การนำ "ขยะพลาสติก" กลับมาใช้ใหม่

ขยะ จัดว่าเป็นปัญหาที่สำคัญในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ขยะที่มาจากพลาสติก นับวันยิ่งเพิ่มจำนวนมากขึ้น ดังนั้น จึงเกิดแนวทางในการนำพลาสติกกลับมาใช้ใหม่ แต่พบว่าปัญหาที่สำคัญคือเทคนิค ในการผลิตไม่ว่าจะเป็นการอัดรีด การฉีดหรือการเป่าต้องการ ลักษณะเฉพาะของพอลิเมอร์หลอมเหลวต่างกันเรซินที่มีดัชนีการหลอมไหลสูง เหมาะกับการอัดแบบชนิดฉีด

ในขณะที่เรซิน ที่มีดัชนีการหลอมไหลต่ำเหมาะกับการอัดแบบชนิดเป่า นอกจากนี้ แรงยึดเกาะระหว่างวัฏภาคของพอลิเมอร์ ที่ไม่เข้ากันมีผลทำให้สมบัติเชิงกลของพอลิเมอร์ไม่ดี เช่น การผสมกันระหว่างพอลิเอทิลีน เทอพลาทาเลท (PET) กับพอลิเอทิลีนชนิดความหนาแน่นสูง (HDPE) ทำการผลิตได้ยาก เนื่องจากความไม่สามารถเข้ากันได้ จึงมีผลต่อการรวมของดายน์(die swell) และความแข็งแรง ของหลอมเหลวต่ำ (low melt strength) ในระหว่างที่มีการอัดรีดเป็นต้น ด้วยเหตุนี้ จึงมีการเติมสารช่วยผสม (compatibilizers) เพื่อให้พอลิเมอร์รวมตัวกันได้ดี [1-4]

ในประเทศสหรัฐอเมริกาได้ให้ความสนใจในเรื่อง การนำผลิตภัณฑ์พลาสติกในรถยนต์กลับมาใช้ใหม่[4] ได้มี การศึกษาวงจรชีวิตทั้งหมดของรถยนต์ พบว่า ประกอบด้วยส่วนที่สำคัญ 5 ส่วนคือ
1) การออกแบบ การทดสอบ และการพัฒนาผลิตภัณฑ์
2) การผลิตเป็นผลิตภัณฑ์
3) การจัดการเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์
4) การดูแลรักษาเพื่อขยายอายุการใช้งานของผลิตภัณฑ์
5) ผลิตภัณฑ์ ที่ไม่สามารถ นำกลับมาผลิตใหม่ได้ ทั้งนี้ จำเป็นต้องอาศัยกระบวนการประเมินวงจร ชีวิต (life -cycle assessment , LCA) เพื่อเป็นข้อมูลช่วยในการตัดสินใจ [3]

พอลิเมอร์ประเภทเทอร์โมพลาสติก โดยมากสามารถ นำกลับมาใช้ใหม่ แต่พอลิเมอร์ประเภทเทอร์โมเซต สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ในรูปของสารเติม (fillers) ในวัสดุอื่นๆ เท่านั้น ทั้งนี้ หลักสำคัญในการนำกลับมาใช้ใหม่ เพื่อให้เกิดประสิทธิผล ประกอบด้วยขั้นตอนการเก็บวัสดุที่ใช้แล้ว การแยกสิ่งเจือปน ออกได้ง่าย และการทำให้เกิดตลาด เพื่อให้วัสดุผ่านกระบวนการหรือนำกลับมาใช้ใหม่ ทั้งนี้พลาสติก ที่นำกลับมาใช้ใหม่ จะต้องมีรหัสแสดงชนิดของพลาสติกที่ใช้ โดยทำเป็นรูปสามเหลี่ยมที่มีลูกศรอยู่สามด้าน (three sided triangular arrow) เพื่อแยกรหัสที่แตกต่างออกจากกัน มีตัวเลขอยู่ตรงกลาง และมีตัวอักษรอยู่ข้างใต้ เพื่อแสดง เรซินที่ใช้ทำภาชนะนั้น ดังแสดงในตารางที่ 1 [7]

