Mùa thu năm 1962 trường cấp 3 Lệ thủy được thành lập là một trong những trường cấp 3 đầu tiên của tỉnh Quảng Bình. Ra đời trong chiến tranh ác liệt với điều kiện vô cùng khó khăn thiếu thốn thế nhưng ngọn lửa giáo dục được thắp lên ở một vùng đất "Địa linh nhân kiệt" đã ngày càng tỏa sáng. 50 năm xây dựng, phát triển và trưởng thành chi bộ Đảng đã lãnh đạo nhà trường thực hiện xuất sắc nhiệm vụ chính trị, đưa nhà trường trở thành trung tâm giáo dục chất lượng cao của huyện và của tỉnh.
Được thành lập trên quê hương có nhiều truyền thống cách mạng, hiếu học, nơi có nhiều danh nhân đỗ đạt cao như Dương Văn An, nổi tiếng sau này là Đại tướng Võ Nguyên Giáp một trong 10 vị tướng tài của thế giới. Trường đã sớm hội tụ nhiều giáo viên và học sinh giỏi giảng dạy và học tập ở trường. Khóa đầu tiên của trường chỉ có hai lớp học và 86 học sinh, 6 thầy cô giáo do Thầy Vũ Xuân Dương quê ở Hà Tĩnh làm hiệu trưởng.
Trải qua 50 năm dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, UBND Tỉnh Quảng Bình, Sở Giáo dục - Đào tạo, Huyện ủy, UBND Huyện Lệ Thủy, Nhà trường không ngừng phát triển và trở thành một ngôi trường nổi tiếng dạy tốt và học tốt, một địa chỉ có uy tín trong ngành giáo dục của Tỉnh Quảng Bình.
Những ngày đầu mới thành lập trường chỉ có rất ít lớp và rất ít thầy cô giáo với muôn vàn khó khăn; Thầy và trò đã đồng tâm hiệp lực xây dựng cơ sở vật chất đầu tiên của nhà trường. Trong toàn trường phong trào thi đua hai tốt được đẩy mạnh. Những năm chiến tranh ác liệt thầy và trò trường THPT Lệ Thủy đã nêu cao tinh thần tự lực, tự cường, bám trường, bám lớp, thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học. Nhiều học sinh đạt giải học sinh giỏi Tỉnh, giải học sinh giỏi toàn miền Bắc. Nhiều thầy giáo được tặng danh hiệu giáo viên giỏi toàn miền Bắc như thầy Trương Như Thuần. Nhiều học sinh được đi học đại học, đi học ở các nước xã hội chủ nghĩa.
Đến năm học 1964-1965 trường đã có 7 lớp đầy đủ cả 3 khối lớp và khóa đầu tiên đã ra trường. Phần lớn các em học sinh tốt nghiệp đều được vào học các các trường đại học, một số em được tuyển chọn đi học nước ngoài. Có thể nói đây là những cử nhân đầu tiên được đào tạo tại trường trên chính những mảnh đất quê hương. Nhớ lại học hành thi cử trước cách mạng tháng tám năm 1947 thì có thể nói rằng đây chính là những thành quả đầu tiên của nền giáo dục cách mạng trên mảnh đất Lệ Thủy.
Ngay từ những năm học đầu chi bộ, BGH nhà trường đã xác định nhiệm vụ chính trị trọng tâm là nâng cao chất lượng dạy học đào tạo những học sinh có đạo đức và có kiến thức tham gia xây dựng CNXH ở Miền Bắc và đánh mỹ ở Miền Nam. Nhà trường dã phát động thi đua phong trào 2 tốt, trong phong trào đó nhiều tấm gương sáng xuất hiện mà tiêu biểu là thầy giáo Trương Quang Thuần được Bác Hồ tặng danh hiệu GVGiỏi toàn Miền Bắc.
Năm 1965 đế quốc Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất, phong trào thi đua hai tốt xây dựng nhà trường XHCN được chuyển thành phong trào thi đua hai tốt xây dựng trường tiên tiến chống Mỹ. Lúc này để đảm bảo tính mạng cho thầy và trò trường đã phải sớm sơ tán ra các xã An Thủy, Liên Thủy, Hồng Thủy, thầy trò chung lưng đấu cật đào hầm để học, đào hào để tránh máy bay. Năm 1967 chiến tranh càng ác liệt, trường phải sớm sơ tán ra tận núi Ngư Hóa(Tuyên Hóa). Lớp học giữa rừng sâu, thầy trò tự dựng trường, làm lều lán để ở, rau rừng măng trúc thay cơm, lớp học học trong hầm có mái che phủ đất chống bom. Khó khăn gian khổ nhưng thầy và trò đã vượt qua tất cả để đạt những thành tích cao trong giảng dạy và học tập.
