Spitfire
Inleiding
De Schneider trofee
De geboorte van de Spitfire
Spitfire MK I - IX
Spitfire MkX- Spiteful
Seafire en Seafang
Nawoord

Inleiding
De spitfire was tijdens WOII één van de meeste veelzijdigste en opmerkelijkste vliegtuigen in het geallieerde kamp. Het was het enige vliegtuig die al vanaf 1940 de strijd aanbond met de Me 109's en andere Duitse vliegtuigen. Beide vliegtuigen zullen een hele tijd erg aan elkaar gewaagd zijn maar na een bepaalde tijd moest de Messerschmitt afhaken en het leiderschap doorgeven aan de FW 190. Waar de Spitfire in het begin toch moest voor onderdoen maar op het einde van de oorlog toch superieur tegenover was.

Groot-Brittannië had de Spitfire aan één man te danken: Reginald Mitchell Joseph. Hij werd geboren op 20 mei 1895 in een plaatsje die Stoke-upon-Trent noemde. Na zijn middelbare school ging hij in de leer om locomotiefbestuurder te worden dit combineerde hij met avondlessen. In 1916 ging hij gaan werken voor Supermarine Aviation* waar hij 6 jaar later(als hij 27 is) zal meedoen met de Schneider trofee**.

De Schneider trofee
Deze won hij verrassend met een vliegboot, de Sea Lion II die een gemiddelde snelheid behaalde van 234,4 km/u.
In 1923 wonnen de Amerikanen met een watervliegtuig, de Curtiss. De gemiddelde snelheid was 285,45km/u, Supermarine strandde op de derde plaats. Mitchell trok daaruit zijn conclusies, i.p.v vliegboten te maken bouwde hij nu watervliegtuigen.
Door de economische crisis kon in 1924 geen wedstrijd worden georganiseerd.
Het jaar daarop werd de prijs alweer gewonnen door een Curtiss met een gemiddelde snelheid van 374,20km/u. De 2 toestellen van Supermarine - beide S.4's - hadden af te rekenen met pech zodat het 3de en laatste toestel, de Gloster-NapierIII de Britse eer moest redden, ze deed dit aardig met de 2de plaats te veroveren.
In 1926 wonnen de Italianen met de Macchi M.39, de Britten deden niet mee.
Maar het jaar daarop verpletterden ze de tegenstand met de S.5, de concurrentie moest opgeven tijdens de race. De deelnemers vroegen als de volgende races om de 2 jaar zouden kunnen plaatsvinden zodat ze meer tijd hadden om een vliegtuig te bouwen.
In 1929 wonnen de Britten weer de Trophy met de S.6 die met zijn Rolls-Royce motor van 1900pk een gemiddelde snelheid van 528,67km/u haalde. In 1931 werd de prijs voor de laatste keer georganiseerd. De Britten wonnen hem de derde keer op rij(zodat ze de trofee voorgoed mochten houden) met de S.6B nadat alle Italiaanse en Franse concurrentie werd uitgeschakeld door pech.

De geboorte van de Spitfire
In 1930 werd de Supermarine F.7/30 gebouwd - het was het eerste vliegtuig die de naam Spitfire droeg - de maximum snelheid was amper 370km/u. Er moet wel bijgezegd worden dat Dowding(die later het Fighter Command zou leiden tijdens de Slag om Engeland maar die toen hoofd was van Research) de maximumsnelheid bij regel onder de 400km/u wilde houden. Zo had hij beter zicht in welke mate een vliegtuig nog kon evolueren.
Toch was het luchtministerie en Mitchell zelf niet tevreden over het kunnen van de F.7/30 en ontwierp hij in 1936 de K5054 die nu wel voldeed aan de gevraagde eisen.

Dit was Mitchell's laatste vliegtuig die hij zou tekenen want het jaar daarop stierf hij aan de gevolgen van kanker. Al in 1933 jaar had Mitchell een operatie laten doen om de kanker te laten wegnemen maar deze was jammer genoeg niet geslaagd. 4 jaar later ging hij naar een Amerikaanse kliniek in Vienna. Ze zeiden ook dat ze hem niet konden helpen en in 1937 overleed hij.

Spitfire MK I - IX
Gelukkig dat na deze zware tegenslag nog altijd Mitchell's geest o.l.v Joe Smith bestond om de Spitfire te verbeteren. Zodanig zelfs dat al in 1938 de eerste Spitfire werd gebouwd van de serie Mark(Mk).

