Bu gelismeler �zerine Eyyub� h�k�mdari Melik Esref'e t�bi olan Cihansah onun himayesine girmistir. Eyyub�lerle bozusmak istemeyen Sultan Al�eddin, Ertokus'u Muzaffereddin Muhammed'in idaresindeki Sark� Karahisar �zerine sevkederek daha fazla ilerlemeden geri d�nd� (1228). Sultan Al�eddin, oglu Giy�seddin Keyh�srev'i Erzincan'a melik, M�barizeddin Ertokus'u da ona atabeg tayin etti. Sel�uklu hanedaniyla Meng�c�kl�ler arasindaki akrabaliklari dikkate alan sultan, Davudsah'i cezalandirmayip Aksehir ile Ab-i Germ'i ona ikta etti. �mr�n�n bundan sonraki kismini burada ge�iren Davudsah, yazdigi bir siirde buradan memnun olmadigini gayet veciz bir sekilde ifade ediyordu: S�h� dil-i d�smen�n zi t� b�d derdest Ruhs�re-i d�smen ez neh�b zerd est Insaf ki, b� v�c�d-i sad gussa mer� Der m�lk-i t� �b-i germ u n�n-i serdest "Ey Padisah! D�smanlarinin g�nl� senden dertlidir, y�zleri de korkudan sararmistir. Insaf et ki, bu kadar g��l�s�n ama benim binbir dertten muzdarip v�cuduma �lkende sadece sicak su ve soguk ekmegi l�yik g�rd�n". Yukarida da ifade edildigi gibi Sultan Al�eddin, Ertokus'u Sarki Karahisar'a sevketmisti. Burada �� yildan beri meliklik yapan Muzaffereddin Muhammed, sehri bir m�ddet korumussa da daha sonra mukavemet edemeyecegini anlayarak bazi yerlerin kendisine verilmesi sartiyla Sarki Karahisar'i teslim edecegini bildirdi. Bu teklif kabul edilerek kendisine Suriye sinirindaki bazi yerler m�lkiyet olarak, Kirsehir ise timar olarak verilmis ve her t�rl� vergiden muaf tutulmustur. Muzaffereddin Muhammed, �� oglu Fahreddin S�leyman, Izzeddin Siyavus ve N�sireddin Behramsah ile beraber Kirsehir'e geldi ve buraya yerlesti. Ilme olan aski sebebiyle Kirsehir'de Melik Gazi T�rbesi'nin karsisinda muhtesem bir medrese yaptirdi. Sel�uklular'in hizmetine giren bu Meng�c�k beyi, onlarin nezdinde b�y�k itibar ve ilgi g�rd�. Muzaffereddin Muhammed sahsiyetli bir bey idi. Al�eddin Keykubad'in yerine ge�en Giy�seddin Keyh�srev onun kizina d�n�r olunca Muzaffereddin: "O bizim soyumuza damat olmaya l�yik degildir" diyerek reddetti ki, bu durum onun ahl�kli ve sahsiyet sahibi bir insan oldugunu g�sterir. Ancak israrlar karsisinda Meng�c�kl�lerle Sel�uklular arasinda yeni bir akrabalik ger�eklestirildi. Muzaffereddin g�zel ahl�kli ve akilli bir h�k�mdardi. Onun Kirsehir'e g�nderilmesiyle Erzincan ve �evresine h�kim olan Meng�c�kl� beyligi de sona erdi (625/1228). b) Divrigi Meng�c�kl�leri: Meng�c�kl�ler'in bu kolu siyas� faaliyetleriyle degil, Divrigi'de insa ettikleri cami, medrese, hastahane ve t�rbeleriyle taninmistir. Tarih�iler, siyas� m�cadele ve savaslara daha fazla ilgi duymus olacaklar ki, bu t�r olaylara ve �atismalara karismayan Divrigi Meng�c�kl�leri hakkinda �z�nt�yle ifade etmek gerekir ki hemen hi� bilgi vermezler. Onlar hakkinda edindigimiz bilgileri yaptiklari eserin kitabelerine ve g�n�m�ze kadar intikal eden sikkelere bor�luyuz. Divrigi'nin tabiat sartlari, hem onlarin yayilmalarina, hem de �evredeki beylik ve devletlerin onlarin h�kimiyet sahasina girmesine m�ni olmustur. Meng�c�kl�ler'in Erzincan ve Sark� Karahisar kollarina son veren Anadolu Sel�uklu h�k�mdari Al�eddin Keykubad, muhtemeldir