Bu olay, Isl�m d�nyasinda b�y�k yanki uyandirdi. Azerbaycan, el-Cibal ve Isfahan'a h�kim olan Atabeg Ildeniz, Ahlat sahi S�kmen, Izzeddin Saltuk (Ibn�'l-Es�r Saltuk'dan bahsetmez), Meraga em�ri Ibn Aksungur ve Irak Sel�uklu sultani Arslansah ile diger Dogu Anadolu beyleri Nahcivan'dan Gence'ye geldiler. Ellibini askin m�cahit dogruca G�rc� topraklarina saldirdilar. 558 yili Safer ayinda (Ocak-Subat 1163) G�rc� �lkesini yagma edip kadin, erkek ve �ocuklari esir aldilar. M�sl�manlarla G�rc�ler arasindaki savas bir aydan fazla s�rd�. Sonunda m�sl�manlar galip geldi ve �ok sayida G�rc� �ld�r�l�p esir alindi. Kralin ordug�hi ve agirliklari yagmalandi. Ibn�'l-Es�r'e g�re bu olay s�yle gelismistir: "G�rc�ler'den biri m�sl�man olmus ve Ildeniz'e: "Bana asker ver, bildigim bir yolu takip ederek G�rc�ler hi� farkinda olmadan arkadan �zerlerine saldirayim" demisti. Ildeniz teminat aldiktan sonra onunla beraber bir asker� birlik g�nderdi. G�rc�ler'in yanina varacagi g�n� de tespit edip s�zlestiler. O g�n m�sl�manlar G�rc�ler'le savasa girdiler. Tam savastiklari sirada, m�sl�man olan o G�rc� de Ildeniz'in askerleriyle varip tekbir sesleriyle arkadan G�rc�ler'e saldirdi. Bunun �zerine G�rc�ler maglup oldular... G�rc�ler sayica fazlaliklarina g�venerek zaferden emindiler. Fakat Allah onlarin umutlarini bosa �ikardi. M�sl�manlar onlari takip edip �� g�n �� gece boyunca esir almaya ve �ld�rmeye devam ettiler. Nihayet galip ve muzaffer olarak d�nd�ler". T�rk beylerinin muzaffer bir sekilde d�nd�kleri o g�n� bizzat yasayan tarih�i Ibn�'l-Ezrak el-Farik� de bu h�diseyi s�yle tasvir eder: "Ben bu vak'a g�n� Bitlis'teydim. Zafer m�jdesi gelince Ahlat'a varmistim. Bu b�y�k g�n�n serefine ��y�z sigir kesilerek fakirlere dagitildi ve bir m�ddet sonra da S�kmen Ahlat'a d�nd�. Kendisine g�r�lmemis bir karsilama t�reni yapildi. Sehir donatildi". Anadolu Sel�uklu sultani II. Kili� Arslan da Izzeddin Saltuk'un kizina talip olmus ve gelin nik�hlari kiyildiktan sonra esyalariyla birlikte Erzurum'dan Konya'ya gitmek �zere yola �ikarilmisti. Sel�uklular'in d�smani olan Danismendli beyi Yagibasan bunu haber alinca, gelin alayina saldirmis, gelini yegeni ve Kayseri meliki olan Z�nnun'a g�t�rm�st�. Gelin, II. Kili� Arslan'la nik�hli oldugu i�in Isl�m hukukuna g�re baskasiyla evlenmesi caiz degildi. Bundan dolayi Isl�miyetten irtidad ettikten ve yeniden m�sl�man olduktan sonra Z�nnun ile evlendirildi. Bu agir tecav�z karsisinda �fkelenen II. Kili� Arslan, Yagibasan �zerine y�r�d�yse de maglup oldu (560/1164-1165). Bu olayin 1160 veya 1162 yillarinda vuku bulduguna dair muhtelif rivayetler vardir. Izzeddin Saltuk, Receb 563 (Nisan 1168) tarihinde �lm�st�r. Izzeddin, �dil ve merhametli bir h�k�mdardi. Hristiyanlara da iyi muamele ederdi. Bu sebeple onlarin da sevgi ve saygisini kazanmisti. Onun devrinde Erzurum'dan baska Bayburt, Micingerd, Avnik, Ispir ve Oltu gibi sehir ve kasabalar Saltuklu h�kimiyeti altina girmisti. Hatt� Kars bile bir m�ddet Saltuklu h�kimiyetine girmis ve Vezir Fir�z, Kars kalesini tamir ettirmisti, Izzeddin Saltuk'a ait tarihsiz bir sikkeden onun Irak Sel�uklu Sultani Mesud b. Muhammed Tapar'i metb� tanidigi anlasilmaktadir. e) N�sireddin Muhammed: Izzeddin Saltuk'un 563 (1168) yilinda �l�m�nden sonra yerine ge�en oglu N�sireddin Muhammed hakkinda kaynaklarda yeterli bilgi yoktur. 