โดยทั่วไป สามารถแบ่งกิจกรรม การนำกลับมาใช้ใหม่ ออกเป็นขั้นตอนได้ดังนี้
1) การเก็บรวบรวม ขยะพลาสติก ผ่านศูนย์กลาง การนำกลับมาใช้ใหม่ เครื่องรับคืนขวด ที่อยู่ตามซุปเปอร์-- มาร์เก็ต และ/หรือ รับซื้อตามโรงงานต่างๆ
2) สิ่งอำนวยความสะดวกในการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ โดยอาศัยกระบวนการ การแยกส่วนวัสดุ เพื่อสามารถนำไปขายต่อได้ และ/หรือ ผ่านกระบวนการอื่นได้ต่อไป วัสดุในที่นี้ นอกจากพลาสติกแล้วยังรวมถึงโลหะ แก้ว และกระดาษ ด้วย
3) นักกระบวนการแปรรูปวัสดุให้อยู่ในลักษณะ ที่เป็นเม็ดหรือเป็นเกล็ด ที่สะอาดเพื่อนำไปขายต่อไป

อย่างไรก็ตาม การนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ในประเทศไทย ยังไม่เป็นที่นิยมมากเท่าไร ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับแหล่งวัสดุที่ได้มามีอยู่หลายแห่ง แต่ละแห่งไม่มีการแยกชนิดของ พลาสติกออกจากกัน และสกปรกมากทำให้ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มในการแยกชนิดของวัสดุ และทำความสะอาดต้นทุนจึงสูงขึ้น และสมบัติของพลาสติกที่ได้ไม่ดีเท่ากับพลาสติกบริสุทธิ์ จึงไม่คุ้มกับค่าใช้จ่ายที่ต้องเสียไป ถึงแม้ว่าจะมีการรณรงค์ให้มีการแยกขยะที่ใช้แล้วเป็นขยะเปียก ขยะแห้ง ขยะสำหรับวัตถุมีพิษ ขยะที่ยังใช้ได้ และขยะที่ใช้ไม่ได้แล้วก็ตาม พบว่า ยังไม่ได้ผลเท่าที่ควร สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ อาจจะเป็นเพราะว่าบางคนยังไม่เข้าใจถึงประโยชน์ และความสำคัญของการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่เท่าที่ควรกอปรกับการขาด ระเบียบ วินัย ความรับผิดชอบที่มีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการให้ความรู้ในเรื่องการนำกลับมาใช้ใหม่ ยังไม่กว้าง-ขวางเท่าที่ควร ทำอย่างไรถึงจะจูงใจให้ทุกคนตระหนัก และ ร่วมกันรณรงค์ทำให้ประเทศไทยน่าอยู่ มีสภาพแวดล้อมที่ ดี เก็บเป็นมรดกแก่ลูกหลานได้ต่อไป คำตอบอยู่ที่จิตสำนึก และความรับผิดชอบของทุกๆ คน ที่มีต่อประเทศไทย ของเรา

ในปัจจุบันคนที่ประกอบการเกี่ยวกับการนำวัสดุ กลับมาใช้ใหม่ ไม่ว่าจะเป็นกระดาษ หนังสือพิมพ์ โลหะ กระป๋อง แก้ว และพลาสติก ล้วนแล้วแต่ขาดความรู้ ความเข้าใจในสิ่งที่ตนเองทำ มีอยู่หลายรายโทรมาถามผู้เขียน โดย ที่ไม่มีความรู้พื้นฐานในสิ่งที่ตนเองทำอยู่ รายหนึ่งบอก มาว่าจบมาทางวิศวกรรมทางไฟฟ้า แต่ต้องมาทำเกี่ยวกับ การรีไซเคิลพลาสติกให้ช่วยแนะนำ ผู้เขียนแนะนำไปมากพอสมควร จนแน่ใจว่าคงไม่ก่อประโยชน์แน่นอน จึงแนะนำให้หาหนังสืออ่านหรือเข้าห้องสมุด บางรายถามว่าทำไมพลาสติกบางตัวเมื่อให้ความร้อนแล้ว ทำไมไม่หลอมเหลว ที่เป็นเช่นนี้เพราะพลาสติกนั้น เป็นประเภทเทอร์โมเซต ไม่สามารถนำกลับมาหลอมใหม่ได้ แต่สามารถนำมาเป็น สารเติมทำให้สมบัติของพลาสติกผสมดีขึ้น หรือนำมาใช้เป็น สารช่วยในการกรองได้ และบางรายถามว่า สมบัติของ พลาสติกผสมที่ได้ไม่ดีเลย ควรทำอย่างไร โดยทั่วไปเมื่อ พลาสติกที่นำมาผสมมีมากชนิด สมบัติที่ได้จึงแตกต่างกัน พลาสติกมีทั้งประเภทที่มีขั้ว (เช่น ขวด PET เป็นต้น) และไม่มีขั้ว (เช่น HDPE เป็นต้น) จึงไม่สามารถรวมเป็นเนื้อเดียวกันได้จำเป็นต้องเติมสารช่วยผสมลงไป ด้วยสาเหตุนี้ ทำให้ผู้เขียนตัดสินใจเขียนบทความนี้ เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานแก่ ผู้ประกอบการทางด้านรีไซเคิลวัสดุ โดยเฉพาะทางด้าน พลาสติก รวมทั้งต้องการกระตุ้นให้ผู้รู้ทางด้านรีไซเคิลได้ ใช้บทความนี้เป็นจุดเริ่มต้นในการกระจายความรู้ให้แก่บุคคลที่สนใจเพื่อเป็นวิทยาทาน และสามารถนำความรู้ไปใช้ใน การประกอบการทางรีไซเคิลได้อย่างมีเหตุและผล โดยมี หลักเกณฑ์ในการแก้ไข และพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ดีขึ้น

