1369 yilinda Musul tekrar Karakoyunlularin eline ge�ti. Ancak burasinin kisa bir s�re sonra elden �iktigi anlasiliyor. ��nk� Bayram Hoca 1371 yilinda Musul'u yeniden kusatti. Kusatma bir yildan fazla s�rmesine ragmen sehir ele ge�irilemedi. Bu sirada bir Meml�k ordusunun bu taraflarda g�r�nmesi, Bayram Hoca'nin Musul kusatmasini kaldirmasina sebep oldu. Bu sirada Meml�klular Sincar'i ele ge�irerek buraya Seyfeddin Tak-Buga'yi vali tayin ettiler (1374). Bayram Hoca ayni yil i�erisinde burasini kusatinca Seyfeddin Sincar'i ona teslim etmek zorunda kaldi. Ayni yil i�inde Celayir h�k�mdari Sultan �veys �ld� ve yerine zayif bir kisi olan H�seyin ge�ti. Bu sirada Muzafferiler'den Sah Suca harekete ge�erek Celayir ordusunu yenip bir s�re Tebriz'de kaldiktan sonra Isfahan'a d�nd�. Bu olaylardan yararlanan Bayram Hoca Musul ve Sincar'i yeniden ele ge�irdikten sonra S�rmel�, Ala-Kilise, Hoy, Nahcivan ve bazi yerleri sinirlari i�erisine dahil etti. Bayram Hoca, daha �nce Sultan �veys'e vermekte oldugu vergiyi kesti. O, Eretna Devleti'nin de zayif d�smesinden yararlanarak Erzurum, Avnik ve Hasan-kale gibi yerleri idaresi altina aldi. Karakoyunlular'in idaresinde olan Musul, 1375 yilinda Pir Baba adli bir T�rkmen emiri tarafindan isgal edildi. Bunun �zerine Bayram Hoca, Hisn-i Keyfa ve Mardin emirlerinin de yardimlari ile Musul'u kusatti. D�rt aylik bir kusatma sonunda Pir Baba Karakoyunlular'la anlasmak suretiyle sehri teslim etti. Bayram Hoca, Musul'un idaresini tekrar kardesi Berdi Hoca'ya verdi. Musul, bu tarihten itibaren Karakoyunlu idaresinde kaldi. Pir Baba'nin bu davranisina karsilik Bayram Hoca Sincar'in idaresini ona verdi ve bir kizini da onunla evlendirdi. Karakoyunlu T�rkmen emirinin gittik�e artan kudret ve faaliyetine bir son vermek amaciyla Celayir emirleri Ucan'da toplanarak harekete ge�tiler. Ordunun basinda �lkesinde tekrar istikrari saglayan Celayir h�k�mdari Sultan H�seyin bulunuyordu. Bu ordu Van g�l� �evresindeki bazi yerleri aldiktan sonra Bayram Hoca'nin yegeni Kara Mehmed'in bulundugu Ercis'e geldi. Bu kalabalik ordu karsisinda zor durumda kalan Kara Mehmed, Sultan H�seyin'e t�bi olacagini, ancak kendisine iki ay s�re verilmesini istedi. Sultan bu teklifi kabul etti. Kara Mehmed'in amaci ise zaman kazanmak ve amcasi Bayram Hoca'ya haber vermekti. Derhal Erzurum'da bulunan Bayram Hoca'ya haber g�nderdi. Ayrica Ercis'in etrafini hendekle �evirmeye ve surlari tahkime basladi. Fakat Celayir Sultani H�seyin onun bu hilesini anladi. Bayram Hoca'nin g�nderdigi az miktardaki kuvvetler de yenilince Kara Mehmed itaat edecegine ve �deyecegi vergiyi de bizzat Tebriz'e getirecegine s�z verdi. Bunun �zerine Sultan H�seyin Tebriz'e d�nd�. Kara Mehmed verdigi s�ze sadik kalarak 20 g�n sonra Tebriz'e gitti. Erzurum'dan Musul'a kadar uzanan b�lgede bir beylik kurmak suretiyle Karakoyunlu oymagini tarih sahnesine �ikarmis olan Bayram Hoca 1380 yilinda �ld�. O, Mogollar'in birbirleri ile m�cadele ederek zayif d�smesinden faydalanip Dogu ve G�neydogu Anadolu'nun i� b�lgelerinde T�rkmen hakimiyetini kurmustur. 2- Kara Mehmed (1380-1389) Bayram Hoca'nin �l�m�nden sonra Karakoyunlu Devleti'nin basina onun kardesi T�remis'in oglu olan Kara Mehmed ge�ti. Onun saltanatinin ilk yillarinda Celayirliler i�erisinde bazi hadiseler cereyan etmekteydi. Cel�yir h�k�mdari Sultan H�seyin 1382'de kardesi Ahmed tarafindan �ld�r�ld� ve Ahmed Celayir tahtina oturdu. Ancak diger kardesi Seyh Ali ise Ahmed'in h�k�mdarligini kabul etmeyerek onunla m�cadeleye giristi. Seyh Ali, yanina bir miktar asker toplayarak �zerbaycan'a y�r�d�. Sultan Ahmed ise Tebriz'de hazirlanarak onu Tebriz yakinlarinda karsiladi. Ancak askerlerinin bir kismi gizlice kardesinin tarafina ge�ince Sultan Ahmed geri �ekilerek Nah�ivan'a geldi ve burada Karakoyunlu beyi Kara