585 (1189) tarihli bir sikkede Atabeg Ildeniz'in oglu Kizil Arslan ile Irak Sel�uklu sultani Tugrul'u metb� tanidigi g�r�lmektedir. N�sireddin Muhammed devrinde de G�rc�ler Saltuklu iline saldirmaya devam ettiler. Krali�e Tamara'nin kocasi David; Kars, S�rmeli ve Ispir'den sonra Erzurum �zerine y�r�d�. N�sireddin iki ogluyla beraber G�rc�ler'le savasa girdi fakat, maglup olarak sehre kapanmak zorunda kaldi. Ertesi g�n b�t�n sehir halki birlesip Erzurum'u canla basla savunmak i�in seferber oldular. David t�rk halkinin cesaretini ve �lkelerini savunma hususundaki azim ve kararliligini g�r�nce, �evreyi yagmaladiktan sonra geri �ekildi (1183-1184). Erzurum Ulu Camii'ni yaptirmis olan N�sireddin Muhammed, muhtemelen 587 (1191) tarihinden bir m�ddet �nce �lm�st�r. N�sireddin Muhammed'in oglu Muzaffereddin, rivayete g�re G�rc� krali�esi Tamara'ya �sik olmus ve onunla evlenebilmek i�in asker, k�le ve hizmet�ilerinden meydana gelen �nemli bir maiyetiyle m�cevherat, degerli kumaslar ve daha bir �ok hediye ile Erzurum'dan G�rcistan'a gitmis ve orada muhtesem bir t�renle karsilanarak sarayda misafir edilmistir. Sarayda Krali�e Tamara ile ask hayati yasayan Muzaffereddin bir s�re sonra �lkesine ugurlanmistir. Rivayete g�re sik sik koca degistirmekle meshur olan Tamara David ile evlendikten sonra bu Saltuklu sehzadesini de kizi veya cariyelerinden biriyle evlendirmisti. f) Mama Hatun: N�sireddin'den sonra Saltuklu tahtinda kizkardesi Mama Hatun'u g�r�yoruz. Kaynaklar 587 (1191) tarihinde Erzurum'a Mama Hatun'un h�kim oldugunu ifade ederler. Selahaddin Eyyub�'nin yegeni Takiyy�ddin, Ahlatsah'i Begtimur'a ait olan Malazgirt kalesini kusatinca Sel�uklu h�k�mdarlari gibi azametli ve ihtisamli olan Saltuklu melikesi Mama Hatun, Ahlat askeriyle akrabalari olan Saltuklular'in yardimina gitmisti. Muhasara uzun m�ddet devam etmis, fakat Takiyy�ddin'in �l�m� �zerine Eyyub�ler hi�bir netice elde edemeden ayrilmislardir (587/1191). Mama Hatun'un 597 (1200-1201) yilina kadar Erzurum'u y�nettigi anlasilmaktadir. ��nk� s�z konusu tarihte Eyyub� h�k�mdari Melik Adil'e haber g�nderip meshur bir sahisla evlenmek istedigini bildirmisti. Melik �dil de Nablus valisi F�riseddin Meym�n�'l-Kasr�'ye haber g�nderip Mama Hatun ile evlenmesini tavsiye etti. F�riseddin Mama Hatun ile evlenmek i�in hazirlik yaptigi sirada onun Saltuklu tahtindan uzaklastirilip nezaret altina alindigini �grendi ve dolayisiyla bu evlilik ger�eklesmedi. G��l� ve ihtirasli bir kadin olan Mama Hatun, Tercan'da bir kervansaray ve t�rbe yaptirmistir. |