De landingen in Noord-Afrika
inleiding
Eisenhower
Het plan
De politiek
De landingen bij Casablanca
De landingen bij Oran
De landingen bij Algiers
Vichy-Frankrijk valt

Inleiding
Op 11 december 1941 - 3 dagen na Pearl Harbour - verklaarde Duitsland en Italië de oorlog aan de VS. Deze kon niet anders dan haar isolement doorbreken waar ze al die jaren had voor gekozen. Maar om een oorlog te beginnen heb je eerst veel soldaten en materieel nodig en dat hadden de Amerikanen op dat moment niet.
Het zou nog één jaar duren vooraleer de Amerikanen in het strijdperk zouden treden tegen de As-mogendheden. Stalin wiens troepen diep in Rusland werden teruggedrongen vroeg meermaals aan de geallieerden(in dit stadium van de oorlog vooral aan de Britten) of ze een tweede front wilden openen. Churchill kon hieraan geen gevolg geven omdat de Britten druk in de weer waren met zich zelf te handhaven op het Noord-Afrikaanse strijdtoneel.

Maar in juli 1942 lagen de kaarten anders: de Amerikaanse oorlogseconomie draaide op volle toeren en de Britten hadden Rommel definitief verslagen in de woestijn. De komst van een tweede front zou vlug volgen maar waar?
Joseph Stalin wou het tweede front in Europa zien lanceren maar de geallieerden, Roosevelt en Churchill op kop hadden besloten om het tweede front te openen in Noord-Afrika, deze actie zal men operatie Torch noemen.

Eisenhower
Dwight D. Eisenhower was al nadat hij West-point en de stafschool in het Fort Leavenworth had doorlopen een zeer opmerkelijk en ambitieus persoon. Hij klom zeer snel op tot ongenoegen van sommige jaloerse collega's. In februari 1942 werd hij benoemd tot chef van de oorlogsplanning(later de afdeling operaties).
Op 24 juni 1942 kreeg Ike(bijnaam) de opdracht van Marshall, de Chefstaf van het Amerikaanse leger om een Amerikaanse strijdmacht te crëeren en die klaar te stomen voor de strijd. De Britten zagen zijn kwaliteiten en gaven hem op 25 juli 1942 het bevel over Torch, Clark werd zijn plaatsvervanger.
Hij kreeg de moeilijke taak om de Britten en Amerikanen onder één legerleiding te brengen maar hij slaagde hierin. Hij maakte eerst een onderverdeling van de verschillende componenten: zo werd Montygomery bevelhebber van alle grondtroepen, Tedder van de geallieerde vloot en Leigh Mallory van de luchtmacht. De grondtroepen werden dan nog eens in tweeën gesplitst per nationaliteit. Zo werd Bradley van alle Britse terwijl Dempsey deze functie kreeg van alle Amerikaanse troepen.
Zij kregen het bevel over het personeel en logistiek van hun eigen troepen. De volgende 2 zaken, inlichtingen en operaties kon Ike niet apart onderverdelen omdat er anders geen sprake zou zijn van een geallieerd leger. Om ruzie te vermijden mochten de Amerikanen operaties onder hun commando brengen maar ze kregen een Brit als plaatsvervanger. Het omgekeerde gebeurde met de inlichtingen, Dempsey bracht dit onder zijn commando terwijl ie wel een Amerikaan als plaatsvervanger had voor dat gedeelte.

Het plan
2 maanden nadat de keuze was gemaakt begon men de 35 000 man in te delen in 3 Task Forces:

Met Torch wilde men een reeks bruggehoofden vestigen tussen Casablanca en Algiers. Dan zou men die bruggehoofden proberen te verstevigen opdat men over een goede uitvalsbasis zou beschikken om dan de Duitsers in de rug aan te vallen.

De politiek
In het gebied die de landingen zouden bestreken waren er zo'n 120 000 Vichy-Fransen(inclusief Marokkanen), 500 vliegtuigen* en zo'n 200 tanks. Eisenhower zou gevaarlijk spel spelen mocht hij de Fransen en Duitsers in elkaars armen drijven. Daarom ging Clark als plaatsvervangend commandant van Eisenhower praten met Giraud, een held voor de Fransen omdat hij eens uit een krijgsgevangenkamp was ontsnapt. Men wilde hem het bevel geven over alle Fransen die wouden overlopen maar Giraud weigerde**. Hij wou zelf het bevel hebben over de invasiestrijdkrachten en daarmee een invasie doen in Zuid-Frankrijk. Eisenhower wist dat hij toch iets moest toegeven. Hij beloofde de Fransman 3 zaken:

Maar Giraud bleef weigeren zodat de geallieerden tegen de Fransen i.p.v met de Fransen zouden vechten. Hij zei zelfs dat de Fransen de Amerikanen in de pan zouden hakken als ze zich op zijn stranden durfden te vertonen. Toch probeerden Pro-geallieerde Fransen op 7 november het opperbevel omver te werpen maar dit mislukte nagenoeg.

