Artuklu Kara Arslan ile beraber Ha�li topraklarina saldiran Ayn�ddevle, 1151 yilinda Gerger, K�hta, Adiyaman ve Palu'yu ele ge�irerek �ok sayida esir aldi. Sultan Mesud'un damadi ve Sivas-Amasya meliki Yagibasan ise ayni yil Karadeniz b�lgelerinde fetihlerde bulunarak �nye, Samsun ve Bafra'yi zaptetti. Yegeni Z�nn�n b. Melik Muhammed ise Kayseri'ye hakim oldu. Ayn�ddevle, 1152 yilinda �l�nce yerine oglu Z�lkarneyn ge�ti. Yagibasan taziyede bulunduktan sonra onu Sultan Mesud'a karsi birlikte hareket etmeye �agidi. Bu gelismelerden haberdar olan Sultan Mesud, Yagibasan'i tehdit etti. O da yegenini desteklemeyecegine dair kesin s�z verdi. Sultan Mesud Yagibasan'i kendisine t�bi kildiktan sonra ���nc� defa Malatya �zerine y�r�d� ve sehrin surlarini tahrip etti. Z�lkarneyn ise annesiyle birlikte sultanin huzuruna �ikip af diledi. Sultan da kendine t�bi olmak sartiyla Malatya'da h�kimiyetini devam ettirmesine m�saade etti. Sultan Mesud'un �l�m� �zerine yerine oglu II. Kili� Arslan ge�ti (1155). Danismendli hanedanina mensup iki damadindan Yagibasan'a Ankara, Amasya ve Kapadokya, Z�nn�n'a ise Kayseri ve Sivas sehirleri verildi. Fakat kardesleri tahtta hak iddia ederek ayaklandilar. Bunu firsat bilen Sivas Danismendli h�k�mdari Yagibasan, Sahinsah ile yegenleri Z�nn�n ve Ibrahim ile Malatya em�ri Z�lkarneyn'in destegini saglayarak b�y�k bir orduyla Kayseri'ye hareket etti. Kili� Arslan da onun �zerine y�r�d�. Iki taraf tam savasa girmek �zereyken �limler araya girip m�sl�man kani d�k�lmesine engel oldular ve her iki taraf da �lkelerine d�nd�ler. Fakat Yagibasan, bir m�ddet sonra Zengiler'den Nureddin Mahmud'un tesvikiyle Elbistan'a girince, Kili� Arslan s�ratle harekete ge�ti. Yagibasan, yetmisbin kisiyi Ceyhan disindaki b�lgelere s�rerek Kili� Arslan'in karsisina �ikti. Yine din adamlari araya girip savasa engel oldular ve iki taraf arasinda bir antlasma imzalandi (Saban 550/Ekim 1155). Bizans imparatoru Manuel, Anadolu'nun gen� h�k�mdari II. Kili� Arslan'a agir bir darbe indirmek maksadiyla yeni bir ittifak tesis etti. 1157'de Bafra ve �nye'yi topraklarina katmis olan Yagibasan, buralari Bizans'a iade edip ittifaka girdi. Sultan Mesud'un damadi Danismendli Z�nnun ve Z�lkarneyn'in de yer aldigi bu ittifak karsisinda Kili� Arslan Bitinia em�ri S�leyman'i imparatora g�ndererek anlasma teklif etti. Fakat red cevabi alinca Yagibasan'i ittifaktan ayirmak i�in Elbistan'i kendisine birakmayi vaad etti (1160). Fakat bundan da bir netice alamadi. Malatya meliki Z�lkarneyn, 555 (1160) yilinda �ld�. Yerine oglu Muhammed ge�ti ve Kili� Arslan'a t�bi olarak Malatya'yi idare etti. Erzurum Saltuklu h�k�mdari Izzeddin Saltuk'un kizi Kili� Arslan ile nik�hlari kiyildiktan sonra zengin �eyizleriyle birlikte Erzurum'dan Konya'ya g�nderilmisti. Bunu haber alan Yagibasan, Kili� Arslan'a d�smanligi sebebiyle gelin alayina saldirdi ve gelini yegeni ve Kayseri meliki olan Z�nnun ile evlendirmek �zere g�t�rd�. Gelin Kili� Arslan'a nik�hli oldugu i�in Isl�m dinine g�re baskasiyla evlenmesi caiz olmadigindan Isl�miyet'ten irtidad ettirdiler. Kiz daha sonra tekrar m�sl�man oldu ve Z�nnun ile evlendirildi. Bu agir tecav�z karsisinda �ok �fkelenen Kili� Arslan, Yagibasan �zerine y�r�d�yse de Bizans kuvvetleri tarafindan desteklenen Danismendli ordusu karsisinda maglup oldu (1162). Bu olayin 1164 veya 1165 yillarinda meydana geldigine dair rivayetler de vardir. Kili� Arslan, Yagibasan karsisinda maglup olunca, Bizans'tan yardim istemek i�in Istanbul'a gitti ve d�n�s�nde Yagibasan'dan intikam almak i�in harekete ge�ti. Artuklular'dan Kara Arslan, Necmeddin Alpi, Erzen ve Bitlis em�ri Fahreddin Devletsah da onunla birlikte Sivas �zerine y�r�d�ler ve sehri zaptettiler (1163). Yagibasan yardim saglamak i�in damadi �ankiri Sel�uklu meliki Sahinsah'in yanina gitti ve 4 Agustos 1164 tarihinde orada �ld�. Yagibasan Danismendliler'in n�fuzlu h�k�mdarlarindan biriydi. Cesur ve ileri g�r�sl�, siyas� kabiliyeti h�iz hayirsever ve azimli bir insandi. Niksar'da yaptirdigi medresenin haz�resinde medfundur. Yagibasan'in yaptirdigi medrese veya mescide ait bir kitabe bug�n mevcuttur. Niksar'da bulunan, 552 (1157-1158) tarihli bir kitabede Yagibasan'in k�nye ve lakaplari s�yle siralanmaktadir: el-Melik�'l-�lim, el-�dil, Niz�m�dd�nya ve'd-D�n Ebu'l-Muzaffer Yagibasan b. Melik Gazi b. Melik Danismend Zah�ru Em�ri'l-M�'min�n. Adina basilan bir sikkede ise: el-Melik�'l-�dil Nizameddin Yagibasan b. Melik Gazi b. Melik Danismend Zah�ru Em�ri'l-M�minin ibareleri vardir. O, bir takim imar faaliyetlerinde de bulunmus, Sivas ve Niksar'da cami, t�rbe ve imarethaneler yaptirmisti. Cem�leddin Gazi, Muzaffereddin Mahmud, Zahreddin Ili, Bedreddin Yusuf adli �ocuklari vardi, fakat yerine yegeni Ibrahim'in oglu Ismail ge�ti ve Cemaleddin Gazi'den baska b�t�n �ocuklari Sel�uklular'inn hizmetine girdiler. Yagibasan'in �l�m� �zerine karisi, Z�nnnun'unn onalti yasindaki yegeni Ismail b. Ibrahim ile evlenerek onu h�k�mdar il�n etti (559/1164). Bazi kaynaklara g�re Yagibasan'in yerine Cem�leddin Gazi adli oglu ge�ti. �ok kisa bir m�ddet tahtta kaldigi i�in de tarih�iler ondan bahsetmez. Onu Ibrahim b. Muhammed ile oglu Ismail takip etmis Ibrahim de 564 (1169) yilinda vefat etmistir. Bunun �zerine hanedan mensuplari arasinda m�cadele basladi. Bu sirada Elbistan em�ri Mahmud b. Mehd� bagimsizligini il�n etti. Ayrica Kayseri meliki Z�nnun ile Yagibasan'in yegeni Ibrahim b. Muhammed de ayni maksatla harekete ge�tiler. II. Kili� Arslan, bu firsattan istifade ederek Danismendli topraklarini ele ge�irmek i�in seferber oldu ve Elbistan �zerine y�r�yerek Danismendli topraklarini zaptetmeye basladi (1165). Elbistan'i, Tohma vadisini, Darende ve Ged�k y�resini ilhak etti. 1168'de Z�nnun �zerine y�r�d� ve 1169'da diger bir rivayete g�re 1171 veya 1173'te Kayseri ve Zamanti'da Danismendli h�kimiyetine son verdi. Z�nnun, Kili� Arslan'in kardesi Sahinsah ve Malatya meliki Efridun Atabeg Nureddin Mahmud'a sigindilar. Kili� Arslan'in giderek kuvvetlenmesinden rahatsiz olan Nureddin, Danismendli Z�nnun'u, Sahinsah'i ve Artuklular'i himaye ederek ona karsi bir ittifak tesis etti. Bir orduyla Sivas'ta bulunan Melik Ismail'e de haber g�nderip, Kili� Arslan'dan Z�nnun'a �lkesini iade etmesini istedi. Kili� Arslan, Nureddin'in el�ilerini bir m�ddet oyaladiktan sonra teklifini reddetti. Bunun �zerine m�ttefik kuvvetler, Sivas'tan Kayseri istikametinde yola �ikarken Atabeg Nureddin Mahmud da Maras, G�ksun ve Behisni'yi isgal ettikten sonra Sivas'a y�neldi (1172). O yil Sivas'ta m�this bir kis h�k�m s�rm�s ve kitlik basg�stermisti. Ismail ise ambarlarinda bugday stoku bulundugu halde halka dagitmamis ve bu y�zden bir�ok kisi a�liktan �lm�st�. Sonunda halk dayanamayip isyan etti, Ismail, karisi ve besy�z adami �ld�r�ld�, ambarlari yagmalandi (Ismail'in kabri Niksar'dadir). Bunun �zerine sehrin ileri gelenleri toplanip Nureddin'e siginmis olan damadi Z�nnun'u Sivas'a davet etmeye karar verdiler. Z�nnun Nureddin'in yardimiyla mesakkatli bir yolculuktan sonra Sivas'a varip Danismendli tahtina �ikti (567/1172) Fakat kisa bir m�ddet sonra Sultan Kili� Arslan onun �zerine y�r�y�nce Z�nnun Niksar'a ka�ti ve Nureddin Mahmud'dan yardim istedi. Bunun �zerine Nureddin'in topraklarini istil� ettigini �grenen II. Kili� Arslan onun �zerine y�r�d�. Fakat agir kis sartlari ve Ha�li saldirilari iki T�rk h�k�mdarini barismaya itti. Yapilan anlasmaya g�re Nureddin isgal ettigi yerleri geri verecek, Kili� Arslan da Z�nnun'un Sivas'ta h�k�m s�rmesine riza g�sterecekti. Ayrica Nureddin'in em�rlerinden Fahreddin Abd�lmesih de emrindeki ��bin kisilik kuvvetle Sivas'ta kalip Z�nnun'u himaye edecekti. Muhtemelen Ankara da Sehinsah'a verilecekti. |