Ankara Meydan Muharebesi'nde (28 Temmuz 1402) Osmanli h�k�mdari Yildirim B�yezid'i magl�p eden Timur, Karakoyunlu h�k�mdari Kara Yusuf'a da kesin bir darbe indirmek amaci ile torunlari Ebu Bekir ve R�stem komutasindaki kuvvetli bir orduyu Kara Yusuf �zerine g�nderdi. Timur'un ordusu, Nehr�'l-Ganem kiyisinda kendilerini beklemekte olan Karakoyunlular'a saldirdi. Kara Yusuf, b�y�k bir basari g�stermesine ragmen, kalabalik Timur ordusu karsisinda yenilgiye ugrayarak g��l�kle Dimask n�ibi Seyh�'l-Mahmudi'nin yanina sigindi. Bu savasta kardesi Yasar Ali �ld�r�ld�g� gibi, esi de esir alindi (Temmuz -Agustos 1403). Dimask naibi, Kara Yusuf ile daha sonra yine buraya gelen Sultan Ahmed'e karsi iyi davrandi. Ancak, �ok ge�meden Timur'un Meml�k sultanina yaptigi baski ve tehdit sonucunda bu m�lteciler Sam'da hapsedildiler. Bunlar bir yil kadar hapiste kaldiktan sonra, Meml�k sultanina karsi isyan eden Seyh tarafindan serbest birakildilar (18 Subat 1404). Agustos 1405 tarihine kadar Sam civarinda kalan Kara Yusuf, bu sirada Mardin ile Hisn-Keyfa arasinda bir yerde Akkoyunlu beyi Karay�l�k Osman Bey'le �arpismis, neticesiz kalan savasin sonucunda baris yapilmistir. Buradan Van g�l� havzasindaki ecdadinin yurduna gelen Kara Yusuf, Van ve Hakk�ri hakimini itaat altina aldiktan sonra, d�rt bir yana dagilmis olan T�rkmen emirlerini tekrar bir araya toplayarak eski egemenligini yeniden kurdu. Karakoyunlular'in tekrar eski g��lerine kavusmasi �zerine Azerbaycan ve Irak-i Arab hakimi Miran-Sah oglu Ebu Bekir Tebriz'den hareketle Nahcivan b�lgesine geldi ve Aras kenarinda kendisini bekleyen Kara Yusuf ile karsilasti. Ancak yapilan savasta bozguna ugrayarak Tebriz'e ve oradan da Sultaniye'ye ka�ti (15 Ekim 1406). Kara Yusuf'un Ebu Bekir'e karsi kazandigi bu zafer, onun h�k�mdarliginin ikinci d�nemindeki en �nemli basarilarindan birisi oldu ve b�ylece eski s�hretine kavustu. Savastan sonra Nahcivan'a gelen Kara Yusuf, burada Tebriz'den gelen ve kendisini oraya davet eden bir el�i heyetini kabul etti. Bunun �zerine kisi Marend'de ge�irdikten sonra, ertesi yil Ilkbaharinda Tebriz'e girdi (1407). Buradan Ebu Bekir'in bulundugu Sultaniye �zerine y�r�d� ise de, Ebu Bekir Rey taraflarindaki Demavend Dagi'na �ekildigi i�in ona bir sey yapamadi. 1408 yili Ilkbaharinda yeni kuvvetlerle ordusunu takviye eden �agatay sehzadesi Ebu Bekir, tekrar Kara Yusuf �zerine y�r�d�. Senb-i Gazan civarindaki Sardrud mevkiinde yapilan savasi yine Kara Yusuf kazandi (13 Nisan 1408). Kara Yusuf Timurlulara karsi �st �ste kazandigi bu zaferlerle Azerbaycan'a kesin olarak hakim oldugu gibi, Emir�'l-umerasi olan Bistam Beg �ekirl� de Sultaniye, Kazvin ve diger bazi sehirleri ele ge�irdi. Kara Yusuf Bistam Bey'i Irak-i Acem valiligine tayin ettikten sonra kendisi Alincak kalesini ele ge�irdi (1409). Bu sirada Akkoyunlu beyi Karay�l�k Osman Mardin'i muhasara altina almisti. Mardin h�k�mdari Melik Salih Artuk�, Kara Yusuf'a haber g�ndererek acele gelmesini, aksi halde sehrin Akkoyunlular'a ge�ecegini bildirdi. Bunun �zerine Kara Yusuf, yanina Bitlis hakimi Semseddin'i ve baska emirleri alarak Diy�rbekir tarafina hareket etti. Burada kalabalik bir kuvvetle karsisina �ikan Karay�l�k'� agir bir yenilgiye ugratarak Mardin'e girdi. Mardin hakimi Melik Salih'i kizlarindan biri ile evlendiren Kara Yusuf ona Musul'un idaresini verdi. Mardin'e ise beylerinden Ali'yi tayin etti. B�ylece Kara Yusuf �� asirdan fazla h�k�m s�rm�s olan Artuklular Devleti'ni ortadan kaldirdi (1409). Kara Yusuf bu olaydan sonra Erzincan'i Mutahharten'in oglu Seyh Hasan'in elinden alarak burasinin y�netimini g�vendigi