De landingen bij Casablanca
Om de tweede stad van Marokko te veroveren werden er 3 landingen op touw gezet, één bij Safi, één bij Fedala en de ander bij Port Lyautey.
Deze bij Safi zou worden geleid door generaal Ernest Harmon die de leiding kreeg over de tweede tankdivisie. In de nacht van 7 op 8 november liet Harmon verkenners het strand afspeuren naar zwakke plekken maar ze werden ontdekt door Vichy-Fransen. Harmon zat in slechte papieren, al 4 uren voor de aanval wisten de Fransen van een mogelijke actie bij Safi. Het verrassingselement weg was maar Harmon wou toch de landing niet aflassen. Toen zijn manschappen daar landden kregen ze natuurlijk af te rekenen met zwaar verzet. Maar de Amerikanen vochten dapper en na een paar bange uren waren alle snipers en mitrailleursnesten opgeruimd. De Fransen stuurden direct versterkingen naar Safi maar door een zorgvuldig bombardement van Wildcat's bleef er niet veel meer over van het konvooi.

De landing bij Safi was een speldeknop met deze bij Fedala, de geallieerden zouden nu aan meer gevaren worden blootgesteld. Zo vreesde Eisenhower tijdens deze landingen een tussenkomst van de Franse vloot. Om toch deze bedreiging te weerstaan zette Ike het gros van zijn vloot daar in(zoals in de tabel te zien is). Toch liepen er nog een heleboel dingen mis. Zo moesten de landingen die normaal om 4 uur zouden beginnen met 1 uur worden uitgesteld. Eenmaal de landing begonnen was kreeg men te maken met een sterke golfslag die sommige boten tegen de rotsen wierp of ze desoriënteerde omdat er geen navigators aanwezig waren. De Amerikanen die toch op de juiste plek landden werden getrakteerd op een mengeling van mortieren en mitrailleurs. Voor generaal Anderson, de bevelhebber van de landing leek het een nachtmerrie te worden toen hij het contact verloor met zijn troepen. De verwarring was groot en de geallieerden gingen in de dekking. Patton wist dat Anderson de controle kwijt was en nam zelf zijn plaats in. Ondertussen waren de Fransen komen opzetten met hun vloot en luchtmacht. De Amerikanen brachten zoveel mogelijk middelen in de strijd, de Franse marine keerde snel huiswaarts.

Patton had nadat hij de communicatie en de orde hersteld had de haven van Fedala veroverd. Hij trok op naar Casablanca maar om een stadsoorlog te vermijden omsingelde hij de stad. Er zaten in één klap 5 000 Fransen gevangen. De Fransen begonnen te onderhandelen maar er werd niets bereikt. Patton die er stilletjes genoeg begon van te krijgen dreigde met een aanval op Casablanca. De Fransen zaten in het nauw en gaven zich op 10 november over.

De laatste landing bij Port Lyautey zou gebeuren onder leiding van generaal Truscott. Zijn derde infanteriedivisie zou de haven en het vliegveld moeten veroveren.
Zoals bij Fedala werd de landing een uur uitgesteld zodat de eerste van de 9 500 Amerikanen om 5 uur aan wal zouden komen. Het begin van de landing was een ramp, weeral verloor men het radiocontact en was de landing geen verrassing voor de Fransen.
Ze richtten met batterij -en mitrailleurvuur zware verliezen aan bij de Amerikanen. De verwarring was groot door een tekort aan ervaring. Toch bleven de Amerikanen hun aanval doorzetten gesteund uit de lucht en op 10 november is Lyautey in Amerikaanse handen.

De Western Task Force had haar landingen met succes uitgevoerd. Maar wat belangrijker was de ervaring die de geallieerden bij zo'n gevechtsactie opdeden. Zo wist Eisenhower nu dat er voor elke landing personeel beschikbaar moet worden gesteld die de bevoorradingsschepen moeten uitladen en dat elk landingsschip een navigator moet hebben. Deze informatie zou onontbeerlijk worden bij volgende amfibische operaties op Sicilië, Italië en Normandië.