De Britse regering gaf direct een contract aan Supermarine voor het bouwen van zo'n 1000 Spitfires. Supermarine was totaal niet voorbereid om zo'n grote hoeveelheden te produceren.
Ze probeerden dit op te lossen door nog een fabriek te bouwen bij Birmingham. De productie vlotte nu nog altijd niet, men kreeg zo'n 100 à 200 vliegtuigen over de band per maand maar dit was niet genoeg met het uizicht op een lange oorlog die nu ook verder zou reiken dan het kanaal.
In totaal werden er zo'n 1583 MK I's gebouwd inclusief de vliegtuigen die voor PR(verkenning) werden gebruikt.

Op het einde van 1940 werd de MK II ontwikkeld, hij kwam juist op tijd om zijn Duitse opponent, de Me109E (in dat artikel wordt ook een uitvoerige vergelijking gemaakt tussen beide vliegtuigen) te bekampen.
Er is niet zoveel verschil tussen het vorige type behalve dat er nu een vierbladige Rotol schroef werd gemonteerd i.p.v een houten tweebladige schroef.
Er werden 750 MKII's met een A-vleugel en 170 met een B-vleugel geproduceerd. In de beginfase werden er opvallend minder vliegtuigen met een B-vleugel geproduceerd omdat het Hispano kanon teveel technische mankementen vertoonde.

De MK III was een experimenteel vliegtuig met een versterkt landingsgestel, een intrekbaar staartwiel en afgeknotte vleugels die de draaicirkel van het vliegtuig moesten verkleinen en de snelheid moest verhogen op lage hoogte. Het werd nooit geproduceerd omdat het moest voorrang geven aan de komende MK V die veel sneller zou kunnen worden geproduceerd omdat ie vele gelijkenissen had met de MK I.

De MK IV was het eerste vliegtuig die een Griffon motor had. Het speciale aan die motor was dat ie 2 snelheden(meestal tweetraps) had maar er wordt bij de MK VII meer uitleg over gegeven.
De Mk IV werd nooit in massaproductie gebracht dat gebeurde wel met de PR IV.
Dit vliegtuig had brandstoftanks in de vleugels en beschikte over meer olie dan een standaard jager. Er werden 229 PR IV's geproduceerd.

De MK V werd in het leven geroepen in de zomer van 1941 om de technische achterstand in klimsnelheid, snelheid en de mogelijkheid om op grote hoogtes te vechten in te halen. Zo zou hij dan met gelijke wapens kunnen vechten tegen de Me 109 E en F. Toch zal ie altijd de mindere blijven van de nieuwe FW 190 en de Zero 6AM. De V-versie was het eerste vliegtuig die afwerpbare tanks kon vervoeren.

De MK VA was een "low-altitude fighter"(LF) waarvan er maar 94 geproduceerd werden omdat ie na de veranderingen nog altijd de mindere was aan de Me 109 E en F.
De MK VB bestond uit 2 versies: de LF en de F die voor gewoon "altitude fighter" staat. Er werden er zo'n 3923 geproduceerd.
En tenslotte de VC die een verlengde vleugel kreeg hiervan werden er zo'n 2447 afgeleverd.

De VII had voor het eerst een tweetrapsmotor(bij de meeste Griffons en Merlin +60's was dit het geval) d.w.z. dat de motor 2 verschillende snelheden bezat. Zo zou ie naargelang de hoogte automatisch zijn mogelijkheden(pk) verdubbelen. Rolls Royce had daarvoor ook eens een ééntrapsmotor uitgebracht het enige verschil buiten het aantal pk was dat je bij de ene moest manueel overschakelen naar de tweede snelheid en de andere automatisch.
Het vliegtuig was het eerste die met het intrekbaar staartwiel van de MK III in productie werd gebracht, een ander uiterlijk kenmerk was dat de radiators voor de eerste keer symmetrisch waren, er was ook een drukcabine aanwezig.
Er werden 140 VII's geproduceerd waarbij allen in de HF- versie.

De Mk VIII werd in dienst gebracht rond augustus 1943 en werd vooral gebruikt in de woestijn en in de Stille oceaan. Sommigen van hen werden uitgerust met een teardrop kap(een kap die op het vliegtuig werd gemonteerd en die de piloot nu 360° zicht gaf), het vliegtuig was kleiner dan de vorige MK en een zesbladige tegengesteld draaiende(2 schroeven met elk 3 bladen die tegengesteld draaien) Rotol schroef. Er werden zo'n 1231 LF's, 267 F's en 160 HF's geproduceerd.

