II. Murad zamaninda, Bizans Imparatoru her ikisini de serbest birakarak Osmanli Devletine karsi �ikardi. Ancak II. Murad'in C�neyd Bey'e Aydin-Ili'ni vadetmesiyle mesele halledildi (1422). B�ylece tekrar �lkesine d�nen C�neyd Bey, Izmir halki tarafindan �ok iyi karsilandi. Daha sonra Ayasuluk �zerine giderek burasini aldi. B�ylece �ok ge�meden evvelce sahip oldugu topraklara yeniden sahip oldu. Ancak burada rahat durmayan ve etrafina m�ttefikler toplamaya �alisan C�neyd Bey'in bu hareketleri II. Murad'in sefer d�zenlemesine sebep oldu (1424). Osmanli ordusu C�neyd Bey'in oglu Kurt Hasan'i Akhisar'da yendi ve C�neyd Bey Sisam adasinin karsisindaki Ipsili kalesine sigindi. Uzun bir kusatmadan sonra C�neyd Bey teslim oldu ve ailesiyle birlikte idam edildi (1426). B�ylece Aydinogullari Beyligi son buldugu gibi, Aydin-Ili b�lgesi de Osmanli idaresine girmis oldu. Sosyal ve Ekonomik Hayat XIV. y�zyilin baslarinda kurulan ve Umur Bey zamaninda g�c�n� arttiran Aydinogullari Beyligi'nin tarihi gelismesinde b�y�k rol� olan denizciligin ekonomik hayatin ger�eklesmesinde de �nemli rol oynadigi g�r�lmekttedir. G��l� bir donanmaya sahip olan Umur Bey, zaman zaman Ege Denizi'ndeki adalari akinlarda bulunarak onlari kendisine bagliyordu. Nitekim, Bozcaada, Sakiz adasi, Semadirek, Yunanistan kiyilari ve Mora'ya d�zenledigi seferler sonucunda pek �ok ganimet ve esir elde etmisti. B�ylece olduk�a zengin bir duruma geldigi anlasilan Aydinogullarinin, daha kurucusu Mehmed Bey zamaninda sahip oldugu varlik sayesinde Ibn-i Batuta tarafindan da methedildi. Bu seyyah Aydinoglu Mehmed Bey'in Bozdag'daki sayfiyesini ve Birgi'deki sarayini gezmisti. Sarayin bir�ok merdivenlerden �ikilan salonunun ortasindaki havuz ve sarayin sahip oldugu konfor hakkindaki bilgiler, Aydinogullarinin zenginligi ve hayat seviyelerinin y�ksekligi hakkinda bir fikir vermektedir. S�hreti her tarafa yayilan Gazi Umur Bey, basarili seferleri yaninda Bati ile ticar� iliskilerini gelistirmis ve ona ait jilyati (Gifliati) tarzindaki paralar her iki tarafin alisverisini kolaylastirmada �nemli rol oynamistir. Umur Bey devri, deniz asiri fetihlerle elde edilen ganimetlerin getirdigi zenginlik y�z�nden Aydinogullari Beeyligi'nin ekonomi, askerlik, siyaset ve fikir alanlarinda �nemli gelismelerinin saglandigi Y�kselme devri olarak kabul edilir. Umur Bey devrinde pek �ok sosyal muhtevali tesisler kuruldugu Osmanli tahrir defterlerinden anlasilmaktadir. Umur Bey b�lge topraklarinin d�zenli tahrirlerini yaptirmis, arazi ve m�lk sahiplerine beratlar vermisti. Kendisi ise Birgi, Keles ve Alasehir'de cami, mescid ve medrese gibi bir�ok vakiflar kurmus, kizlari da cami, d�r�'l-huff�z, �esme ve su kemeri gibi hayir isleri yaptirmislardi. Aydinogullari, Aydin ilinin b�t�n iskelelerinde ticari kontrol� ellerinde bulunduruyorlar ve g�mr�k resmi aliyorlardi. B�lgede ticari vekalet halinde bulunan Venedik ve Ceneviz, Aydinogullari Beyligi'nin g�c�n� kaybettigi Hizir �elebi zamaninda imzaladiklari antlasmalarla pek �ok haklar elde ettiler. Kapitilasyon mahiyetini tasiyan bu antlasmalarin beyligin ekonomik hayatini menfi olarak etkiledigi g�r�ld�. B�lgede ticaretin olduk�a faal oldugu, Menderes nehri �zerinden yapilan nakliyeden anlasilmaktadir. Nitekim Menderes �zerinde isleyen gemi ve sandallarla ipek, ipekli kumaslar, zahire, susam, balmumu, meyank�k�, palamut, islenmis deri, hali gibi maddeler dis memleketlere tasiniyordu. Ayasuluk'ta bulunan Italya t�ccarlarin antrepolari �nemli bir merkez g�revi yapiyordu. Bati Anadolu kiyilarindan adalara, Avrupa'ya ve Misir'a ihra� edilen mallara karsilik kumas, seker, kalay, kursun gibi maddeler ithal ediliyordu. Aydinogullari Latinlerle yaptiklari ticaret m�nasebetiyle Jilyati (Gigliati) sikkeleri kullandiklari gibi Islam� sikkeleri de kullanmislardi. Bundan baska islam� geleneklere uygun olarak I.Umur Bey'in bakir sikkesi, Isa, Musa ve C�neyd Beylerin g�m�s sikkeleri bulundugu g�r�lmektedir. 5- Ordu ve Donanma Bir kiyi beyligi olan Aydinogullari Beyliginde kara ordusu yaninda g��l� bir donanma bulunuyordu. Kara ordusu, Anadolu Sel�uklularindaki ve diger beyliklerdeki teskil�ta sahipti. Kumandanlarina subasi deniliyordu. Harp sil�hi olarak ok ve yay, kili�, kargi, balta, nacak, kalkan, �evsen, kale delmek i�in makkab, kaleye tas ve g�lle atmak i�in mancinik ve kaleye girmek i�in merdiven kullanilirdi. Aydinogullari Beyligi'nin XIV. y�zyilin ilk yarisinda ordu mevcudu yetmis bin civarinda idi. Aydinogullarinin Ege sahillerine ulasmalari onlari g��l� bir donanmaya sahip olmaya mecbur etti. Ayasuluk ve Izmir tersanelerinde insa edilen donanma ile Karadeniz'e kadar �ikmis ve Efl�k �zerine sefer d�zenlenmisti. Umur Bey'in 1333 yilinda Yunanistan'a yaptigi seferde ise 300 geminin bulunmasi denizciligin ne derece gelistigini g�stermektedir. Aydinoglu Umur Bey'in Adalar'a Mora'ya, Rumeli'ye ve Karadeniz'e d�zenledigi deniz seferleri Bizanslilari son derece �rk�tm�st�. Aydinogullari Beyligi donanmasinda kadirga esas harp gemisi �esidini teskil ediyordu. Umur Bey, Izmir'in fethinden sonra yaptirdigi b�y�k bir kadirgaya "Gazi" adini vermisti. Bu kadirgada yesil renkli bir bayrak vardi. Donanmada savas�i olarak arab denilen yaya sinif bulunuyordu. Bati Anadolu'da kurulan Beylikler arasinda denizciligini en ileri g�t�ren hi� s�phesiz Aydinogullari Beyligi olmustur. Aydinogullari Denizciliginin yildizi Umur Bey'le birlikte parlamis ve yine onunla birlikte s�nm�st�r. |