Çelebi Sultan Mehmed, orta boylu, yuvarlak yuzlu, çatik kasli, beyaz
tenli, kirmizi yanakli, genis gögüslü idi. Kuvvetli bir vucuda sahipti.
Gayet hareketli ve cesurdu. Güres yapar ve çok kuvvetli yay kirislerini
de çekerdi. Padisahligl müddetince bizzat 24 muharebede bulunmus ve
kirka yakin yara almisti.
Basinda
kullanmis oldugu sarik, altin islemeli kavugu ile gayet güzel
görünürdü. Ìci kürklü ve yakasi dik olan bir kaftan kullanirdi.
Müslümanlara karsi göstermis oldugu adaleti, ayni zamanda hiristiyan tebaasina karsi da gösterirdi.
Celebi
Sultan Mehmed, tahsilini Bursa sarayinda tamamladi. Daha sonra babasi
tarafindan Amasya sancagina vali tayin edildi. Valiligi sirasinda da
devlet islerini ögrendi.
Celebi
Sultan Mehmed'e bir bakima Osmanli imparatorlugu'nun ikinci kurucusu
gözü ile bakilabilir. Onun uzun müddet ve basari ile yapmis oldugu
möcadeleyi kisaca söyle siralayabiliriz :
Evvela
Anadolu'nun birligi için kardesleri ile mücadele etti. 1410 senesinde
Süleyman Celebi'yi, 1413 senesinde de Musa Celebi'yi tasfiye ederek
birligi sagladi. Osmanli tahtinda yalniz kalinca ilk isi etrafindaki
beylikleri itaati altina almaya girismek oldu. 1414'de Karaman'a sefer
yapti ve Karaman Bey'ini esir aldi. Ona "Bir daha müslümanlara zararim
dokunmayacak" diye yemin ettirdikten sonra serbest birakti. Candar
Beyligi'ni de hakimiyeti altina aldi. 1415'de Venediklilerle ilk deniz
savasi yapildi. 1416 ve 1417 senelerinde Avrupa'ya akinlar düzenledi,
büyük zaferler kazanildi. 1419'da Tuna Nehri tekrar gecildi. 1420'de
Eflak Voyvodasi bir harpte öldürüldü, yerine kardesi tayin edildi.
Candar Beyligi ise tamamen Osmanli topraklarma katildi. 1420'de seyh
Bedreddin diye birisi bugünkü komünizmin temel sartlarina cok benzeyen
fikirlerle ortaya cikt, islãmi ilimleri de cok iyi bilen bu seyh bir
cok fakir fukarayi sizi zengin yapacagim vaadiyle, gayri müslimleri ise
"Sizin dininiz de haktir" diyerek etrafinda topladi. Bircok yerlerde
mühim tahribatlar yapti. Sonunda yanindakiler dagitilip kendisi
yakalandi ve mahkeme edildi. Mahkemede sucunu itiraf ederek idam
edilmesini bizzat kendisi istedi ve idam edildi.
Timur'un
yanindan döndügü söylenen bir sehzade ile daha mücadele edip onu da saf
disi yapti. 1421 yilinda 32 yasinda iken Edirne'de vefat etti. Nasi,
Bursa'ya getirilerek Yesil Türbe'ye defnedildi. (Allah rahmet eylesin.)
Celebi
Sultan Mehmed vefat edecegi sirada, Bayezid Pasa'yi yanina cagirtti ve
Ona "Halef olarak yerime oglum Murad'i tayin ettim. Bana karsi
göstermis oldugun itaat ve sadakati ona karsi da göster. Derhal,
Murad'i buraya getirmenizi istiyorum. Zira ben artik bu dösekten
kalkamam. Murad gelmeden önce emr-i hak vaki olursa Murad gelinceye
kadar sakin ölümümü kimseye duyurmayin."
Sehzade
Murad henüz Amasya'da iken, Celebi Sultan Mehmed 26 Mayis 1421'de vefat
etti. Padisahlar arasinda ilk defa vefati gizlenen zat kendisi
olmustur.
Ta'rifat
sahibi Seyyid Serif Ali Cürcani, Kaamus-i Muhiyt sahibi Allame
Mecdüddin Firuzâbâdi Sultan Celebi Mehmed zamaninda vefat etmis
büyüklerdi.
Erkek cocuklan : Mustafa Celebi, Ìkinci Murad, Ahmed, Yusuf, Mahmud.
Kizlari : Fatma ve Selcuk Hatun.
