N�sireddin Artuk'un Ahlat'tan uzaklasmasi �zerine Balaban, sehri daha siddetli bir sekilde muhasara etmege basladi. Bektimur'un oglu Muhammed, askerleri ve halki toplayip Balaban'in �zerine h�cum etti. Balaban kendi h�kimiyetindeki kalelere �ekilmek zorunda kaldi. Daha sonra Malazgirt, Ercis ve diger kalelerden asker toplayip yeniden Ahlat �zerine y�r�d�. Devlet b�y�klerine de haber g�nderip onlari kendi tarafina �ekmeye �alisti. Onlara bol vaatlerde bulundu. Em�rler Bektimur'un oglunun �lkeyi idare edecek durumda olmadigini, i�ki ve eglenceye d�sk�n oldugunu bildikleri i�in Balaban'in teklifini kabul ettiler. Ancak Balaban'dan verdigi s�zde duracagina dair yemin etmesini istediler. Sonra da Bektimur'un oglunu ve Ahlat'i ona teslim ettiler. Balaban sehre h�kim olup Bektimur'un oglunu hapsetti (1206). Bir m�ddet sonra Meyyafarik�n h�kimi Necmeddin Eyyub, Ahlat �zerine y�r�d� ve Ahlat'in bazi kalelerini ele ge�irdikten sonra Ahlat'i muhasara etmege basladi. Bunun �zerine Balaban onu aldatmak i�in hileye basvurarak sehri m�dafaa etmekten aciz oldugunu bildirip muhasarayi kaldirmasi i�in g�zel s�zler s�yledi. Bu davranis Necmeddin Eyyub'u daha da tahrik etti. Fakat Balaban d�zenledigi bir baskinla onu perisan etti. Necmeddin �ok az sayidaki askeriyle Meyyafarik�n'e d�nmek zorunda kaldi. Bu karisikliklar sirasinda G�rc�ler, Kars sehrine saldirdilar ve uzun s�re muhasara ettikten sonra ele ge�irdiler. Kars valisi, ka� defa el�i g�nderip Ahlat'tan yardim istediyse de bu yardim ger�eklesmedi. Vaziyetin giderek aleyhlerine gelistigini ve kendilerine yardim edilemedigini g�ren vali, sonunda onlardan alacagi iktalar ve para karsiliginda sehri teslime razi oldu. Devrin h�k�mdarlari, birbirleriyle m�cadele etmekle, zul�m, i�ki ve eglenceyle mesgul olduklari i�in Kars'in d�sman eline d�smesine m�ni olamadilar. B�ylece Kars, bir Isl�m beldesi olmaktan �ikip bir k�ff�r ve sirk beldesi oldu. Ahlatsahlar'in i� ve dis m�dahaleler sebebiyle giderek zayiflamaga baslamasi �zerine Necmeddin Eyyub, b�y�k bir orduyla Ahlat'a saldirdi. Balaban ona karsi savastiysa da basarili olamadi ve Ahlat'a siginip Erzurum meliki Mugiseddin Tugrulsah'tan yardim istedi. Tugrulsah, ordusunun basinda bizzat yardima geldi ve m�ttefikler Necmeddin Eyyub'u maglup ettiler. Eyyub�ler'in ele ge�irdigi Mus kalesini de geri alacaklari sirada Tugrulsah Balaban'a hainlik etti ve �lkesine g�z diktigi i�in onu �ld�rd�. Buradan s�ratle Ahlat'a gittiyse de halk onun bu hareketini tasvip etmedigi i�in sehre sokmadi. Tugrulsah eli bos; fakat bu cinayet sebebiyle g�nahk�r olarak �lkesine d�nerken halk, Necmeddin Eyy�b'a haber g�nderip Ahlat'a davet etti. O da bu daveti kabul ederek Ahlat'a gitti ve bir asri askin zamandan beri b�lgeye h�kim olan Ahlatsahlar hanedanina son verdi (1207). Eyyub�ler sehre h�kim olduktan sonra pek �ok kisiyi �ld�rd�ler. Ileri gelenleri de Meyyafarik�n'e s�rd�ler. Bu Ahlat i�in �ok agir bir darbe oldu. Eyyub� h�k�mdari Melik el-Adil, Abbas� halifesi en-N�sir Lidinillah'a haber g�nderip Ahlat ve Meryafarik�n'e h�kimiyetini tasdik etmesini istedi. Bu teklifini onaylayan halifenin mens�runu aldiktan sonra, bu iki sehri oglu Necmeddin Eyyub'a verdi (1207). Fakat Ahlat halki ve askerler, yabanci bir y�netimi kolay kolay kabul edecege benzemiyordu. Bazi askerler, Van kalesine �ekildiler ve daha sonra Ercis'i kendi h�kimiyetleri altina aldilar. Bunun �zerine Necmeddin Eyyub, babasindan yardim istedi. O da diger oglu Melik Esref'i kardesine yardima g�nderdi. Bu sayede Van'i ele ge�irdiler. Malazgirt �zerine