Slag om Koersk of operatie Citadel
Inleiding
De plannen
Het offensief
De verliezen
Opmerkingen

Inleiding
Na Stalingrad liet Von Manstein zijn troepen terugtrekken om de aanvoerlijnen van het Rode leger te verlengen. De Russen waren er van overtuigd dat het Duitse leger zo goed als verslagen was, de oorlog zou snel afgelopen voorbij zijn. Maar de Duitsers waren nog altijd sterk genoeg om de Russen het vuur aan de schenen te leggen.

Ze konden zelfs nog een tegenoffensief lanceren tegen Charkov, één van de grootste steden van Rusland. Ze verzamelden hiervoor hun troepen bij Krasnogrod.
Op 18 februari 1943 begon men het tegenoffensief op de rechtervleugel waar generaal Vatoetin zich bevond. De Duitsers vielen aan met een overmacht, de Russische troepen werden snel verdreven. Om Vatoetin te helpen wou Golikov de flank van de Duitsers aanvallen maar dat plan kon niet worden uitgevoerd omdat ze dan zelf zouden worden ingesloten door de Wehrmacht. Daarbij kampten de Russen met aanvoerproblemen, ze trokken zich daarom terug achter de Donets nadat Golikov Charkov prijsgegeven had.

Stalin zag dat de situatie kritiek was en schakelde Zjoekov in, deze beval om alle reserves naar Belgogrod te sturen. Op 18 maart vallen de Duitsers Belgogrod aan, ze werden tot staan gebracht. Omdat de dooi* begonnen was moesten beide partijen ten minste 6 weken wachten voordat ze terug konden vechten. Het gaf hen de tijd om wapens, manschappen en voorraden aan te voeren. Dit speelde vooral in het voordeel van Rusland met een tankproductie van 2000 tanks/maand.
De Duitsers moesten het stellen met 100 tanks/maand en hadden dan nog eens problemen om reparatieonderdelen aan te voeren. De situatie werd nog slechter toen sommige idiote wetenschappers Hitler's hoofd op hol brachten met ideeën van een 1000-ton tank waardoor de productie van die nieuwe tanks(panther en tigerII) werd afgeremd. Heinz Guderian bracht de Führer terug met beide voeten op de grond.
Wat de situatie van Duitsland wel tengoede kwam was de dood(vliegtuigcrash) van de minister van bewapening Fritz Tödt die vervangen werd door een meer bekwamer man, Albert Speer.
Hij zorgde ervoor dat de oorlogsproductie van sommige modellen zou verdubbelen.
Toch hadden de Duitsers meer soldaten nodig iedereen werd daarom van 16 jaar tot 65 jaar legerplichtig. De industrie werd dan draaiende gehouden door vrouwen, Fransen, Belgen, Nederlanders,...

Von Manstein wist dat Duitsland alleen maar in het defensief kon gaan en soms een lokale aanval kon lanceren om zoveel mogelijk Russische krijgsgevangenen en oorlogsbuit te maken. Daarom zag Von Manstein een mogelijkheid in het Koersk saillant(een uitstulping in de frontlinie) om het initiatief misschien te hernemen.
Toen operatie Citadel begon hadden beide partijen veel troepen en materieel verzameld.

De plannen
Het plan van de Duitsers was zeer eenvoudig, legergroep Centrum onder Kluge in het en legergroep Zuid onder Von Manstein zou het saillant proberen te omsingelen. Zo zouden ze revanche kunnen nemen met wat de Russen hen hadden gelapt in Stalingrad.

Wat de Duitsers niet wisten was dat er een anti-nazi, Rudolf Rössler - beter gekend als Lucy - die een hoge functie bezat bij het OKH** alle plannen van het offensief verstuurde naar Zwitserland die daarna met een tussenpersoon naar Moskou werden gezonden. Hij had ook al een positieve bijdrage geleverd bij de slag om Stalingrad en Moskou.

Zjoekov besliste dat de Russen het saillant zodanig moesten verdedigen dat de Duitsers er hun tanden zouden op breken. Daarna zouden de Russen direct een tegenaanval lanceren om de overige Duitse reserves te vernietigen.

Het offensief
De Russen gingen ervan uit dat Duitsers massaal met tanks zouden aanvallen ze rustten daarom hun stellingen in grote getale uit met anti-tankgrachten, mijnen en anti-tankwapens.
De Russen bouwden hun verdediging snel uit tot 6 verdedigingsgordels.
Tijdens de bouw van hun verdedigingslinies bleef het Rode leger niet stilzitten. Ze zetten partizanengroepen in om de Duitse bevoorrading te ontwrichten.

Aan de zuidkant van het saillant zouden de Duitsers onder generaal Hoth het beter hebben omdat de Stavka(Russische bevelhebbers) ervan uit ging dat Model de hoofdaanval zou lanceren.
Hoth wou naar Obojan oprukken maar werd tegengehouden door een tank -en gardeleger hij wou daarom eerst afrekenen met de Russische versterkingen te Prochorovka.
Na een reeks van gevechten op de 12de juli lag de weg naar Prochorovka open. Later op de dag werden ook het 1ste Russische tankleger en het 6de gardeleger verdreven van de weg naar Obojan.

