Ibrahim'in annesi Inan� Hatun'un ihtiraslari ve devleti ele ge�irme arzusu, Ahlatsahlar'in zayiflamasina sebep oldu. Daha �nce Ahlatsahlar'a bagli olan Erzen ve Bitlis beyi H�sameddin Togan Arslan, bagimsiz hareket etmeye basladi. Ibrahim 518 (1124) yilinda Togan Arslan �zerine y�r�yerek Bitlis'i kusatti. 1125 tarihinde de Artuklu Davud ile G�rcistan seferine �ikti fakat bir netice elde edemedi ve yaklasik ond�rt-onbes yil h�k�m s�rd�kten sonra 1126 veya 1127 yilinda �ld�. c) Ahmed (1127): Ibrahim'in �l�m� �zerine yerine kardesi Ahmed ge�ti ise de ancak on ay iktidarda kaldi. Ahmed'in kizi Zeyneb Hatun Artuklular'dan Necmeddin Alpi ile evlenmis ve 1166'da �lm�st�r. Bu sirada Inan� Hatun yeniden siyas� faaliyetlere giristi ve Ibrahim'in oglu S�kmen'i tahta �ikardi. Inan� Hatun'un sonu gelmeyen ihtiraslarindan rahatsiz olan devlet adamlari, onu �ld�rerek devleti kurtardilar (1134). d) Devletsah N�sireddin Muhammed S�kmen (II. S�kmen) (1128-1185): Ahmed'in tahttan uzaklastirilmasindan sonra hanedanin basina Devletsah N�sireddin Muhammed S�kmen ge�ti (522/1128). Irak Sel�uklu Sultani Mesud, Ahlat, Malazgirt ve �evresini kardesi Sel�uksah'a ikta edince (532/1133-38), Sel�uksah Ahlat'i muhasara ederek ele ge�irmek istedi. Fakat netice alamadan geri d�nd�. 540 (1145) yilinda Ahlatsahlar'la Artuklular arasinda sihriyet yoluyla akrabalik kuruldu. S�kmen de Erzurum meliki Saltuk'un kizi Sahb�n� ile evlenerek bu iki hanedani birbirine yaklastirdi. Musul atabegi Imadeddin Zeng�'nin �l�m� �zerine Ahlat sahi S�kmen de Hizan, Maden ve diger bazi b�lgeleri kendi h�kimiyet alanina dahil etti. Daha sonra Artuklular'dan Kara Arslan, S�kmen'e ait olan Malazgirt'i isgal ve yagma etti. Necmeddin Alpi, buna m�dahale edip iki taraf arasinda baris sagladi (549/1154). T�rk h�k�mdarlarinin birbirleriyle ve Ha�lilarla m�cadelesini firsat bilen G�rc�ler, Azerbaycan ve Dogu Anadolu'daki bazi yerleri isgal ettiler. Erzurum meliki Izzeddin Saltuk da G�rc�ler'e esir d�st�. Fakat daha sonra fidye �denerek kurtarildi. G�rc�ler Ani'yi isgal edince, II. S�kmen, Izzeddin Saltuk, Bitlis em�ri Togan Arslan'in oglu Devletsah ve Artuklular'dan Necmeddin Alpi, kuvvetlerini birlestirerek 1161 yilinda G�rcistan seferine �ikmaya karar verdiler. Fakat Alpi hen�z iltihak edemedigi, Saltuk da habersiz ayrildigi i�in II. S�kmen agir bir bozguna ugradi. Askerlerinin b�y�k bir kismi �ld�r�ld�. Ibn�'l-Es�r, bu olayda d�rty�z s�variden baska salimen d�nen olmadigini kaydeder. T�rk kuvvetleri b�y�k kayiplar vererek geri d�nd�ler ve II. S�kmen esirleri kurtarmak i�in b�y�k meblaglar �demek zorunda kaldi. G�rc�ler bu zaferden kuvvet ve cesaret alarak 1162 yilinda Duvin'i isgal ve yagma ettiler. Duvin ve k�ylerinde onbin kisiyi kili�tan ge�irdiler. Kadin-erkek pek �ok kisiyi esir aldilar. Kadinlari �iril�iplak soyup yalinayak g�t�rd�ler. Cami ve mescitleri yakip yiktilar. M�sl�man kadinlara yapilan zul�m ve iskenceyi g�ren G�rc� kadinlar bile bu durumu tasvip etmediler ve : "Siz m�sl�manlari, onlarin kadinlarina yaptiginiz seylerin aynisini bize yapmaya mecbur ettiniz" diyerek onlari giydirdiler. G�rc� kadinlarinin dahi isyan