hOM ijanakao AabaadI ko ivastar nao Qa@ko
do–dokr ivakasa kI Qaara sao pro saudUr gaaMvaaoM kI trf Zkola idyaa.
Aba vao yahaM Apnao svaaBaaivak $p–rMga maoM naacato–gaato isaf-
Tusaao pva- ³makr saMËaMit´ maoM ek idna najar Aato hOM , ,
,daomaMuhanaI maoM Apnao Tusaao dovata kI maUit- ko Basaana krnao AaOr
maolao maoM Saaimala haonao. [sako Alaavaa JaarKMD naamaQaarI paiT-yaaoM
kI saBaa haotI hO tao vao T/k maoM Barkr laayao jaato hOM. kuC
AaidvaasaI pu$Ya–maihlaayaoM saibjayaaM baocato hOM yaa ifr isaivala
kMsT/@Sana maoM bataOr rojaa–kulaI haD,taoD, maohnat krto hOM. [sa
Sahr sao basa [tnaa hI naata hO [naka.
"tumanao pva- kI baat kI , ,
,idKavao ko Kyaala sao dSahra BaI yahaM ka ek bahut baD,a pva- hO , ,
,laaKaoM kI laagat sao baD,o–baD,o eoithaisak smaarkaoM ³kBaI
laalaiklaa¸ kBaI tajamahla¸ kBaI hvaa mahla¸ kBaI kutuba maInaar¸
kBaI ramamaMidr Aaid´ kI AnaukRit sao yahaM kpD,o yaa TaT ko dja-naaoM
Bavya pMDala banaayao jaato hOM ijanakI imayaad jyaada sao jyaada ek
saPtah haotI hO. [tnao pOsao Agar sqaayaI ivakasa maoM Kca- ikyao jaato
tao iktnaa kuC [sa Sahr maoM nayaa jauD, jaata , , ,kaSa kao[-
samaajasauQaark eosaI mauihma calaa pata.
"ek AaOr pva- hO ramanavamaI
ijasamaoM [tnaa ijad¸ dhSat AaOr AatMk iCpa haota hO ik p`Saasana kao
[sao saMpnna kranao maoM yauw jaItnao jaOsaI tOyaarI krnaI pD,tI hO.
1979 maoM [saI pva- ko idna [sa Sahr ko maaqao pr klaMk ka ek iGanaaOnaa
TIka lagaa qaa , , ,dMgao ko $p maoM macaI jaGanya k%laaogaart maoM
hjaaraoM baogaunaah yaa tao jalaa idyao gayao qao yaa kaT Dalao gayao
qao. [tnaa KUna baha qaa ik hma naidyaaoM kao k[- idnaaoM tk laala haokr
bahnaa pD,a qaa. Amana AaOr Baa[-caaro ko ilae ijaMdgaI Bar saMGaYa-
krnaovaalao ]d-U ko p`isaw kqaakar jakI Anavar kao BaI ]sa dMgao nao
nahIM ba#Saa qaa. jaait¸ Qama- AaOr p`aMt kI maanaisakta sao pro
AajaU–baajaU ko @vaaT-raoM–FlaOTaoM maoM saaOhad- AaOr sad\Baava sao
rhnaovaalao laaogaaoM ko idlaaoM pr ifrkaprstaoM ko ]sa hmalao nao jaao
draroM KIcaIM qaIM vao Aaja BaI kayama hO.