De Mk IX was een MK V met een tweetrapsmotor en werd weeral uitgevoerd in een LF, F en HF versie waarbij de F en HF de FW190A-3 aankonden terwijl de LF dan weer haar mindere was. Er werden in totaal zo'n 5665 MK IX's geproduceerd.

Spitfire MkX- Spiteful

De MK X was een fotografisch verkenningsvliegtuig(PR) uit een MK VII romp met een vergrote olietank, er werden er maar 16 geproduceerd.

Zoals het vorige type was de Mk XI een PR vliegtuig met een grotere olietank. Dit vliegtuig werd niet uitgerust met een drukcabine i.p.v dat kreeg hij de tropische filter en brandstoftanks in de vleugels.
Er werden zo'n 471 Mk XI's geproduceerd.

De MK XII was eigenlijk de MK VIII met een Griffon motor. Deze Griffon had een omgekeerde draaizin tegenover de Merlin zodanig dat de Spitfire altijd naar rechts wou uitwijken bij opstijgen. De XII was een LF jager die met zijn afgeknotte vleugels de meerdere was van de FW 190. Er werden gedurende de tweede wereldoorlog zo'n 100 geproduceerd.

De XIII was een fotografisch verkenningsvliegtuig die op een lage hoogte opereerde. Omdat zulke vliegtuigen gemakkelijk onderschept konden worden werd voor het eerst bewapening toegevoegd. Het vliegtuig was een MK V met een Merlin 32 en een driebladige schroef. Er werden er zo'n 25 geproduceerd.

De MK XIV was een VIII met een Griffon 65 en een vijfbladige propellor. Deze keer waren de radiators - die zich onder de vleugels bevinden - symmetrisch. Dit vliegtuig kon als eerste een V1 onderscheppen.
Er werden zo'n 957 geproduceerd.

De MK XV werd nooit geproduceerd.

De XVI was een IX met de nieuwe Merlin 266 gebouwd door Packard. Het vliegtuig werd in LF en F versie gebouwd, beide met afgeknotte vleugels. Het kreeg ook een extra brandstoftank achter de cockpit die nu ook overtrokken was met een "teardrop" koepel. Er werden er zo'n 1054 geproduceerd van beide versies.

De XVII werd nooit geproduceerd.

De MK VIII was het laatste vliegtuig die de romp van de Spitfire behield. Het was een versterkte en verbeterde versie van de MK XIV met een Griffon motor. Ze kregen brandstoftanks in de vleugels zo dat ze een actieradius konden vergroten. Ze werd in de F en de FR(vechter-verkenning) gemaakt. Er werden 100 F's en 200 FR's geproduceerd.

De MK XIX was een verkenningstoestel gebaseerd op de MK XIV. Het bezat brandstoftanks in de vleugels en het werd ook voorzien van een drukcabine. Er werden er zo'n 255 geproduceerd.

De MK XX was een IV met onderdelen van de XII.

De MK 21(nu algebraïsche cijfers) was de eerste met een vleugel die het gemiddelde was van de wingtips(bij de HF) en de afgeknotte vleugels(bij de LF) daarbij had men de romp nog meer verstevigd zodat een vliegtuig na een crash veel sneller weer in de lucht konden worden gebracht.
Met de Griffon 61 en 64 had de Spitfire een vijfbladige schroef terwijl dat ie bij de Griffon 85 een zesbladige propellor kreeg, dat zijn 3 propellors die in tegengestelde richting draaien. Er werden er maar 122 geproduceerd. De cursieve tekst bewijst de werking van de tweetrapsmotor die werd uitgelegd bij de MK VII.

De MK 22 - die in maart 1945 in dienst zal worden genomen - was de MK 21 maar met nu de teardrop kap en een grotere staart die ook bij de Spiteful zal worden gebruikt. Het vliegtuig werd uitgerust met een Type B bewapening. Er werden er zo'n 272 geproduceerd.

De MK 23 werd nooit geproduceerd

De Mk 24 was een MK 22 die gewapend was met raketten en 4 kanonnen. Het toestel werd in dienst genomen eind november 1946.

De Spiteful leek zeer goed op de MK XIV, zo had ie de vijfbladige Rotol propellor en de symmetrische radiators. Maar doordat ie vooral op vliegdekschepen zou worden gebruikt moesten er enkele aanpassingen worden gedaan zoals de plooibare vleugels, een "teardrop kap" en de ruimte in het landingsgestel vergroten.
Er werden maar 18 Spiteful's geproduceerd.

