g) Alaeddin Meliksah: Mama Hatun'un Saltuklu tahtindan uzaklastirilmasi �zerine yerine yegeni Alaeddin Meliksah ge�ti (597/1200-1201). Bu d�nemde Anadolu'daki diger beylikler gibi Saltuklular da Anadolu Sel�uklu devletinin tehdidine maruz kalmislardi. Anadolu'nun fethinde, Rumlar ve G�rc�ler'le yapilan savaslarda, Azerbaycan ve T�rkistan'dan gelen g�� ve ticaret yollarinin a�ik tutulmasinda �nemli rol oynayan Saltuklu hanedani, son zamanlarinda G�rc� saldirilarina karsi mukavemet edemez olmustu. Azerbaycan atabegi Kizil Arslan (1191) ve Ahlat sahi Begtimur'un (1193) �l�mlerinden sonra G�rc�ler Kafkaslar'dan inerek T�rk topraklarini isgal ve yagma etmeye, masum halki �ld�rmeye baslamislardi. Nitekim yukarida ifade ettigimiz gibi N�sireddin Muhammed devrinde Erzurum'a kadar gelerek surlar disindaki halki esir etmeleri �zerine sehirlerini canla basla savunan Erzurumlular karsisinda geri �ekilmislerdi. Daha sonra Kars �zerine y�r�yerek sehri istil� etmeleri, T�rkler i�in �ok b�y�k bir fel�ket oldu. Bu sebeplerden dolayi Anadolu Sel�uklu sultani R�kneddin S�leymansah, 598 (1202) tarihinde G�rcistan seferine �ikti ve Dogu Anadolu'daki t�bi h�k�mdar ve beylere haber g�nderip kendisine katilmalarini istedi. Bu arada Saltuklu h�k�mdari Alaeddin Meliksah'i da huzuruna �agirdi. O da sultani Erzurum yakinlarinda t�renle ve tevazu ile karsiladi. Ibn B�b� onun sultani karsilamada kusurlu davrandigini, ge� kaldigini ve bu y�zden tevkif edildigini s�ylerken, diger kaynaklar baris m�zakereleri sirasinda tevkif ve hapsedildigini ifade ederler. 2 Sevval 598 (25 Mayis 1202) tarihinde Erzurum'a varan Sultan R�kneddin, son Saltuklu h�k�mdarini hapsetti. Topraklarini da kardesi ve Elbistan meliki Mugiseddin Tugrulsah'a teslim ederek Saltuklu hanedanina son verdi. 2. Saltuklular'in Yikilisi Erzurum'un Asagi Micingerd k�y�nde bulunan ve muhtemelen 630 tarihli bir kitabeden anlasildigina g�re, Eb� Mansur adli Saltuklu beyi Sel�uklular Saltuk ilini kendi topraklarina kattiktan sonra da Pasinler'i h�kimiyeti altinda tutmaya devam etmistir. Rivayete g�re Meliksah'in ahf�di Yavuz Sultan Selim devrine kadar �emiskezek'de h�k�m s�rm�slerdir. Saltuklu topraklari 1225 yilina kadar Mug�seddin Tugrulsah'in elinde kaldi. Onun �l�m�nden sonra yerine R�kneddin Cihansah ge�ti (1225-1230). Sel�uklular 1243'de K�sedag savasinda agir bir maglubiyete ugramislarsa da Alaeddin Keykubad zamaninda Erzurum dahil G�rcistan'a kadar uzanan topraklar T�rkiye Sel�uklu Devleti'nin sinirlari i�inde kabul edilmistir. Saltuklu hanedani baslangi�ta B�y�k Sel�uklu sultanlarina, sonra da sirasiyla Azerbaycan atabeglerine, Irak Sel�uklulari'na ve nihayet Anadolu Sel�uklulari'na t�bi olmuslardir. Saltuklular zamaninda Erzurum da diger Anadolu sehirleri gibi iktisad� ve ticar� a�idan olduk�a m�reffeh bir sehir idi. B�lge Akdeniz limanlarindan ve Suriye'den hareket edip Konya, Kayseri, Sivas ve Erzincan yoluyla Azerbaycan'a, Iran'a giden veya T�rkistan'dan Erzurum'a gelip ayni yoldan Akdeniz veya Trabzon limanlarina giden b�y�k bir kervan yolunun g�zerg�hinda bulundugu i�in ticar� hayat �ok canliydi. Ayrica sahip oldugu genis otlaklariyla zengin bir hayvancilik potansiyeline sahipti. Saltuklular'dan zamanimiza intikal eden baslica mimar� eserler sunlardir: Kale Camii, Tepsi Minare, Ulu Cami. Bunlardan ilk ikisi Melik Gazi tarafindan; Ulu Cami de 575 (1179) yilinda Izzeddin Saltuk'un oglu N�sireddin Muhammed tarafindan yaptirilmistir. �� K�mbetler denilen t�rbelerden biri Izzeddin Saltuk'a ait olup t�rbenin yaninda bir de zaviye vardir. Ayrica Tercan'da Mama Hatun tarafindan yaptirilmis olan bir kervansaray ile bir de t�rbe mevcuttur. 630 (1232-1233) yilinda Eb� Mansur tarafindan yaptirilmis olan Micingerd kalesi de Saltuklular'a ait �nemli eserlerden biridir. |