Kilik-kiyafet-s�slenme: Anadolu Sel�uklulari d�neminde yaygin erkek kiyafetleri elbise, baslik ve ayakkabidir. Erkek elbiseleri hasir elbiseleri, siyah ipekten yapilmis elbise, �uha ve kemhadan yapilan elbiseler olarak zikredilebilir. Ayrica kurt ve tilki postlari, salvar ve g�mlek, hirka ve sarik, �izme ve ayakkabi da giyiliyordu. Kadinlar ise �arsaf, k�rk, ibrisim, bas�rt� ve pe�e giyerlerdi. Uzun biyik ve uzun sakaldan hoslanilmazdi. Koku malzemesi olarak misk ve amber, makyaj malzemesi olarak da s�rme kullanilirdi. Besin maddeleri: T�rk mutfagi o d�nemde de olduk�a zengindi. Yemek sirasinda sofrada sahan, k�se, sini, testi bulunurdu. Yemek bir kaptan kasikla yeniyordu. En yaygin yemekler tirit ve ateste �evrilen etlerdi. Keklik, bildircin, �ulluk ve toy gibi av hayvanlarinin etleri de reva�taydi. Ayrica etli pilav, biberli pil�v ve pastirma yenilen yemek t�rleriydi. Havu�, salgam, tursu, meyve olarak elma, incir, kayisi, kavun ve �z�m yenirdi. En sevilen tatli �esidi helva idi. Tedavi sekilleri: Sel�uklular zamaninda sagligin basi temizlik olarak d�s�n�ld�g� i�in her sekilde �ok sayida hamam vardi. Hastaliklarin tedavisi i�in halk hekim ve seyhlere m�racaat ederdi. Menakib�l-�rifin'den mevlev�lerin �esitli hastaliklari el temasi ve okuyup �fleyerek tedavi ettikleri anlatilmaktadir. Yine Eflak�'ye g�re Mev�na bir sahsin par�alanan ayak parmaklarini eliyle dokunmak, okuyup �flemek suretiyle tedavi etmistir. O d�nemde halkin karsilastigi en yaygin hastalik sitma idi. Hem hekimler hem de seyhler tarafindan tedav� cihetine gidilirdi. Mevl�na bazi hastalari �zellikle psikolojik rahatsizliklari olanlari telkin yoluyla da tedavi etmistir. Devrin hekimleri teshis ve tedavi yaninda ila�larin hazirlanmasina da nezaret ederlerdi. Nitekim Tabib Ekmel�ddin Sultan IV. Kili� Arslan'in istegi �zerine panzehir imal etmistir. TICARI VE EKONOMIK HAYAT Anadolu ticar� faaliyetler i�in uygun bir konumda bulunuyordu. Konya'nin bassehir olmasindan sonra ticar� hayat daha zenginlesmis ve canlilik kazanmisti. Anadolu'dan ge�en Tebriz-Trabzon ve Tebriz-istanbul yoluyla doguyu batiya baglayan bu yollar Anadolu'nun iktisad� hayatinda �nemli rol oynuyordu. Ege ile de ancak Konya �zerinden baglanti kuruluyordu. Ayrica kuzey-g�ney istikametinde uzanan Sinop-Antalya/Alaiyye, Samsun-Ayas, Trabzon-el-Cezire-Suriye yollariyla, G�ney dogudan Istanbul'a uzanan ve Haleb-Kayseri- Ankara-Istanbul, Haleb-Kayseri-Konya-Istanbul yollari Anadolu'daki ticar� hayata canlilik kazandiriyordu. Isl�m d�nyasinda askeri ve ictim�� gayelerle kurulan ribatlarin bir devami mahiyetinde, kervanlarin her �esit ihtiya�larini karsilayacak teskil�ta sahip olan ve uzaktan adeta bir kale manzarasi arzeden kervansaraylar Isl�m �leminin baska bir yerinde ems�line rastlanmayacak bir kiymete sahiptir. Sel�uklu sultanlariyla ileri gelen devlet adamlari tarafindan ticaret yollari �zerinde yaklasik 30-40 km.lik araliklarla yaptirilan bu kervansaraylar tarihi yollarin �nemini g�steren canli vesikalardir. II. Kili� Arslan, I. Giyaseddin Keyh�srev, I. Izzeddin Keyk�vus ve I. Alaeddin Keykubad gibi ticar� ve iktisad� hayati canlandirmaya itina g�steren Sel�uklu Sultanlari ticaret yollarinda emniyeti saglamak gayesiyle kervansaraylar yaptirdilar. Sinop ve Antalya gibi iki b�y�k limanda ticar� faaaliyetleri kolaylastirmak ve gelistirmek amaciyla bu sehirlere zengin t�ccarlar yerlestirdiler, onlara ihtiya� duyduklari her t�rl� destegi sagladilar. T�rkiye'ye gelen yabanci t�ccarlarin ugradiklari zararlari tazmin ettiler, g�mr�k vergilerini asgar� seviyeye indirdiler. Bu durum d�nya ticaret tarihinde �ok �nemli bir yer isgal eder. Orta�agda zengin ticar� mallarla yola �ikan kervanlar �apulcu ve soyguncularin saldirilarindan emin olmadik�a buna tesebb�s etmekten �ekinirlerdi. Iste Anadolu Sel�uklu kervansaraylari b�yle bir endise ve ihtiya�tan dogmustur. En �nemli kervansaraylar Anadolu'yu dogu-bati ve kuzey-g�ney istikametinde ge�en iki b�y�k uluslararasi ticaret yolu �zerinde bulunmaktadir. II. Kili� Arslan zamanindaki siyas� gelismelere paralel olarak ticar� faaliyetler de artmis ve b�y�k kervansaraylar insa edilmisti. Kervansaray yaptiran ilk Sel�uklu sultani II. Kili� Arslan'dir. Sultan, Aksaray'da b�y�k binalar, saray ve medreseler yaptirdigi gibi ilk kervansarayi da Aksaray yakinlarinda yaptirmistir. II. Giyaseddin Keyh�srev zayif bir sahsiyet olmasina ragmen onun zamaninda da kervansaraylarin yapimina devam edilmistir. Kervansaraylarin, yol emniyetinin saglanmasi disinda hedef edindigi ikinci gaye ise kafilelerin konakladiklari yerlerde her t�rl� ihtiya�larini temin etmekti. Kervansaraylar i�inde yatakhane, asevi, erzak ambarlari, ticar� esyanin konuldugu depolar, ahir ve samanliklar, mescidler, hamamlar, sadirvanlar, eczaneler, ayakkabi tamir at�lyeleri ve nalbantlar vb. vardi. Kervansaraylarin masraflarini karsilamak �zere vakiflar tahsis edilmisti. Burada konaklayan misafirler zengin-fakir demeden her t�rl� ihtiya�larini �cretsiz olarak karsilayabiliyorlardi. Sehir ve kasabalarda ticar� kafilelerin ihtiya�larini karsilamak �zere ayrica hanlar yapilmisti. Bunlar �zel olarak insa edilmis �cretli yerlerdi. Sehirlerde ticar� a�idan sahip olduklari �neme paralel olarak hanlar kurulmustu. Mesel� o devrin �nemli sehirlerinden Sivas'ta 24 han vardi. |