De landingen bij Oran
Twee jaar daarvoor, op 3 juli 1940 hadden Britse luchtstrijdkrachten de Franse vloot die in Oran of Mers-el-kebir lag gebombardeerd om te voorkomen dat ze niet in Duitse handen viel. De Fransen waren hier natuurlijk niet gelukkig mee en koesterden van 1940 tot 1942 een diepe haat jegens de Britten.
Eisenhower was daar blijkbaar van op de hoogte en liet daarom generaal Fredendall, een Amerikaan de landingen bij Oran uitvoeren. Deze zou in 3 sectoren worden onderverdeeld:

De landing bij de X-sector(door Task Force Green) moest een half uur worden uitgesteld, men had in de buurt een Frans konvooi ontdekt die daar voorbijkwam.
De landing was een totale verrassing, de Task Force Green ontmoette geen noemenswaardige tegenstand.
De landing bij de Y-sector was ook geslaagd behalve dat er een paar schepen op een zandbak strandden. Toch hadden de Fransen met hun vloot de landing willen vermijden maar tegen de vuurkracht van de geallieerden waren ze niet opgewassen, ze vertrokken snel huiswaarts.
Van de Z-sector is er geen informatie bekend tijdens de landing maar we kunnen ervan uit gaan dat dit eveneens een succes was. De troepen van de Z-sector moesten eerst Arzew veroveren wat ze deden zonder veel tegenstand te ontmoeten. Dan splitsten ze zich op, het ene deel zou Oran proberen te veroveren, het andere deel trok naar het vliegveld bij Tafaraoui. Na een korte hevige strijd kon men de volgende dag(9 november) Tafaraoui veroveren.
De X-sector deed het even goed met de controle te verwerven bij La Senia, een ander vliegveld.
De troepen die Oran probeerden te veroveren trokken naar de weg Arzew-Oran maar stuitten op hevige tegenstand. Gelukkig hadden de geallieerden het luchtoverwicht en was het verzet maar een kwestie van tijd zodat de sector Oran toch kon veroveren met minitieuze verliezen.

De landingen bij Algiers
Men landde de nacht van 7 op 8 november op 4 plaatsen ten Oosten van Algiers. De eerste landingsgolf kon zonder problemen plaatsvinden. Na zonsopgang kwamen de eerste voorraden op het strand terecht gevolgd door meer troepen. Alles liep vlot tot de zee in de namiddag heviger werd zodat vele landingsboten verloren gingen. De Britten en Amerikanen ontmoetten die dag bijna geen weerstand van de Franse landmacht, deze was verdeeld in 2 kampen, Vichy en de Vrije Fransen. Deze die nog iets probeerde te ondernemen was de Franse marine maar deze werd snel op andere gedachten gebracht.
Omdat het vliegveld op Gibraltar zeer ver lag van Algiers zette Eisenhower hier duidelijk meer troepen in dan bij de vorige twee.

Het toeval wil dat Darlan, de plaatsvervanger van Pétain en opperbevelhebber van het Franse leger zich in Algiers bevond. Eisenhower onderhandelde met hem voor een staakt-het-vuren in ruil voor de controle van Frans Noord-Afrika op militair en burgerlijk vlak voor Darlan. De Fransman was geen keikop zoals Giraud en stemde toe. Toch veranderde er niet veel, de Joden werden nog altijd vervolgd en de politieke tegenstanders bleven in de concentratiekampen. De Vrije Fransen waren hier natuurlijk niet mee gelukkig en maakten constant ruzie met hem totdat Ferdinand Bonnier de la Chapelle, een anti-fascistische royalist hem op 24 december 1942 doodschoot.

Vichy-Frankrijk valt
Op 22 juni 1940 tekende Pétain de overgave van Frankrijk aan Duitsland. Daarmee zouden ook alle Franse kolonies officieel in Duits bezit komen. Maar Hitler wist dat de Franse troepen in de kolonies toch zouden rebelleren. Om dat te vermijden bracht hij de kolonies onder controle in een gebied die 2/5 van Frankrijk was: Vichy-Frankrijk. Zo bleven de kolonies onder Franse hegemonie, Pétain moest alleen beloven geen steun toe te kennen aan de geallieerden.

Nu dat de Franse kolonies die voor Duitsland van belang waren werden veroverd door de geallieerden was de marionettenregering in Vichy haar bestaansreden kwijt. Drie dagen na Torch liepen de Duitsers Vichy onder de voet.
De plannen om Vichy bij het Derde Rijk te voegen dateren al van januari 1943. Hitler wou dan van daaruit naar Spanje doorstoten om dan zelf landingen te doen in Marokko en Gibraltar zo zou men de geallieerden gemakkelijk de toegang verbieden naar de Middelandse zee. Maar Hitler had gewoon de troepen niet om zo'n groot offensief op touw te zetten.

