Sah Ismail karsisinda agir bir yenilgiye ugrayarak kuvvetlerinin bir �ogunu kaybeden Elvend Mirza Erzincan taraflarina �ekilerek asker toplamaya basladi. Ancak onun Erzincan taraflarinda bulunmasi Sah Ismail'in pek hosuna gitmedi. ��nk� Anadolu'dan gelen Sah Ismail taraftarlarinin yollari kesilmis oluyordu. Bu sebeple Sah Ismail, Sarikaya mevkiinde bulunan Elvend Bey �zerine y�r�d�. Elvend Mirza ve askerleri ise mukavemete cesaret edemeyip Tebriz'e dogru �ekildiler. Sah Ismail onlarin Tebriz y�n�ne gittigini �grenince geri d�nd�. Bunun �zerine Tebriz'e �ok yaklasmis olan Elvend Mirza, Hemedan yolu ile Bagdad'a ka�ti. Bundan sonra h�k�metini ele ge�irmek i�in m�cadeleye devam eden Elvend Mirza basarili olamadi. Yalnizca Diyarbekir b�lgesinin k���k bir kismina hakim olan Elvend Mirza 1504 yilinda vefat etti. Elvend Bey'i bertaraf eden Sah Ismail, bu defa Akkoyunlu Sultan Murad �zerine y�r�d�. Murad, Hemedan yakininda Alma-Kulagi denilen yerde Sah Ismail kuvvetlerini karsiladi. Ancak yapilan savasta b�y�k bir maglubiyete ugrayarak kendisi g��l�kle ka�ti. Askerlerinin bir �ogu ile emirleri ise �ld�r�ld�ler. Sah Ismail bu zafer ile Irak-i Acem, Fars ve Kirman'i devletine katmayi basardi (1503). O, daha sonra Diy�rbekir �evresini de eline ge�irerek b�t�n Akkoyunlu �lkesine sahip oldu. Sah Ismail'e maglup olduktan sonra �nce Suriye'ye ka�an Sultan Murad daha sonra Dulkadir-oglu Ala�ddevle Bozkurt Bey'e iltica etti. Bu sirada Ala�ddevle'nin kizlarindan birisi ile evlenen Murad, buradan Osmanli �lkesine giderek Yavuz Sultan Selim 'in hizmetine girdi. Yavuz Sultan Selim'in �aldiran seferine de katilan Sultan Murad, sefer d�n�s�nde bir miktar kuvvetle beraber Diy�rbekir'in fethi i�in g�revlendirildi. Ancak Sah Ismail'in Urfa valisi olan E�e Sultan Ka�ar, emrindeki az bir kuvvetle Murad �zerine gelerek onu bozguna ugratti. Yapilan savasta Murad Bey de �ld�r�ld� ve kesik basi Sah Ismail'e g�nderildi (1514). B�ylece son Akkoyunlu h�k�mdarinin da ortadan kalkmasi ile Safeviler b�t�n Akkoyunlu topraklarina sahip oldular. Sah Ismail, yalniz Akkoyunlu hanedanini ortadan kaldirmakla kalmamis, Akkoyunlulara tabi olan b�t�n boy ve oymaklari da merhametsizce �ld�rm�st�r. Onun katliamindan ka�ip kurtulabilen Akkoyunlu boylari ise Meml�k-lular'a, Dulkadirlilar'a ve Osmanlilara' siginmislardir. Akkoyunlu Devleti'nin yikilmasindan sonra Anadolu'da yasayan Akkoyunlu ulusu, g�r�n�ste Osmanli Devleti'ne bagli olmakla beraber, XVI. y�zyildan baslayarak Cel�li isyanlarina genis �l��de katilmislardir II- TESKIL�T VE K�LT�R XV. y�zyilda siyas� bir birlik kurarak Dogu Anadolu, Irak ve Iran'a hakim olan ve Uzun Hasan'in h�k�mdarligi zamaninda en genis sinirlarina ulasan Akkoyunlu Devleti; �rg�tlenme, y�netim, d�s�nce yapisi ve sosyal hayat bakimindan Anadolu ve Iran'da kurulmus olan M�sl�man-T�rk devletlerinin etkisi altinda kalmistir. Bu devletin teskil�ti, esas itibariyle Karakoyunlu Devleti'nin teskil�ti gibi Cel�yirliler Devleti teskil�tina ve dolayisiyla Ilhanlilarinkine dayanir. H�k�mdarin se�ilmesinde s�lale ileri gelenleri ile ulusun reisleri s�z sahibi idiler. H�k�mdar ayni zamanda ulusun da basiydi. Akkoyunlu h�k�mdarlari se�imle basa gelirlerdi. H�k�mdarlarin simge olarak �etr ve beyaz renkte sancaklari vardi. Paralarinda Sultan �nvanini kullanirlardi. Sehz�deler, diger T�rk devletlerinde oldugu gibi, gen�lik �agina geldikleri zaman bir vil�yetin idaresine tayin olunurlar ve atabeyleri ile birlikte bu b�lgeyi idare ederlerdi. Vilayetlerin idaresi validen sonra kadi ve subasilara birakilmisti. Kadilar ser'i islere bakarlar ve kisiler arasindaki hukuki davalari hallederlerdi. Vil�yetin b�t�n askeri ve inzibati islerinden ise Subasilar sorumlu idiler. Akkoyunlu Devleti'nin saray �rg�t� baslangi�ta Ilhanlilar ve Timurlularinkine benzemekle beraber daha sonralari Sel�uklu ve Osmanli tarzinda gelismistir. Uzun Hasan, b�y�k fetihlerden sonra Istanbul'daki Osmanli sarayi �l��lerinde bir saray yaptirmis ve �agdasi olan Fatih Sultan Mehmed gibi bir teskil�t kurmustur. Akkoyunlu sarayindaki memuriyetler Anadolu beyliklerinde g�r�len rik�bdar, tesrifat�i, �asnig�r, mirahur, kus�u, muhasip, hazinedar, nekkareci, Sarabdar, Ferras gibi �nvanlardan olusmaktaydi. Sel�uklularda oldugu gibi Akkoyunlularda da y�netim islerinin y�r�t�ld�g� makam B�y�k Divan idi. Divan reisine Sahib-i Divan denilmekte olup bir m�hre sahipti ve gereken belge ve kararlari bununla m�h�rlerdi. Bundan baska divanda "sahib" denilen vezirlerle, her biri bir nezarete karsilik gelen teftis, tugra, istifa (maliye), adl ve ariz� divanlarinin nazirlari, kazasker ve pervaneci bulunurdu. Bunlardan baska bazi b�y�k boy beyleri ile s�laleye mensup beyler de divanin tabii �yesi idiler. Bu beylerin en b�y�g� olan Emir-i a'zam h�k�mdarin katilmadigi seferlerde baskomutanlik g�revi yapardi. Valilikler, s�lale mensuplarina ve emirlere verilir. Bunlar da ellerinde bulunan topragin gelirine g�re asker beslerlerdi.. |