Mehmed'e haber g�ndererek yardim istedi. Onun bu istegini kabul eden Mehmed Bey, Sultan Ahmed'i takip etmekte olan Seyh Ali'nin ordusunu askerlerinin sayisinin az olmasina ragmen agir bir yenilgiye ugratti. Kumandan Pir Ali ve ikibine yakin askerinin yanisira Seyh Ali de savas meydaninda kaldi. B�ylece Sultan Ahmed, Karakoyunlular sayesinde tahtini muhafaza etti. Bu savas, Karakoyunlu beyi Kara Mehmed'in kuvvet ve s�hretini arttirdi. Kara Mehmed 1383 yilinda Suriye �zerine bir sefer yapmak zorunda kaldi. Bu sirada Ca'ber hakimi olan Salim Bey, Musul hacilarinin yollarini keserek mallarini yagma ediyordu. Kara Mehmet Bey, onun bu hareketine mani olmak i�in yanina Bozdogan Beylerbeyi'si Ziya�'l-M�lk'� de alarak oniki bin kadar bir kuvvetle Salim Bey �zerine y�r�d�. Yapilan savasta b�y�k bir bozguna ugrayan Salim Bey, o sirada Urfa'ya gelmis bulunan Meml�klularin Halep valisi Yilboga'ya sigindi. Karakoyunlular ise pek �ok ganimet elde ederek geri d�nd�ler. Kara Mehmed 1384 yilinda Mardin h�k�mdari Mecd�'ddin Isa'ya el�iler g�ndererek kizini kendisine istedi. Ancak Melik Isa bu teklifi kabul etmedi. Bunun �zerine Kara Mehmed Musul'dan hareketle Mardin �zerine y�r�d�. Hisn-i keyf� hakiminden yardim alan Is�, Karakoyunlular karsisinda agir bir yenilgiye ugradi. Bu maglubiyet �zerine kiz kardesini Kara Mehmed Bey'e vermeye razi olan Sultan Is� onunla baris yapti. Kara Mehmed 1385 yilinda Musul ile Mardin arasindaki topragin sahibi olan amcasi Misir Hoca'yi Kahire'ye g�ndererek Sultan Berkuk'tan yardim istedi. Onun bu yardim talebinin sebebi kesin olarak bilinmemekle beraber, muhtemelen Yakin-dogu'da g�r�len Timur tehlikesine karsi bir tedbir olmalidir. Karakoyunlu beyinin 1387 yilinda baska bir b�lgede m�cadele ettigi g�r�lmektedir. Bu sirada Erzincan emiri Mutahharten ile Akkoyunlular arasinda baslayan m�c�dele, Mutahharten'in yenilgisi ile sonu�lanmis ve o da Karakoyunlu beyi Kara Mehmed'den yardim istemisti. Karakoyunlular'la Akkoyunlular, tarih sahnesine �ikislarindan itibaren birbirleriyle m�cadele edmeye baslamislardi. Bunlar Anadolu'ya gelislerinden itibaren Dogu ve G�ney-dogu Anadolu b�lgeleriyle Erzincan havalisi bu iki T�rkmen kabilesinin m�cadele sahasi idi. Bu sebeple Mutahharten'in teklifini kabul eden Kara Mehmed, onunla birlestikten sonra Akkoyunlular �zerine hareket ederek onlari dar bir yerde sikistirdi. Her taraftan muhasara altina alinmis olan Akkoyunlular agir bir yenilgiye ugradilar. Savas meydanindan g��l�kle ka�abilen Ahmed ve kardesi H�seyin Bey Kadi Burhaneddin'e siginmak zorunda kaldi. Bu tarihten itibaren Mutahharten sik sik Karakoyunlular'la isbirligi yaparak Kadi Burhaneddin'e karsi faaliyetlerde bulundular. �te taraftan Kadi Burhaneddin de yaninda bulunan Akkoyunlu beylerini onlara karsi kullanmistir. Bu sirada Karakoyunlular, siyasi varliklarini �nemli bir sekilde etkileyebilecek olan b�y�k bir tehlike ile karsilastilar. 1386 yilinda Bati Iran'i ele ge�irmis olan Timur, kisi Karabag da ge�irerek baharda dogu Anadolu'nun istil�sina hazirlik yapiyordu. 1387 yilinda Nahcivan yoluyla Anadolu'ya giren Timur, Kara Mehmed'in ogullarindan Misir Hoca'nin elinde bulunan Avnik kalesinin saglam olarak tahkim edilmis olmasi dolayisiyla burasini alamadan Erzurum'a geldi ve kenti ele ge�irdi. Erzurum'dan �apak�ur suyu kenarina gelen Timur, burada kararg�hini kurduktan sonra oglu Miran Sah emrindeki bir orduyu Karakoyunlu beyi Mehmed Bey �zerine g�nderdi. Ancak bu ordu, �apak�ur'un sarp ge�it ve bogazlarina �ekilen Mehmed Bey'e bir sey yapamadi. Mehmed Bey, �zerine gelen bu Timur kuvvetlerini bozguna ugrattigi gibi Sah Melik ve Lala Hoca gibi Tumurlu emirleri de �arpismalarda �ld�rd�. Timur, daglarda mevzilenmis olan Kara Mehmed'i yakalayamayacagini anlayinca Mus �zerinden Ahlat'a ve oradan da Iran'a dogru gitti. |