Omdat Hoth zijn aanvallen meestal op eigen initiatief(zonder echte planning van de Duitse legerleiding) uitvoerde werd de Lucy-ring(het hele communicatiewerk van de Duitse spionnen) praktisch ongedaan gemaakt. Vatoetin kreeg daardoor meermaals problemen met de opstelling van zijn troepen tijdens deDuitse aanval.
De Russen wisten dat het erop of eronder was en vielen daarom die dag(12 juli) met 850 tanks aan uit hun reserve, Hoth zette 700 tanks in. De Tiger II's die bij close-combat niet van hun zware bepantsering en hun krachtige kanonnen konden profiteren werden van dichtbij aan flarden geschoten door de T-34's.
Ook boven hen vonden hevige luchtgevechten plaats om de eigen grondtroepen zo veel mogelijk te ondersteunen. Beide partijen verloren zo'n 300 tanks maar de Duitsers hadden nog altijd Obojan en Prochorovka niet veroverd.

Nog slechter nieuws was dat de Russen hun beslissend tegenoffensief hadden gelanceerd in het Noorden van het saillant. Daarbij waren de Britten en Amerikanen 2 dagen tevoren geland op Sicilië dat betekende dat Hitler eenheden van het Oostfront naar Italië zou moeten overbrengen.
De Führer had wel meegedeeld dat de aanvallen aan de zuidkant van het saillant mocht worden verdergezet. Ondertussen had Hoth al snel een paar lokale omsingelingen uitgevoerd.
De Russen vielen massaal Model's linkerflank aan, om een omsingeling te vermijden moest hij zich terug trekken.

Op 15 juli was Hoth's opmars bijna tot stilstand gekomen. De Russen achtten de tijd rijp om een tegenoffensief aan de zuidkant van het saillant te lanceren. Het Rode leger heroverde op 23 juli de startposities van operatie Citadel. Zjoekov liet zijn troepen hergroeperen en op 23 augustus werd Charkov heroverd. In de loop van de maand waren alle successen Russisch, hun offensief werd wel deels tegengehouden bij de Hagenlinie. De weegschaal was nu voorgoed doorgeslagen in het voordeel van de Russen.

De verliezen

Opmerkingen
Het Rode leger zou ook tijdens de slag om Koersk gebruik maken van de titel garde. Zo wilde men het moreel hoog houden. Je moest dan aan ook aan een resem voorwaarden voldoen, bijvoorbeeld zweren dat je het vaandel van de eenheid in Berlijn zou brengen.

Ik denk dat de Rusissche legerleiders nog altijd rekenden op hun numerieke overmacht want de manier waarop sommigen te werk gaan doet mij wel vragen stellen. De halve veldslag op 12 juli bijvoorbeeld waar bijna 1600 tanks door elkaar reden en elkaar vernietigden. Dat is toch geen moderne oorlogsvoering meer, het is meer een spelletje schaak waarbij elke pion een leger of 2 vertegenwoordigd. Ook het Russische verliescijfer vind ik wel erg verontrustend. Als je 250 000 man verliest als defensieve partij terwijl je aanvaller er maar 56 000 verliest dan denk ik toch dat er iets schort met de wijze van oorlogsvoering. Ook vind ik de beslissende aanval van de Russen tegen de legergroep Kluge een beetje dwaas uitgevoerd. Bijvoorbeeld konden ze Model's troepen omsingelen maar neen, Orel moest worden veroverd en daarom werd het zwaartepunt van de aanval in het midden gelegd.

Bij de Duitsers zijn er ook dingen die beter konden zoals wie haalt het in zijn hoofd om zoiets simpels te bedenken. Elke bevelhebber van enig niveau weet dat dit te gemakkelijk en te zichtbaar was. Ik ben overtuigd dat de Russen ook deze slag zouden winnen zonder de befaamde Lucy-ring. Ze zouden alleen minder verdedigingsgordels kunnen bouwen.
De auteur van het artikel in de Wikipedia encyclopedie zegt:"The point of attack was painfully obvious to anyone with a map, and reflected World War I thinking more than the Blitzkrieg". Bij een Blitzkrieg probeert men nooit de confrontatie te zoeken. Men probeert altijd zoveel mogelijk troepen één punt in de linie aan te vallen om dan massaal door te breken.

*Als de dooi begint wil dat zeggen dat het ijs begint te smelten en dat alles in modder zal veranderen. De modder zorgt ervoor dat de meeste voertuigen vast komen te zitten.

**Het OKH(oberkommandantur des Heeres) leidt alle militaire operaties aan het oostfront.
Het OKW(oberkommandantur der Wehrmacht) is de hoogste militaire instantie die alle operaties van het Duitse leger leidt.

gemaakt door Laurens Snauwaert

Met dank aan:

Het boek Koersk, Geoffrey JUKES
http://dspace.dial.pipex.com/town/avenue/vy75/
http://www.kansaspress.ku.edu/glabat.html
http://www.fortunecity.com/victorian/riley/787/Soviet/Zhukov/Kursk.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Kursk

foto's : http://www.onwar.com

klik op de foto om te vergroten