ค่ายจักรพงษ์
 |
 |
เมื่อปี พ.ศ.2460 ที่ตำบลดงพระราม อำเภอเมือง จังหวัดปราจีนบุรี ขณะนั้นยังเป็นป่ารกทึบมาก และไม่มีหน่วยทหารหน่วยใดตั้งอยู่เลย ในครั้งนั้นมีเพียงหน่วยทหารเพียงหน่วยเดียวที่ตั้งขึ้นที่จังหวัดปราจีนบุรี คือ กรมทหารราบที่ 19 ซึ่งตั้งอยู่บนฝั่งซ้ายของแม่น้ำปราจีนบุรี ที่บริเวณองค์การบริหารส่วนจังหวัดปราจีนบุรี และโรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุงในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีกองพลทหารราบที่ 9 ตั้งอยู่ที่จังหวัดฉะเชิงเทรา
ครั้นต่อมา จอมพลสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนารถ เสนาธิการทหารบกในสมัยนั้น ทรงพิจารณาเห็นว่าการวางหน่วยทหารในขณะนั้นไม่สู้จะเหมาะสมกับสถานการณ์ทางทหารบางประการ จึงโปรดให้ย้ายกรมทหารราบที่ 19 มาตั้งทางฝั่งเหนือของแม่น้ำปราจีนบุรี ทรงพิจารณาเลือกเอาบริเวณดงดิบ (ดงพระรามปัจจุบัน) เป็นที่ตั้งทหารสืบมาปัจจุบัน
ครั้นถึงปี พ.ศ.2462 จึงโปรดเกล้าฯ ให้กรมทหารราบที่ 9 และทหารพาหนะ (ขนส่ง) เข้าพักอาศัยเป็นหน่วยแรก ส่วนกรมทหารราบที่ 19 ได้ยุบรวมกับกรมทหารราบที่ 9 แล้วแปรสภาพเป็นกรมทหารราบที่ 10
เมื่อหน่วยต่างๆ เข้าพักอาศัยแล้ว พระองค์ได้ทรงประกอบพิธีเปิดค่ายทหารแห่งนี้ อันเป็นค่ายทหารแห่งแรกของกองทัพบก เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2462 และทรงประทานชื่อ “ค่ายจักรพงษ์” ซึ่งมีตราจักรกับกระบอง เป็นเครื่องหมายประจำพระองค์ เป็นสัญลักษณ์แห่งค่ายนี้ กับได้ทรงปลูกต้นสักไว้เป็นอนุสรณ์ในวันเปิดค่าย 1 ต้น
ปี พ.ศ.2470 เมื่อทางราชการได้เปิดค่ายจักรพงษ์ขึ้นแล้ว ก็ได้ย้ายกองบัญชาการกองพลที่ 9 และกองบัญชาการฝ่ายตะวันออกเฉียงใต้ จากที่ตั้งจังหวัดฉะเชิงเทรามาอยู่ที่ค่ายจักรพงษ์
ปี พ.ศ.2471 ได้เปลี่ยนชื่อกองพลที่ 9 เป็นกองพลที่ 2 และให้ขึ้นการบังคับบัญชากับกองทัพภาคที่ 2 (นครราชสีมา) และกองบัญชาการฝ่ายตะวันออกเฉียงใต้ เป็นกองบัญชาการมณฑลทหารบกที่ 2 คงขึ้นการบังคับบัญชากับกองทัพภาคที่ 2 มีเขตรับผิดชอบตลอดพื้นที่ปราจีนบุรี นครนายก และฉะเชิงเทรา
ปี พ.ศ.2490 ทางราชการได้ยุบมณฑลทหารบกที่ 2 และได้ตั้งขึ้นอีกในปี พ.ศ.2493 โดยให้มณฑลทหารบกที่ 2 และกองพลที่ 2 มาขึ้นกับกองทัพภาคที่ 1 (กรุงเทพฯ) ครั้นปี พ.ศ.2494 ทางราชการได้ขยายเขตรับผิดชอบของมณฑลทหารบกที่ 2 ออกไปถึงชลบุรี ระยอง ตราด และปฏิบัติงานร่วมกับกองพลที่ 2 ตลอดมา จนกระทั่งทางราชการได้ยุบกองพลที่ 2 เมื่อปี พ.ศ.2499 คงเหลือแต่มณฑลทหารบกที่ 2 และได้มีการปรับปรุงกำลังให้เหมาะสมกับการปฏิบัติหน้าที่ ดังที่เห็นอยู่ปัจจุบัน
ต่อมาในปี พ.ศ. มณฑลทหารบกที่ 2 ได้เปลี่ยนนามหน่วยเป็น “มณฑลทหารบกที่ 12” ณ ปัจจุบันมีหน่วยทหารหลายหน่วยตั้งอยู่ในพื้นที่ค่ายจักรพงษ์ คือ มณฑลทหารบกที่ 12, โรงพยาบาลค่ายจักรพงษ์, ศูนย์ฝึกนักศึกษาวิชาทหาร มณฑลทหารบกที่ 12, กองพันทหารสารวัตรที่ 12, กรมทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ และหน่วยขึ้นตรง (กองพันทหารราบที่ 1 และกองพันทหารราบที่ 2), กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 2 รักษาพระองค์, กองร้อยบิน กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์ และกองร้อยทหารช่างที่ 2 กองพันทหารช่างที่ 2 รักษาพระองค์