Những năm 1971-1972 thất bại liên tiếp trên chiến trường Miền Nam giặc Mỹ leo thang đánh phá Miền Bắc ác liệt hơn. Dòng sông Kiến Giang lại lần nữa ứa máu... Thầy Trương Duy Hoàng đã dũng cảm hy sinh ở Quảng Cư Xuân Thủy khi đang hướng dẫn cho các em học ban đêm. Thầy Nguyễn Đình Tuyến, Thầy Trần Văn Hoa cũng đã hy sinh trong khi làm nhiệm cụ.
Nghe theo tiếng gọi của tổ quốc nhiều Thầy giáo, học sinh xếp bút nghiêng lên đường bảo vệ tổ quốc. Nhiều học sinh của trường đang học ở các trường đại học cũng khoác ba lô lên đường đánh Mỹ, trở thành những chiến sĩ dũng cảm, dũng sĩ diệt Mỹ. Đây cũng là giai đoạn hào hùng nhất của học sinh trường THPT Lệ Thủy thể hiện khát vọng thực hiện lí tưởng của Đảng và của dân tộc là giải phóng tổ quốc thống nhất đất nước.
Năm 1975 Miền Nam hoàn toàn giải phóng, giang sơn thu về một mối. Thầy và trò trường cấp 3 Lệ Thủy vừa dạy học vừa xây dựng lại trường lớp. Cùng với cả nước quê hương Lệ Thủy phải hàn gắn lại vết thương chiến tranh, đối mặt với muôn vàn khó khăn thử thách. Thầy và trò vừa học vừa lao động sản xuất vất vả. Gian nan vất vả nhưng học sinh Lệ Thủy nổi tiếng là ham học và học giỏi, trường có tiếng chất lượng giáo dục cao trong các trường Bắc Bình Trị Thiên ngày đó.
50 năm đi qua hơn 300 thầy cô giáo, cán bộ đã từng giảng dạy làm việc tại trường và hơn một vạn rưỡi học sinh đã để lại trong lịch sử nhà trường những trang vàng chói lọi. Nhiều nhiều thầy cô giáo đạt giáo viên ưu tú, giáo viên giỏi, chiến sĩ thi đua, nhà giáo ưu tú của ngành. Hàng nghìn anh chị em đã tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, THCN..
50 khóa nhà trường đã đào tạo được 19500 học sinh đã tốt nghiệp ra trường. Nhiều học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Hàng trăm học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh. Nhiều học sinh có học vị tiến sĩ, phó tiến sĩ. Nhiều người đang là cán bộ giảng dạy, nghiên cứu khoa học, cán bộ các cấp bộ, nghành từ trung ương đến địa phương, là sĩ quan, chiến sĩ trong quân đội.
Từ đó đến nay Cơ sở vật chất nhà trường không ngừng phát triển khang trang hiện đại hơn. Cảnh quan môi trường được xây dựng xanh, sạch, đẹp. Chất lượng dạy học không ngừng nâng cao.
Năm mươi năm qua, được sự quan tâm, lãnh đạo của Đảng bộ, HĐND, UBND huyện Lệ Thủy, sự chỉ đạo trực tiếp của Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Bình, với những thành tích rực rỡ, với bề dày truyền thống tốt đẹp, trường THPT Lệ Thủy xứng đáng là điểm sáng là niềm tự hào của giáo dục tỉnh nhà. Nửa thế kỷ, chưa phải là dài với lịch sử một ngôi trường nhưng cũng đủ để hình thành những truyền thống tốt đẹp, những phẩm chất cũng như cốt cách của các thế hệ thầy cô giáo và học sinh trường THPT Lệ Thủy. Chúng ta tự hào và tin tưởng rằng, dưới mái trường này sẽ có thêm thế hệ học sinh sẽ trưởng thành, làm dày thêm thành tích cho nhà trường và hơn hết là dùng tài năng và tâm đức của mình để xây dựng quê hương đất nước.
Hiện nay, nhà trường tiếp tục phát huy truyền thống 50 năm dạy tốt, học tốt, xây dựng nhà trường theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xứng đáng là trung tâm văn hóa giáo dục của huyện Lệ Thủy, là một trong những trường hàng đầu của Tỉnh Quảng Bình về chất lượng giáo dục. Xây dựng nhà trường phát triển hơn nữa là nguyện vọng, tâm huyết của thầy cô giáo và học sinh trường THPT Lệ Thủy.
