SEL�UKLU DEVLETI'NI ��K�SE G�T�REN OLAYLAR a) Sehz�de isyanlari: Geyhatu'nun Anadolu'dan d�nmesi Karaman, Esref ve Germiyanogullarina yeniden harekete ge�me imk�ni verdi. Ayrica Kastamonu y�resindeki T�rkmenler de Kili� Arslan'i destekleme karari almis, Gey�mers ile Feram�rz de saltanat davasiyla ayaklanmislardi. Kili� Arslan ile Fer�m�rz Kastamonu'ya giderek �obanogullarindan Yavlak Arslan ile anlasmis ve Sultan Mesud'a karsi harekete ge�mislerdi. Geyhatu Karaman, Esref ve Mentese beylerine karsi tenkil hareketini tamamladiktan sonra Kili� Arslan ve �obanogullarindan Yavlak Arslan'a karsi bir ordu sevketti. Sel�uklu-Mogol ordusu Kastamonu topraklarina girip Derbendler b�lgesinde beklemekte iken T�rkmenlerin baskinina ugradi. Iki taraf da agir kayiplar verdi ve Sultan Mesud ile �nde gelen kumandanlarin bir kismi esir d�st�. M�ttefik Sel�uklu-Mogol ordusu karsi saldiriyla T�rkmenleri bozguna ugratti. Bu heng�mede Kastamonu beyi Yavlak Arslan da sehit d�st�. b) Mogol Noyanlarinin �ikardigi isyanlar: Sel�uklu hanedani mensuplari arasindaki taht kavgalarina il�veten Mogol noyanlari arasindaki m�cadele de Anadolu'da b�y�k sikintilara sebep oldu. Ilhanli h�k�mdari Mahmud Gazan Han'in Anadolu genel valiligine getirdigi Toga�ar Noyan daha sonra g�zden d�sm�s ve yine Gazan Han'in gizli emriyle Baltu ve Arap Noyan tarafindan �ld�r�lm�st�r. Baltu Noyan giderek g��lenmis ve hanin emirlerini dinlemez olmustu. Bunun �zerine Gazan Han Kutlug Sah kumandasindaki 30.000 kisilik bir orduyu 1296 yilinda Anadolu'ya g�nderdi. Baltu Noyan ka�ip Ermeni tekfuruna sigindi. Fakat Tekfur onu yakalayip Tebriz'e g�nderdi. Baltu burada Gazan Han tarafindan idam edildi. Sultan Mes�d Baltu Noyan'in tahakk�m� altinda oldugu i�in Gazan Han'in isteklerini yerine getiremiyordu. Kutlug Sah itham altinda oldugu i�in Sultan Mesud'u Gazan Han'in huzuruna �ikardi. O Gazan Han'a mazeretini anlattiysa da 1296 yilinda tahtindan uzaklastirilip Hemedan'a s�r�ld� ve Sel�uklu tahti III. Alaeddin Keykubad 1298'de tahta �ikincaya kadar 2 yil bos kaldi. Sehzadelerin ve Mogol noyanlarin �ikardigi karisikliklar Anadolu halkinin daha da perisan olmasina sebep oldu. Horasan Irak ve Azerbaycan'dan yola �ikan pek�ok kisi burada bir mevki ele ge�irmeye �alisiyordu. Gazan Han'in Konya'ya gelen el�isi Ahilerin reisi Ahmed Sah tarafindan uzaklastirilinca h�k�mdara yaranmak isteyen Sarap-s�lar onu �ld�rd�. Bu olay halki mateme bogdu. Cenaze merasiminde 15.000 kisi basa�ik y�r�d�. Sehir ileri gelenlerinin israrlari karsisinda Ahmed Sah'in katili yakalanip idam edildi. Kaynak: Osmanli tarihi ANADOLU SEL�UKLU DEVLETI'NIN YIKILI�I 1243 K�sedag bozgunu Sel�uklu Devleti i�in b�y�k bir fel�ketin baslangici olmustur. �lke o tarihten baslayarak iktisad�, ictima� ve siyas� buhranlara s�r�klenmis ve Mogol istilasina maruz kalmistir. Hem Mogollarin giderek artan tahakk�m� hem de tahta ge�en Sel�uklu sultanlarinin liyakatsizligi devletin itibarini sarsmistir. �zellikle Muineddin S�leyman Pervane'nin 1277'de vuku bulan �l�m�nden sonra halk Mogol zul�m ve baskisi altinda ezilirken, zaman zaman hanedan mensuplari ve Mogol sehzadelerinin �ikardigi isyanlar ve T�rkmenlerle yapilan m�cadeleler �lkeyi madd� ve manev� bakimdan perisan etmistir. Mogol baskisi karsisinda devlet ��kerken uclardaki T�rkmenler maruz kaldiklari imha hareketlerine ragmen varliklarini s�rd�rmeyi basarmis ve Anadolu'nun muhtelif yerlerinde beylikler kurmuslardir. Son Sel�uklu sultani olarak kabul edilen II. Mesud'un ikinci saltanati olduk�a s�n�k ge�mis, �l�m� bile ciddi bir yanki uyandirmamistir. II. Mesud'un 1308 yilinda �l�m�yle Sel�uklu devleti de yikilmistir. Bazi kaynaklar Sultan Mesud'un 1308 (veya 1310) yilinda �l�m� �zerine yerine oglu V. Kili� Arslan'in ge�tigini ve Anadolu valisi Timurtas'in 1318 yilinda Sel�uklu hanedani mensuplarini u�lara tenkil edisine kadar Konya'da tahtini korudugunu s�yler. Eger bu kayitlar dogru ise Sel�uklu Devleti'nin Anadolu'yu ebed� vatan haline getirip Osmanli Devleti gibi b�y�k bir imparatorlugun temellerini attigi ve 243 yil h�k�m s�rd�kten sonra 1318'de yikildigi kabul edilebilir. Kaynak: Osmanli tarihi |