y�r�d�kleri sirada Ahlat halki, S�kmen'in bayragini a�arak halki bu bayrak altinda toplanmaga ve Eyyub�ler'e karsi ayaklanmaga �agirdi. Melik Esref tekrar m�dahale ederek sehri muhasara ve zaptetti. Isyana katilan pek �ok kisiyi �ld�rd�. Bu olaylar G�rc�ler'in ihtiraslarini tahrik ediyordu. Nitekim 1208 yilinda Ercis'i isgal ve yagma ettiler. Necmeddin Eyyub halkin isyan etmesinden endise ettigi i�in Ahlat'tan ayrilamadi. Bundan dolayi G�rc�ler, sehri diledikleri gibi yagma edip, yakip yiktiktan sonra ayrildilar. G�rc�ler 1210 tarihinde tekrar saldiriya ge�ince, Ahlatlilar, k�pr�y� yikarak yolu kapattilar. Sarhos olan Ivani, k�pr�den ge�mek isterken atindan d�st� ve esir alindi. Ivani'den alinan fidyeyle Ahlat'in surlari onarildi ve G�rc�ler'le �� yillik bir m�tareke imzalandi. Necmeddin Eyyub, bu sirada �l�nce kardesi Melik el-Esref Ahlat'a h�kim oldu. �ok ge�meden Mogol istil�si her tarafi alt�st etti. Onlara karsi kahramanca savasan Harezmsah Sultan Cel�leddin, G�rc�ler'in Azerbaycan, Ahlat, Erzurum ve Sirvan'da yaptiklari zul�m ve iskenceleri duyunca, 1225 yilinda Tiflis'e girdi ve sehri yeniden Isl�m topraklarina dahil etti. B�ylece Ani ve Kars sehirleri G�rc�ler'den temizlenmis oldu. Bu basarilari ona karsi duyulan sevgiyi kat kat artirdi. Fakat Ahlat muhasarasi b�t�n iyiliklerini silip s�p�rd�. Harezmsah 1229 yilinda Ahlat'i muhasara etmeye baslayinca, Anadolu Sel�uklu sultani Al�eddin Keykubat, ona haber g�nderip �lim, z�hid ve din adamlariyla dolu olan ve bundan dolayi da Kubbet�'l-Isl�m adiyla anilan bu sehri muhasaradan vazge�mesini istedi. Fakat Cel�leddin bu teklifi reddetti ve muhasarayi kis boyunca s�rd�rd�. Halk �ok perisan oldu Sehirden disari �ikan halk a�liktan o derece sararmisti ki, baba evl�dini, evl�t da babasini taniyamaz haldeydi. Nihayet 14 Nisan 1229'da Ahlat'a giren Harezmsah'in askerleri sehri �� g�n yagma ettiler. Sakladiklari altin, g�m�s ve degerli esyayi almak i�in halka iskence ettiler. Cel�leddin bu hareketinin cezasini 1230'da Yassi�imen'de maglup olduktan sonra ka�arken Meyyarafarik�n yakinlarinda �ld�r�lerek �dedi. Al�eddin Keykubad Yassi�imen savasindan sonra Ahlat, Van, Bitlis, Malazgirt ve civarini topraklarina katarak b�lgede ziraat ve ticaretin gelismesi i�in �alisti. Fakat 1243 K�sedag bozgunuyla Mogollar, her tarafi tahrip etmeye basladilar. Ahlat daha sonra Ilhanli, Karakoyunlu ve nihayet Osmanli h�kimiyetine girdi ve Osmanlilar uzun yillar �nce yurt tuttuklari bu sehre yeniden h�kim oldular. "Ertugrul Bey'in ecdadi ve mensup oldugu boy, Anadolu'nun ilk a�ilisinda yani XI. asrin ikinci yarisinda Sultan Tugrul Bey ve Alparslan'in �mer�sinin maiyyetinde Ahlat b�lgesine gelmisler ve Anadolu gaza ve fetihlerine istirak etmisler ve Ahlat b�lgesinde yurt tuttuklari gibi Mus, Malazgirt, Eleskirt ve S�rmari (S�rme-�ukuru) ovalarinda ve daglarinda kislak ve yaylak tesis etmisler ve bil�hare Ahlat em�rlerine yani S�kmenliler'e t�bi olmuslar ve onlarin maiyyetinde olmak �zere G�rc�ler'e bazen de Erzurum ve Erzincan emirleriyle birlikte Trabzon d�kaligina ve bilahare imparatorluguna karsi yapilan gazalara istirak etmislerdir. XIII. yy. baslarinda Ahlat'in Eyyub�ler'in eline ge�mesi, belki de daha sonra Cel�leddin Harezmsah'in Ahlat b�lgesini istilasi �zerine Ertugrul Bey'in babasi, maiyyetindeki boy ile birlikte ve tipki kendisi gibi Kayi boyundan olan Artukogullari'nin yani Mardin h�k�mdarlarinin maiyyetine girmistir. Bu arada Ertugrul'un babasi herhangi bir sebeple belki kislamak �zere Ceber'e giderken Firat'ta bogulmus olabilir". |