adamlarindan Pir �mer'e verdi. Bu sirada eski dostu ve hapishane arkadasi Sultan Ahmed'in Tebriz'e girdigini �grendi. Bunun �zerine derhal Azerbaycan'a gelen Kara Yusuf, Tebriz yakinindaki Esed k�y�nde onu yenerek esir aldi (30 Agustos 1410). Bu zaferden sonra Kara Yusuf, Irak-i Arab emirlerini oglu Sah Mehmed ile birlikte Bagdat'in fethine g�nderdi. Erbil'de konaklayan Sah Mehmed, burada Bagdat'in fethi hazirliklarina basladigi sirada Kara Yusuf b�t�n emirlerini Tebriz'e davet ederek onlarin �n�nde ogullarindan Pir Budak'i halef olarak tayin etti. Bu yil i�erisinde Sah Mehmed Bagdat ve Irak'i ele ge�irdi. Karakoyunlu beyi Kara Yusuf 1412 yili basinda Akkoyunlu Begi Karay�l�k Osman ile ikinci kiz karsilasti. Erganiye ugrayan Kara Yusuf bu yilin sonlarinda Sirvan ve Seki hekimleri ile G�rc� kralini agir bir hezimete ugratti. Bu sirada Fars ve Irak-i Acem'in bir kismini idaresi altina alarak Isfehan'i kendisine merkez yapan Mirza Iskender, Karakoyunlularin elindeki Azerbaycan'i da almak istiyordu. Nitekim o, bu ama�la Luristan yolu ile Nihavend'e geldi. Bunun �zerine Kara Yusuf derhal harekete ge�erek Iskender'in bulundugu y�ne dogru y�r�y�se basladi. Ancak ordusunda basg�steren bir hastalik sebebiyle geri d�nmek zorunda kaldi. Iskender de harek�tina fazla devam etmeyerek Isfehan'a �ekildi. �te taraftan Karakoyunlularin Irak'da daha fazla ilerlemelerini �nlemek ve Azerbaycan'i Kara Yusuf'un elinden almak isteyen Timurlu h�k�mdari Sahruh Halil Sultan emrinde onbin kisilik bir orduyu bu tarafa g�nderdi. Ancak Fars hakimi Mirza Iskender'in karsi �ikmasi �zerine bu ordu hi� bir is yapamadi. Bu sirada Harezm'i fetheden Sahruh, fethi m�teakip y�zbin kisilik bir kuvvetle Herat'tan ayrilarak �nce Iskender Mirza �zerine y�r�d�. Sahruh, Iskender'i esir alarak Isfehan'i ele ge�irdikten sonra burasini Iskender'in kardesi R�stem Bey'e, Luristan'i da Baykara'ya verdi (1414). Onun bu hareketlerinden �ekinen Kara Yusuf 1415 yilinda Timurlu h�k�mdarina bir el�i g�ndererek Sultaniye'nin kendisine verilmesi sarti ile onu metbu taniyacagini bildirdi. Ancak Sahruh, ogullarindan birini rehin olarak g�nderdigi takdirde Sultaniye'nin kendisine verilebilecegini s�yledi. Kara Yusuf, Sahruh'un bu cevabina �ok kizarak Sultaniye'yi ele ge�irdi. Akkoyunlu h�k�mdari Karay�l�k Osman ise bu sirada Erzincan'i kusatti ise de Kara Yusuf'un �zerine kuvvetler g�nderdigini duyunca geri �ekildi (1416). Karay�l�k Osman bir s�re sonra Mardin'e yeni bir taarruzda bulundu. Onun bu hareketini haber alan Kara Yusuf Tebriz'den �mid'e gelerek buradan Suriye'ye dogru ka�maya baslayan Akkoyunlu beyini takibe basladi. Kara Yusuf onu Meml�k topraklarindaki Merc-i Dabik'ta yenerek Haleb naibine siginmak zorunda birakti (1418). Kara Yusuf'un bu basarilari karsisinda �agatay h�k�mdari Sahruh, Kazvin ve Sultaniye sehirlerinin teslimi ve kendisini metbu tanimasi meyanindaki teklifinin reddedilmesi �zerine Kara Yusuf'a karsi savas hazirliklarina basladi. 25 Agustos 1420 tarihinde kalabalik bir ordu ile Herat'tan ayrildi. Kara Yusuf da, Sahruh'un �zerine geldigini haber alir almaz, bu esnada a�ok agir hasta olmasina ragmen kendisini bir mahve i�inde tasittirarak ellibin kisilik ordusunun basinda Tebriz'den ayrildi. Ancak Tebriz'in g�ney-dogusundaki Ucan'a iki fersah mesafede bulunan Sa'id-ab�d mevkiine gelindiginde hastaligi fenalasan Kara Yusuf burada vefat etti (13 Kasim 1420). Onun �l�m� ile Karakoyunlu ordusunda bir karisiklik basladi. Kara Yusuf'un naasi vefatindan bir g�n sonra Tebriz'e ve oradan da Ercis'e getirilerek ecdadinin yaninda topraga verildi. Mezarinin yeri belli degildir. |