ki bu endiseler sebebiyle Divrigi'ye m�dahale etmek istememistir. Divrigi Meng�c�kl�leri'nin ilk beyi Ishak'in oglu ve Meng�c�k'in torunu S�leyman'dir. Babasi Ishak'in 1142 yilinda �l�m�nden sonra Divrigi'de bagimsiz olarak h�k�m s�rmeye basladi. Ger�i Meng�c�k Gazi ve oglu Ishak hakkinda da Divrigi h�k�mdari �nvani kullanilmakta ise de bu durum beyligin zaman zaman Kemah ve Divrigi'den idare edildigini g�sterir. Divrigi'de S�leyman adina hi�bir eser yapilmamis olmasi onun pek faal bir h�k�mdar olmadigi intibaini uyandirmaktadir. �l�m tariihi de belli olmayan S�leyman'in yerine oglu Sahinsah ge�mistir. Divrigi kale camiinin b�n�si olan Sahinsah hakkinda bu camiin kitabesinde s�yle denilmektedir: "el-Em�r el-Isfehsalar el-Ecel Seyf�dd�nya veddin Ebu'l-Muzaffer Sahinsah b. S�leyman b. Em�r Ishak..." Sahinsah hakkinda Divrigi Ulu Camii yaninda yaptirdigi t�rbenin kitabesinde de" "Gazilerin h�misi, Isl�m sinirlarinin koruyucusu, fakir, zayif ve mazlumlarin siginagi, k�fir ve dinsizlerin k�k�n� kaziyan..." gibi y�ksek sifatlar kullanilmasi onun b�y�k bir ihtimalle Sultan Kili� Arslan ile beraber seferlere istirak ettigini g�sterir. Kitabede ayrica "Ebu'l-Muzaffer Sahinsah b. S�leyman b. Ishak b. Gazi Sehid Em�r Meng�c�k" ibaresiyle de hanedanin seceresi verilmektedir. Sahinsah'in beyligin basina ge�is tarihi de kesin olarak belli degildir. Ancak Kale Camii kitabesinin 576 (1180) tarihini tasimasina bakilarak bu tarihten �nceki yillarda Divrigi'de h�k�m s�rmeye basladigini s�ylemek m�mk�nd�r. Divrigi'de yaptirdigi t�rbe ise 592 (1196) tarihlidir. Sahinsah'in bastirdigi �� sikke g�n�m�ze intikal etmis ve ikii tanesi Ahmed Tevhid tarafindan yayimlanmistir. Bu sikkelerden birinde II. Kili� Arslan'in, ikincisinde de R�kneddin S�leymansah ibareleri vardir. Muhtemelen 1197-1198 yillarindan sonraki bir tarihte �len Sahinsah'dan "Katil�'l-kefere ve'l-m�srik�n" olarak bahsedilmesi, onun hristiyanlarla cihad ettigini g�sterir. Sahinsah; yoksul, �ks�z ve mazlumlarin h�misiydi. Sahinsah'in Ishak ve S�leyman adlarinda iki oglu vardi. S�leyman'in adi kitabelerde ge�mektedir. Fakat Ishak'in adi ise 645 (1247) tarihli Karatay Vakfiyesi'nde sahitler arasinda zikredilmektedir. Sahinsah'tan sonra yerine oglu S�leyman ge�ti. Adina oglu ve torunu tarafindan yaptirilan eserlerin kitabelerinde ve Ulu Cami Vakfiiyesi'nde rastlanmaktadir. Divrigi kalesi Arslan burcundaki bir kitabe, onun Meng�c�k beyi oldugunu a�ik�a ifade etmektedir. Ancak hayati ve faaliyetleri hakkinda yeterli bilgi yoktur. S�leymansah'in yerine ge�en oglu Ahmedsah, yaptirdigi degerli eserleriyle taninan b�y�k bir beydir. En b�y�k eseri olan Divrigi Ulu Camii'nin kitabesinde onun i�in "N�siru Em�ri'l-M�'min�n Ahmedsah b. S�leymansah, Allah onun saltanatini ebed� kilsin, g�c�n� artirsin" denilmektedir. Uzun yillar beyliginin basinda kalan Ahmedsah, Yassi�imen savasina ve K�sedag bozgununa sahit olmus ve Mogollar'in Anadolu'yu istil� ettigi d�nemde Divrigi kalesini onarmak i�in b�y�k gayret sarfetmistir. 1250 yilindan �nceki bir tarihte �len Ahmedsah'in yerine Melik Salih ge�ti ve Mogol saldirilari sirasinda yikilan kalenin bur�larini tamir ettirdi. |