"tuma phaD, hao AaOr yahaM ko
dja-naaoM karKanaaoM ko saayarnaaoM kI AavaajaoM tumasao Tkrakr hI
gaMUja–AnaugaMUja pOda krtI rhI hOM. paoMgaa naama sao yahaM
saupiricat yao saayarna jaba Apnao inayat samaya pr iSaFT Sau$ haonao ko
samaya bajato qao tao Sahr kI tmaama saD,koM AaOr gailayaaM kamagaaraoM
ko Aanao–jaanao sao maanaaoM rFtar maoM Baaganao lagatI qaIM. Aba vao
AavaajaoM maMd pD, gayaI hOM AaOr saD,koM BaI saust hao gayaI hOM.
cacaa- hO ik Aqa-vyavasqaa maoM ]darIkrNa laayaa jaa rha hO AaOr baajaar
ka vaOSvaIkrNa hao gayaa hO. p`itspQaa- maoM vahI iTka rh sakta hO jaao
kma laagat maoM ]cca gauNava%ta ]%paidt kr sakogaa. basa QaD,aQaD, k[-
CaoTI fO@TiryaaM baMd haonao lagaIM AaOr baD,o karKanaaoM ko k[-
ivaBaaga baImaar hao gayao. majadUr hTayao jaanao lagao. tumhoM yaad
haogaa dllaU¸ yahI vah Sahr qaa jaba baahr sao laaoga yahaM Aato qao
AaOr ]nhoM kao[- na kao[- raojagaar ja$r imala jaata qaa. Aba yahaM sao
naaOkrISauda laaoga BaI ivasqaaipt haonao lagao hOM.
"ApnaI saaMsaaoM kao bacaanao maoM
hlakana–proSaana yah Sahr phlao rMgakma- AaOr saaih%ya ko xao~ maoM
ApnaI AcCI phcaana rKta qaa. 'AiBasaairka' ek naaT\ya–saMsqaa huAa
krtI qaI ijasanao 14 vaYaao-M tk AiKla BaartIya laGaunaaTk p`ityaaoigata
krakr naaTk kao yahaM ek nayaI idSaa AaOr jamaIna dI. Aba AiBanaya ko
SaaOk rKnaovaalao nayao laD,ko TIvaI ko glaOmar kI Aaor Baagakr maMuba[-
AaOr idllaI kUca kr gayao hOM AaOr Aba rMgakma- lagaBaga maRtp`aya hO.
saaih%ya kI k[- ivaQaaAaoM maoM iCTpuT laoKna krnaovaalao iganatI ko
ilae yahaM k[- laaoga hOM laoikna kizna AaOr inarMtr saaQanaa sao
saaqa-k laoKna krnaovaalao lao–dokr DoZ,–dao naama hI raYT/Iya flak
pr ]Barkr Aato hOM. ivavaadaspd ]pnyaasa 'p%qar kI AaMK' ko caica-t
laoKk kmala jaaoSaI ek samaya [saI nagar sao jaanao jaato qao.
"dllaU maharaja¸ tumanao kBaI
Qyaana sao doKa hO – tumharo barabar kI }Mcaa[- ko ek kcaD,o ³karKanao
ko slaOgsa´ ka phaD, ³sqaanaIya naama makdma´ Sahr ko baIcaaobaIca
KD,a hao gayaa hO. yah iksaI BaI makana yaa icamanaI sao }Mcaa hO. [na
pr iTD\DI dlaaoM kI trh idna maoM hrdma kuC laaoga Jauko–$ko najar
Aato hOM. vao slaOgapIksa- hOM jaao kcaD,o sao laaoho baInakr ApnaI
raoTI ka jaugaaD, krto hOM. khnao kao vao sabasao }Mcaa[- pr idKa[-
pD,to hOM magar bahut hI laavaairsa AaOr inakRYT ijaMdgaI ko ilae
ivavaSa hOM.
"hmaaro panaI maoM Aba k[- rMga
Gaula gayao hOM¸ dllaU. [namaoM majadUraoM ko QaUsar psaInao imalao hOM¸
baMd karKanaaoM AaOr ivaBaagaaoM ko baoraojagaar hao gayao laaogaaoM ko
Karo AaMsaMU imalao hOM¸ vaatanaukUilat baMgalaaoM AaOr @labaaoM maoM
ipyao gayao Saraba ko maU~ imalao hOM AaOr maoro paSva- SmaSaana GaaT pr
baD,I saM#yaa maoM jalanaovaalao maudo- kI raK imalaI hOM. marnao kI
eosaI rFtar phlao kBaI nahIM doKI gayaI qaI¸ dllaU. psaInao¸ AaMsaU¸
maU~ AaOr raK eosao imaEaNa hOM ijanhoM kao[- BaI T/ITmaoMT PlaaMT iflTr
nahIM kr sakta. [nakI TIsaoM maoro pUro vajaUd maoM rca–basa gayaI
hOM.