เรซิน : HDPE (high density polyethylene) ขวดใส่นม ขวดใส่น้ำยาซักผ้า ขวดใส่น้ำมัน ของเด็กเล่น และ ถุงพลาสติก เป็นต้น
เรซิน : V (Vinyls) ภาชนะห่ออาหาร และขวดใส่น้ำมันพืช เป็นต้น
เรซิน : LDPE (low density polyethylene) ภาชนะห่ออาหารที่หดตัวได้ ถุงพลาสติกและถุงใส่เสื้อผ้า เป็นต้น
เรซิน : PP (polypropylene ภาชนะสำหรับใส่เนยเทียมและโยเกิร์ต ถุงใส่ของชำ ภาชนะสำหรับใส่หมวก เสื่อที่ทำด้วยเส้นใย และภาชนะห่ออาหาร เป็นต้น
เรซิน : PS (polystyrene เครื่องใช้พลาสติก ไม้แขวนเสื้อ ถ้วยและจานโฟม เป็นต้น

Download เอกสารจำแนกรหัสชนิดของพลาสติกหมุนเวียน

เอกสารอ้างอิง

1. Chen,I.M.etal., "Toughening of PET/HDPE Polyblends from Recycled Becerage Bottles", SPE ANTEC , 35 , 1989.
2. Xanthos, M.et al., "Compatibilization for Reuse of Commingled Post- Consumer Plastics", Proceeding of Compalloy 92, New Jersey, 1992.
3. Freemamtle, M., "Total Life-Cycle Analysis Harnessed to Generate GreenerAutomobiles", Chem.Eng. , 102 , November 1995.
4. Wigotsky, V., "Automotive Plastics", Plast. Eng., 51 ,September 1995.
5. Milgrom, J., "Incentives for Recycle and Reuse of Plastics", Arthur D. Little, Inc., Combridge, 1972.
6. Leidner, J., "Plastic Waste", Marcel Dekker, Inc., New Nork, 1981.
7. Internet, "SCI.Polymers FAQ", http://www.yahoo.com, 1995.

ที่มา

วารสารโลกพลังงาน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ฉบับ เมษายน-มิถุนายน 2545 โดย ผ.ศ. ดร. สมศักดิ์ วรมงคลชัย ภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

ที่อยู่ Address

บริษัท เดเคอเรท โค้ท โปรดักท์ จำกัด 15/18-19 หมู่ึ7 (ใกล้โรงพยาบาล ศรีวิชัย 2) ถ. เพชรเกษม แขวงหนองค้างพลู เขตหนองแขม กรุงเทพฯ 10160 โทรศัพท์: 0-2807-4075 แฟกซ์: 0-2807-4074 e-mail: [email protected]   Decorate Coat Product Co., Ltd. 15/18-19 M7 Phetkakaem Rd. Nongkapoo, Nongkham Bangkok, THAILAND 10160 Tel: +66-2-807-4075 Fax: + 66-2-807-4074 e-mail: [email protected]