|
Żmien il-Qedem u l-Medjuevu sal-1530
Peress li Malta hi art ċkejkna f’nofs il-baħar Mediterran, hija kienet maħkuma u kkolonizzata mill-popli l-kbar u l-aqwa nies li baħħru
f’dan il-baħar. L-istorja ta’ Malta, għalhekk,
sa minn 1000 sena Qabel Kristu, meta l -Feniċi ġew hawn mill-art
illum imsejħa Libanu, sa llum, kienet maqsuma f’ħakmiet ta’ popli differenti li jifformaw kapitli, kultant tul ta’mijiet ta’ snin, fil-ġrajja ta’ Pajjiżna.
Il-Feniċi kienu l-ewwel nies ċivilizzati (li kienu jafu jiktbu) li ġew
Malta. Warajhom Malta kellha ħakmiet twal ta’ popli: Kartaġiniżi,
Rumani, Biżantini, u Għarab.
Ta’ min jinnota li, wara li San Pawl
laqqam lil Malta bil-Kristjaneżmu fis-sena 60 W.K., Malta ftit ftit
saret art nisranija. L-iżjed li seħħ dan kien wara t-tielet
seklu wara Kristu, fi żmien il Biżantini bejn l-450 u s-sena 870
wara Kristu. Sa dak iż-żmien kien hawn belt waħda f’Malta; Melita,
illum l-lmdina. Il-bqija tal-gżira kienet kollha raba’ u rħula żgħar,
u l-għadd ta’ nies kien ċkejken.
Bejn is-sena 870 u s-sena 1250 wara Kristu
, il parti l-kbira tal-poplu li kien igħix hawn kienet mislem u kien biss
wara l-1250 li ordnijiet reliġjużi bdew jgħallmu lill-Maltin
it-tagħlim Nisrani u l-Fidi f’Gesu Kristu reġgħet qamet.
Sa l-1436 nafu li f’Malta kien hawn
tnax-il parroċċa. Dawn kienu l-lmdina, il-Birgu, il-Mellieħa,
in-Naxxar, Birkirkara, Ħal Qormi, Ħaż-Żebbuġ,
is-Siggiewi, iż-Żejtun, iż-Żurrieq, Ħal-Tartarni
(bejn Ħad-Dingli u l-Buskett), u Birmiftuħ (bejn Ħal-Luqa u
l-Gudja). L-artijiet li llum jifformaw Raħal Gdid u Ħal Tarxien
kienu jagħmlu ma’ Birmiftuħ.
Il-Kappella ta’ Birmiftuh, li tinsab qrib
“l-apron” il-ġdida ta’ l-ajruport ta’ Ħal Luqa, kienet iddedikata
lil Santa Marija Din baqgħet isservi sa l-1655 meta n-nies tal-Gudja
bnew knisja ġdida u ikbar li ġħadha parroċċa sa
llum. Il-Kappella ta’ Birmiftuħ fil-medjuevu kienet ikbar milli hi
llum. Kienet knisja bi pjanta forma ta’ salib latin b’kappelluni u
presbiterju. Minn din il-knisja ħarġu parroċċi oħra
fosthom ta’ Ħal-Farruġ (fejn illum hemm ir-runway ta’
l-ajruport), il-Gudja, Ħal Luqa, Ħal Kirkop, Ħal Safi,
L-Imqabba, u kif għad naraw fid-dettal, Ħal Tarxien.
F’dawn iż-żminijiet kollha ta’
l-istorja ta Malta, in-naħat ta’ Raħal Ġdid kienu miżgħuda
bl-egħlieqi u rziezet. 666 L-istudjużi jgħidu li qabel il-miġja
tal-kavallieri ta’ San Ġwann fl-1530, il-Maltin kienu jgħixu ħajja
ta’ qima lejn Alla u ta’ ħidma fir-raba’, ikabbru l-qoton u l-annimali
għall-għajxien tagħhom.
Ikompli >>
|