IDARI TESKILAT Anadolu Se�uklulari'nda eyaletler �ncelikle haneden mensuplarinin idaresine tevd� edilirdi. Sehzadeler k���k ise onlari iyi bir devlet adami olarak yetistirmek �zere yanlarina lala veya atabeg denilen g�veniler em�rler verilirdi. Bu em�rler bulunduklari eyaleti o sehzade adina idare ederlerdi. Anadolu Sel�uklulari'nin idar� a�idan ka� eyalete taksim edildigi kesin olarak bilinmemektedir. Ancak II. Kili� Arslan'in �lkeyi 11 oglu arasinda taksim ettigi bilinmektedir. B�ylece baskent Konya'nin disinda 11 idar� merkezin mevcudiyetinden bahsedilebilir. Hanedan mensuplarinin y�netimine birakilan Tokat, Niksar, Elbistan, Kayseri, Sivas, Aksaray, Malatya, Konya Ereglisi, Nigde, Amasya, Ankara ve Uluborlu disinda Kastamonu, Sinop, Erzurum, Erzincan, Sark� Karahisar, Divrigi, Antalya, Alaiye, Manavgat, I�el, Harput, �emisgezek, K�hta, Ahlat, Isparta, K�tahya, Eskisehir, Denizli ve Amid (Diyarbakir)'in ilhakiyla eyaletlerin sayisi artmis ve otuzu ge�mistir Bizans ve Ermeni sinirlarinda u� vilayetleri de u� beyleri tarafindan idare ediliyordu. Mesel� Danismendli Yagibasin'in ogullarindan Muzaffer�ddin Mahmud, Bedreddin Yusuf ve Zahireddin Ili Anadolu Sel�uklulari'nin ihzmetine girerek u� boylarinda g�rev almislardi. Ayrica hanedan mensuplarinin idaresi disinda kalan yerlerde de em�rler hem vali hem de kumandan olarak g�rev yapiyorlardi. Bu b�y�k vilayetlerin disindaki sehirlerde de serlesker ve subasilar emniyet ve asayisten sorumlu idiler. Merkezi sehirlerde emniyeti saglamaktan sorumlu birer sahne bulunurdu. 1243'te Anadolu Sel�uklulari'nin maglubiyetiyle sonu�lanan K�sedag savasindan sonra �lke taht kavgalarina sahne olmus ve nihayet Mogollarin m�dahalesiyle �lke ikiye b�l�nm�s, bir kismi Konya merkez olmak �zere II. Izzeddin Keyk�vus'a, digerinin merkezi de Sivas olmak �zere IV. R�kneddin Kili� Arslan'a verilmistir. Vil�yetlerde birer k���k divan bulunur ve vergiler muhassillar tarafindan toplanirdi. Efl�ki Men�kib�'l-�r�f�n'de idari teskil�tta adi ge�en g�revlilerden bazilarini s�yle siralar. N�zir, em�r-i ab v�liler (umm�l), yol muhafizlari, subasi, sehir keth�dasi, reis, sahne, cell�d, divan memuru, seyh�'l- isl�m ve hati. SOSYAL HAYAT 1. Adet ve Gelenekler Yagmur duasi: Yagmur duasina �ikilacagi zaman halk oru� tutar, kurban keser ve Allah'a dua ve niyazda bulunurdu. Duanin akabinde yagmur yagmazsa uzak yerlerden gelmis bir garibe gider ondan Allah'a dua ve niyazda bulunmasini isterlerdi. Bir defasinda Konya'da kitlik olmus, uzun zaman yagmur yagmamisti. Korkun� bir pahalilik vardi. Birka� defa yagmur duasina �ikip �mitsizlik i�inde d�nm�slerdi. Verdikleri sadakalar, kestikleri kurbanlar kabule mazhar olmamisti. Nihayet Sultan Veled'e gidip yardim istediler. Onun m�barek basini a�ip g�zlerinden yaslar akarak Allah'a dua etmesi �zerine m�this bir yagmur yagdigi s�ylenir. Ugur ve Nazar: K�t� insanlarin nazarindan korunmak i�in atese ��rek otu atilirdi. �zerinde dikis dikilen kimsenin agzina mutlaka bir yaprak, bir saman ��p� olmasi gerektigine inanilirdi. G�l ugur �i�egi kabul edilirdi. Dini bayramlarin arifesinde helva dagitilirdi. Bir t�ccarin karisi Kurban bayrami arifesinde �ok�a helva yaparak fakirlere ve komsulara sadaka olarak dagitmis, helva dolu b�y�k bir siniyi de Mevl�na hazretlerine g�ndermisti. Dogum: �ocuk dogdugu evde b�y�k bir sevin� kaynagi