Seafires en Seafang
Buiten de Spiteful gebruikten ze ook de Seafires op de vliegdekschepen(FAA: Fleet Air Arm) en de marine, deze vliegtuigen zijn vooral korter en robuuster dan de Spitfire die we kennen. De eerste in de rij is de Seafire IA en B die zijn oorsprong vind in MK VB. Het verscheen voor de eerste keer op het oorlogstoneel midden juni 1942.
De volgende Seafire, de IIC werd 6 maanden later gebruikt tijden operatie Torch(landingen bij Oran, Casablanca en Tunis). Dit vliegtuig is terug afkomstig van de MK VB behalve dat ie een Merlin 32 en een vierbladige propellor kreeg.

Dan hebben we de III die weeral zijn roets vindt in de MK VB maar nu werd ie wel voorzien van een Merlin 55(1585pk), een vierbladige schroef, groter uitlaat en opplooibare vleugels, eveneens werd ie voorzien van een C-vleugel.

Op 26 maart 1944 wordt de XV in dienst gebracht. Deze had een ééntraps Griffon in de romp van een MK III met brandstoftanks in de vleugels. Het vliegtuig had een intrekbaar staartwiel en een teardrop kap.
Tussen het volgende type, de XVII en de XV was er niet zoveel verschil. Zo hadden ze allebei een teardrop kap en een intrekbaar staartwiel. De enige verschillen tussen beide vliegtuigen was dat er nog een brandstoftank achter de cockpit werd geplaatst en dat de XVII veel minder afstand nodig had om op te stijgen.
Over de Seafire XVIII kan niet veel worden gezegd: het was een Seafire XVII met een ééntraps Griffon 36.

Dan schakelen we terug over naar de algebraïsche nummers met de Seafire 45. Dit toestel was een HF met een Griffon. De bewapening bestond uit 4 kanonnen. De 46 verschilde niet zoveel van de 45 behalve die teardrop kap met een Spiteful staart. De laatste Seafire was de 47 met een Griffon 87/88 die functionneerde met tegengesteld draaiende propellors.

De laatste telg uit de Spitfire familie was de Seafang, hij vertoonde veel gelijkenissen met de Spiteful.
De eerst Seafang was de MK F31 die een tweetraps Griffon motor had van 2035pk waarop een vijfbladige schroef was gemonteerd. De bewapening bestond uit 4 kanonnen en verscheidene raketten en bommen die zich onder de vleugel bevonden. Er werden er maar 10 geproduceerd.
Men heeft ook nog de MK F32 gemaakt met opplooibare vleugels, een tweetraps Griffon 88/89(2350pk) en tegengesteld draaiende propellors. Er werden geen geproduceerd omdat er meer vraag was naar straalvliegtuigen.

Nawoord
De laatste missie van de Spitfire was op 1 april 1954 deze van een Seafire was in 1967. Daartussen werden zo'n 20351 Spitfires gebouwd en 2408 Seafires. Het aantal vliegtuigen ligt zeer hoog en dat is raar als je weet dat de productie in 1939 zo'n 150 vliegtuigen(waarbij ook bommenwerpers) / maand bedroeg. Gelukkig voor de Britten was er Lord Beaverbrook die de vliegtuigproductie optrok naar 500 toestellen / maand.

*In 1928 werd Supermarine Aviation overgenomen door Vickers, een fabriek die tijdens de oorlog ook machinegeweren, kanonnen en boten maakte.

**Die trofee werd al uitgereikt vanaf 1913, men wou de vliegsnelheden optrekken naar 600 km/u.

Gemaakt door Laurens Snauwaert

Met dank aan

het boek: Spitfire, John Vader(standaard uitgeverij)
de site: http://www.thepotteries.org/spitfire/
de site: http://www.hydroretro.net/coupeen/coupeeng.htm
de site: http://www.skytamer.com/specs/uk/supermarine/s6b.htm
de site: http://www.supermarine-spitfire.co.uk/
de site: http://users.pandora.be/Luchtoorlog_Warplanes/spit_ii.htm
de site: http://www.deltaweb.co.uk/spitfire/into_svc.htm
de site: http://www.butt-lane.co.uk/spitfire.htm
de site: http://www.compass.dircon.co.uk/SpitfireI.htm
de site: http://www.btinternet.com/~lee_mail/spitfire.html
de site: http://www.csd.uwo.ca/~pettypi/elevon/gustin_military/spit/spit.html
de site: http://www.military.cz/british/air/war/fighter/spiteful/spiteful_en.htm

klik op de foto om te vergroten
Standaard kap

Teardrop kap