Mussolini wilde Duitsland een stapje voor zijn en liet zijn troepen landden bij Corsica. Maar wat de oorlog ons leert is dat elk Italiaans initiatief zonder Duitse hulp de kop wordt ingedrukt. Zo konden ze de uitvalsbasis van de Vrije Fransen niet veroveren omdat ze niet talrijk genoeg en te slecht uitgerust waren. De Fransen waren natuurlijk veel zwaarder bewapend want ze hadden de hele oorlog tijd gehad om materieel en voorraden van Frankrijk naar Corsica te brengen. Pétain wist het maar liet begaan zodanig zelfs dat Hitler verschillende malen had gedreigd om Vichy-Frankrijk binnen te vallen.

Eisenhower wilde natuurlijk de Fransen steunen tijdens de oorlog maar hoe?

De Amerikanen wonnen het pleit(wat wil je, de Britten waren niets zonder de Amerikanen).
Ondertussen maakten de Italianen zich belachelijk, met 3 divisies(30 000 tot 45 000 man) lukte het hen niet om de 26 000 Fransen waarvan er maar 1000 zeer goed georganiseerd waren te verslaan. Mussolini kon zelfs amper zijn soldaten bevoorraden met de heerschappij van de geallieerden in de lucht en op zee. Hij trok zijn troepen terug en wou ze inzetten tegen Vichy-Frankrijk(nadat Hitler hem een vrijgeleide had gegeven).
Pétain was hiervan op de hoogte en mobiliseerde in het geheim 100 000 Fransen en gaf ze trucks, een paar honderd carriers en artillerie. Daarbij dropten de geallieerden ook nog wapens boven Vichy-Frankrijk. Ondertussen waren de Italianen geland in Zuid-Frankrijk maar ze werden direct gestopt. Duitsland greep 2 weken later in met succes.
De Fransen hadden op sommige plaatsen verbeten gevochten maar de Duitsers waren zoveel mobieler en beter uitgerust waren. De geallieerden wilden wel de Fransen helpen maar het lag niet in hun mogelijkheden om troepen te droppen.

Ik denk zelfs dat dit misschien het beste was want de geallieerden zouden ongewild in de buurt van Marseille een front hebben waar ze al zowiezo niets konden mee aanvangen. Mochten ze het toch hebben gedaan dan was een tweede Duinkerken mogelijk. De geallieerden hadden gewoon de middelen niet om direct na operatie Torch het beslissende front te openen die Duitsland ten val moest brengen.

Na de val van Vichy-Frankrijk stuurden de geallieerden zeer snel troepen naar Corsica die als tussenhalte zou worden gebruikt bij de evacuatie van Frankrijk,
150 000 Fransen werden geëvacueerd.
Hitler wou zo snel mogelijk Corsica uitschakelen. Zo hoopte hij de Britten bang te maken dat ze zich op politiek en militair vlak uit de oorlog zouden terugtrekken. Hij viel met Waffen SS pantsertroepen ondersteunt met luchtlandingen Corsica aan maar al vlug werden ze gestopt door de geallieerden vooral te danken aan hun luchtsupperioriteit.

*Deze mochten dan wel verouderd zijn toch waren ze sterker dan de vliegtuigen op de vliegkampschepen. Daarom dat Eisenhower de gewone luchtmacht nodig had maar het enige vliegveld dat hij kon gebruiken was dat in Gibraltar maar dit zou dan weer bedreigd kunnen worden door een Spaanse uitval.

**Normaal gezien zou Charles de Gaulle deze functie hebben gekregen maar omdat ie als een verrader werd gezien in Frankrijk koos men voor Giraud.

Gemaakt door Laurens Snauwaert

Met dank aan:
BLUMENSON, Martin, Eisenhower, standaard uitgeverij

MORISON, Eliot Samuel, Operations in North African Waters : October 1942-June 1943

auteur onbekend, "Operation Torch", 'internet' , (http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/2WWtorch.htm)

auteur onbekend, "Operation Torch", 'internet', wikipedia,'internet', (en2.wikipedia.org/wiki/Operation_Torch)

BROWNING, Robert M.,"OPERATION TORCH: The Coast Guard and the Invasion of North Africa",'internet',(www.uscg.mil/hq/g-cp/history/OperationTorch.html)

Auteur onbekend,"Operation Torch, Centre Task Force French Counterattack, Tafaraoui Airfield SE of Oran, 9 November 1942",'internet',(www.pcglabs.mun.ca/~timm/torch)

Auteur onbekend, "Ike Takes Command of Operation Torch",'internet',(home.wanadoo.nl/cclinks/abtf/iketak~1.html#top)

GORDONIV, John,"Operation Torch",'internet',(www.dtic.mil/doctrine/jel/jfq_pubs/optorch4.pdf)