"mauJao maaf krnaa dllaU¸ bahut
laMbaa saunaa gayaI maOM tumhoM , , ,drAsala tumasao GainaYz kao[- hO
BaI tao nahIM jahaM maOM Apnao mana kI thoM Kaola sakMU."
dlamaa jaOsao maM~maugQa haokr Krka[-
kao doKo jaa rha qaa. phlaI baar ]sao yah AaBaasa huAa ik Krka[-
sacamauca bahut Atla¸ Aqaah AaOr gahrI hO. ]saka Pyaar AaOr BaI gaaZ,a
hao gayaa. ]sanao kha¸ "Aaja tumanao mauJao pUrI trh jaIt ilayaa
ka[-. maOM tao }pr sao hI doKnao ka AadI qaa , , ,tumanao mauJao ek
nayaI dRiYT dokr Aaja bahut saMpnna banaa idyaa hO. yaaoM lagata hO
jaOsao maorI }Mcaa[- Aba jaakr vaastivak }Mcaa[- hu[- hO."
"[tnaI CaoTI saI baat khnao maoM tumanao ek sadI lagaa dI dllaU.
calaao¸ Aba BaI bahut dor nahIM hu[- hO. ek AnauraoQa AaOr hO tumasao ,
, ,kla tuma jara ifr sao maorI trf mauKaitba haonaa , , ,ek AaOr ~asad
pxa idKa}MgaI , , ,[sako baad khnao ko ilae maoro pasa kuC BaI nahIM rh
jaayaogaa."
Agalao idna Krka[- nao Apnao paSva- ko
pava-tI SmaSaana GaaT pr ]saka Qyaana KIMcaa jahaM ek Sava kI AM%yaoiYT
hao rhI qaI AaOr vahaM BaarI saM#yaa maoM Saaok–saMtPt laaoga maaOjaUd
qao. ka[- nao kha¸ "doKao dllaU¸ yah kao[- maamaUlaI AadmaI nahIM
qaa¸ yah ek baD,I kMpnaI kI yaUinayana ka [-maanadar naota qaa ijasao
BaI CMTnaI ka iSakar banaa ilayaa gayaa. ]sakI caar kMuvaarI baoiTyaaM
hOM. ]sanao Aa%mah%yaa kr laI¸ yah saaocakr ik jaba ]sako jaOsao
jana–p`itinaiQa ko saaqa yah salaUk ikyaa jaa sakta hO tao Aama
kma-caarI tao itnako kI trh fMUkkr ]D,a idyao jaayaoMgao."
Krka[- nao doKa ik dlamaa ko saaro
poD,–paOQao stbQa–Avaak hao gayao hOM. p`oma jatanao ko ilae hmaoSaa
]tavalaa rhnaovaalao [sa pva-t nao maanaao samaaiQa lao laI hao. Krka[-
kao lagaa ik Aaja sao vah BaI bahnaa CaoD, do AaOr hmaoSaa ko ilae $k
jaayao. magar dUr sao sauvaNa-roKa ]sao Aavaaja do rhI qaI¸ "AaAao
ka[- , , ,calaao calaoM , , ,hmaara Qama- $knaa nahIM hO."
dUr sauvaNa-roKa kI baalaukaraiSa pr ³QaarNaa
hO ik sauvaNa-roKa Apnao saaqa saaonao ko TukD,o bahakr laatI hO´ kuC
ga`amaINa saaonao ko mahIna TukD,o ZMUZ, rho qao AaOr gaa rho qao , ,
,nadI maata tumaIM Aamara jaIbaaonaor Qaar , , ,Ñ
•••••
|