olurdu. Bebege altin takilir, sa�i sa�ilirdi. �ocugun babasi b�y�k bir ziyafet verirdi. Evlenme: XIII. ve XIV. y�zyilda Anadolu'da Isl�m hukuku h�kimdi. Erkekler birden fazla kadinla evlenebilirdi. Cariye edinme gelenegi de vardi. Sultan Veled'in iki cariyesi vardi. Evlenen erkegin kadina baslik olarak para verme adeti yaygindi. Evlenecek kiz da �eyiz esyasi hazirlamak zorundaydi. Mevl�na bir kizin cehizinin hazirlanmasi i�in G�rc� Hatun'dan yardim istemis, o da birka� takim elbise, her cinsten bir kat �amasir, yirmi adet s�sl� k�pe, yirmi y�z�k, ince gerdanlik, y�n �rt�leri ve bilezikler, hali ve seccadeler hazirlayip g�ndermisti. D�g�nler olduk�a debdebeli olur, uzun s�re anlatilirdi. Kadinlar pe�e takarlardi. Terbiye kurallari: Anadolu Sel�uklu toplumunda T�rk-isl�m d�s�ncesinin ortak �r�n� olan terbiye ve g�rg� kurallari y�r�rl�kteydi. T�rk toplumunda b�y�ge h�rmet esastir. Efl�k�'nin Menakib�'l-�rif�n adli eserinde ge�en bir ibarede "Onlar yasca benden b�y�kler, ben onlarin y�z�ne b�yle bir s�z� nasil s�yleyebilirim" denilmektedir ki bu toplumda b�y�klere sayginin bir isaretidir. Pazar yerinde ayaklarini uzatip uyuyan bir dervisin bu hareketi onun kinanmasina sebep olmustur. Bu da toplumun l�ub�l� davranislardan hoslanmadigini ve tepkiyle karsilandigini g�stermektedir. Gayri ahl�ki davranislar da asla hos karsilanmazdi. Hediyelesme: Hz. Peygamber'in hediyelesmeyi tesvik eden s�zleri Anadolu'da b�y�k ilgi g�rm�s ve "yarim elma g�n�l alma" seklinde sembollesen bu gelenek T�rk milletinin baslica �zelliklerinden biridir. Devrin anlayisina g�re h�k�mdar ve ileri gelen devlet adamlari birbirlerine ve halka hediyeler verirlerdi ki bu da isgal ettikleri makam ile m�tenasib olurdu. G�rc� Hatun fakir bir kizin cehizini hazirladigi gibi Muineddin Pervane de Mevl�na'nin m�jde ve iltifati �zerine tarikat mensuplarina 2.000 dinara yakin bagista bulunmustur. Ayrica Konya'da bulunan yetim ve fakirlere de elbiseler dagitmisti. Devrin en yaygin hediyesi altin idi. Ugur getirecegine inanilarak daha �ok altin ve �i�ek hediye edilirdi. 2. Hayat Tarzi Eglence hayati: Kaynaklar Anadolu'da eglence hayatinin olduk�a renkli oldugunu ifade eder. Meml�k Sultani Baybars'in Mogol ordusunu bozgunu ugrattiktan sonra 20 Nisan 1277'de Kayseri'ye gelince Keykubadiye Sarayinda b�y�k bir eglence d�zenlemisti. Ancak Sultan onlarin eglencede asiri gittiklerini g�r�p h�nende ve s�zendeleri icr�-yi san'at etmeden huzurundan kovmustu. Eglence merasimleri daha �ok hanlarda d�zenlenirdi. Kadin m�zisyen ve sanatk�rlar gayri m�slimler arasindan se�ilirdi. Meyhaneler de de m�zikli eglenceler d�zenleniyordu. Hokkabazlar da yanan atese kendilerini atmak, kizgin demiri agizlarina almak, kam�idan kan akitmak, merkep yavrusuna binmek gibi �esitli g�steriler yapiyorlardi. S�nnet d�g�nleri de g�nlerce s�rerdi. O d�nemde oynanan oyunlar arasinda satran� ve tavla �nemli bir yer isgal ederdi. Ev hayati: Anadolu evleri sofa, odalar ve mutfaktan olusuyordu. Ev esyasi olarak hali, yaygi, perde, battaniyeden bahsedilir. Isinma araci olarak tandir ve mangal, aydinlanma araci olarak da samdan, kandil, �irag ve mum vardi. Mum, zengin evlerinde �irag ise fakir evlerinde kullanilirdi. Zengin evlerinde hizmet�iler, maiyyet ve harem aglari vardi. K�leler �z�d edilirse kendilerine bunu g�steren bir belge verilirdi. |