B-BULGARLAR 453 y�l�nda Attila'n�n �l�m�nden k�sa bir zaman sonra, B�y�k Hun Devleti'ni olu�turan de�i�ik ve �ok say�daki kavim da��lm��t� . Bunlar aras�nda bulunan T�rk as�ll� kavimlerin, yeniden G�ney Rusya ovalar�na d�nd���n� biliyoruz. Bu kavimler, tam bu s�ralarda do�udan ayn� sahaya gelerek yerle�en Onogur T�rkleri ile kar��arak Bulgar ad� verilen yeni bir T�rk kavmini meydana getirmi�tir. Zaten Bulgar ismi de T�rk�e, kar���k manas�na gelen bulgamak fiilinden gelmektedir. B�y�k Bulgar Devleti Bulgarlar, 558 y�l�ndan sonra, bir s�re Avarlar�n h�kimiyetinde ya�ad�lar. Avarlar�n 567 y�l�nda G�kt�rk bask�s� ile, g�ney Rusya'dan Orta Avrupa'ya do�ru ka�malar� esnas�nda, �ok say�da Bulgar toplulu�unu da beraberlerinde s�r�klerler. Geride kalanlar ise G�kt�rk h�kimiyetine girerler. Bu Bulgar topluluklar�, Bizans'�n da yard�m� ile, VII. y�zy�l�n ba�lar�nda G�kt�rk h�kimiyetinden kurtulurlar. B�ylece, Karadeniz kuzeyinde ya�ayan Bulgar topluluklar� reisleri olan Kobrat idaresinde, bir devlet kurabilmi�lerdir. Onun zaman�nda devletin s�n�rlar� Kuban �rma��ndan Tuna'ya kadar uzan�yordu. Ancak Bulgarlar�n b�y�k �o�unlu�unu bir arada toplayan, bu Bulgar devleti uzun �m�rl� olmaz. H�k�mdarlar� Kobrat'�n �l�m�nden hemen sonra, Hazar devletinin bask�s� ile par�alan�r (643). Kobrat'�n b�y�k o�lu Bayan Han idaresinde, Kuban �rma�� boylar�ndaki yurtlar�nda kalan bir k�s�m Bulgarlar, Hazarlar�n h�kimiyetine girmek zorunda kalm��lard�r. Tuna Bulgar Devleti Hazarlara ba�lanmak istemeyen Bulgarlar�n bir k�sm� kuzeye, bir k�sm� da bat�ya gelerek, Balkanlarda Tuna Bulgar Devleti'ni kurdular (679). Bat�ya gelenlerin ba��nda, Kobrat'�n k���k o�lu Asparuh bulunuyordu . Tuna Bulgarlar�, bir yandan Avarlar ile bir yandan da Bizans ile m�cadele etmi�lerdir. Tuna Bulgarlar�'n�n en b�y�k h�k�mdar� Kurum Han (803-814) idi. Onun zaman�nda b�y�k bir Bizans ordusu yenilmi�, imparatorlar� da bu sava�ta �lm��t�. Bulgarlar, yine onun zaman�nda �stanbul'u ku�atacak kadar g��lenmi�lerdi. Kurum Han giri�ti�i sald�r�larla Avarlara da b�y�k darbeler vurmu�tur. Tuna Bulgarlar�'n�n h�kim oldu�u sahada, yo�un Sl�v n�fusu ya�amaktayd�. �ki y�z y�la yak�n T�rkl�klerini muhafaza eden Bulgarlar, Boris Han zaman�nda Hristiyanl��� resmen kabul etmeleriyle (864) bu Sl�v n�fus aras�nda eriyip gitmi�lerdir. Bu b�lgede XIV. y�zy�ldan sonra, be� y�z y�l Osmanl� T�rkleri egemen olacaklard�r. �til Bulgar Devleti Hazar h�kimiyetine girmek istemeyerek, kuzeye y�nelen bir k�s�m Bulgarlar, �til (Volga) boylar�nda yerle�mi�ler ve burada Mo�ol istilas�na kadar devam edecek bir devlet kurmu�lard�r. �til Bulgarlar�n�n yerle�ti�i b�lge, �sl�m �lkeleri ile Hazarlar ve �skandinav kavimleri aras�nda ticaret yollar� �zerinde idi. Ticaret ve tar�m ile u�ra�t�klar�n� bildi�imiz Bulgarlar, uzun bir s�re Hazarlara ba�l� kalm��lard�r. Bulgar �ehri diye bilinen ba�kentleri, zaman�n�n �nemli ticaret merkezlerinden idi. M�sl�man t�ccarlar�n tesiriyle X. y�zy�l�n ba�lar�nda �sl�miyet ile tan��an Bulgarlar, Abbasiler ile diplomatik ili�ki kurmu�lard�r. Bulgar han� Alm��, Abbasi halifesine ba�vurarak, �sl�miyet'i ��retecek din �limleri istemi�tir. Abbasi halifesi bu iste�i kabul ederek, kalabal�k bir heyeti 622 y�l�nda Bulgarlara g�ndermi�tir. Bu heyet i�erisinde bulunan �bn Fadlan, ba��ndan ge�enleri anlatt��� seyahatnamesinde, Bulgarlar ve di�er T�rk boylar� hakk�nda �nemli bilgiler vermektedir. �til Bulgar Devleti'ne 1237 y�l�nda, Alt�norda Han� Batu taraf�ndan son verilmi�tir. � lk M�sl�man T�rk topluluklar�ndan olan �til Bulgarlar�, bug�nk� Kazan T�rklerinin atalar�d�r. Di�er Bulgar topluluklar� eriyip gittikleri h�lde, �til Bulgarlar� M�sl�man olmalar� sayesinde kimliklerini koruyabilmi�lerdir |