etmelerine sebep olan bu zul�m ve iskenceler, m�sl�manlari harekete ge�irdi. II. S�kmen, Devletsah, Azerbaycan atabegi Ildeniz ve Irak Sel�uklu sultani Arslansah, 1163 tarihinde ellibini askin b�y�k bir orduyla G�rcistan topraklarina girdiler, sehirlerini yagma edip kadin ve �ocuklarini esir aldilar. Yaklasik bir ay s�ren savaslar neticesinde G�rc�ler agir kayiplar verdiler. T�rk kuvvetleri; ihtida eden, fakat bunu gizleyen bir G�rc� askerin yardimiyla b�y�k bir zafer kazandilar ve zengin ganimetlerle d�nd�ler. S�kmen, Ahlat'ta muhtesem bir merasimle karsilandi. Tarih�iler bu h�diseyi "g�r�lmeye deger bir g�n" olarak tavsif ederler. Bu zafer m�nasebetiyle T�rk sehirlerinde bayram yapildi. G�rc�ler ertesi yil (1164) Ani'ye tekrar saldirdilar. Fakat Atabeg Ildeniz yetisip sehri kurtardi. Ildeniz sehri tamir etmekle mesgul iken Gence'nin isgal edildigini duyunca s�ratle hareket etmis fakat Ahlatsahlar'a t�bi olan Surmari em�ri Ibrahim daha �nce sehri kurtarmisti. T�rkler'le G�rc�ler arasindaki savaslar araliklarla devam etti. 1175 yilinda Aras ovasinda G�rc�ler'le savasa tutusan Ildeniz, maglup olunca II. S�kmen'den yardim istedi. Irak Sel�uklu sultani Arslansah da bu kuvvetlere katildi. M�ttefik kuvvetler, Akhalkelek ve Trialith'i yagma ettikten sonra Duvin'e kadar geldiler. II. S�kmen 1175'de Ahlat'a d�nd�. Sel�haddin Eyyub�, Si�-Fatim� halifelige son verip Eyyubiler devletini kurduktan sonra h�kimiyet sahalarini genisletmek, Firat ve Dicle vadilerini kendi topraklarina katmak istiyordu. Bu durum, Musul atabegligiyle Artuklular i�in �nemli bir tehlike teskil etmeye basladi. Ahlat sahi II. S�kmen, hem Musul atabegi Izzeddin Mesud, hem de Artuklu Kutbeddin Ilgazi'nin akrabasi oldugu i�in Selahaddin'in Urfa, Seruc ve Nusaybin'i alarak Musul'a kadar uzanmasi �zerine onu muhasaradan vazge�irmek i�in el�iler g�nderdi. Sonunda Abbas� halifesi N�sir Lidinillah, Azerbaycan atabegi Kizil Arslan ve Seyhu's-Suyuh Sadreddin ile isbirligi yaparak onu Musul'u muhasara etmekten vazge�irdiler. Selahaddin d�n�s�nde Sincar'i kusatinca, Atabeg Izzeddin Mesud tekrar S�kmen ve Ilgazi'den yardim istedi. S�kmen ileri gelen adamlarindan Seyfeddin Begtimur'u g�nderip muhasaraya m�ni olmak istedi. Fakat Eyyub�ler'in ileri s�rd�g� sartlara �fkelenerek geri d�nd�. Bu yoldaki gayretlerinin neticesiz kaldigini g�ren S�kmen, Kutbeddin Ilgazi ve Atabeg Izzeddin Mesud da askerlerini toplayarak Mardin-Ko�hisar arasindaki Harzem k�y�nde bulustular. Fakat Selahaddin Sincar'i zaptedip oradan Harran'a ge�mis ve askerlerini dagitmisti. Onlarin isbirligi yapip toplandiklarini duyunca, Hama'da bulunan yegeni Takiyy�ddin'e haber g�nderip onu yardima �agirdi. Takiy�ddin geldi ve Selahaddin'e derhal oradan ayrilmasini tavsiye etti. Fakat digerleri ona sakin ayrilma dediler. Selahaddin kendisi de ayrilmaktan yanaydi, bu sebeple oradan Ra'su'l-Ayn'a gitti. Birlesik kuvvetler, onun ayrildigini duyunca dagildilar. Ahlatsahi S�kmen de: "Asker toplayip geri gelecegim" diyerek Ahlat'a d�nd�. Bu arada Izzeddin ve Kutbeddin Musul'a gitti. Sel�haddin ise yola devam edip Harzem'de konakladi ve birka� g�n orada bekledi. Ahlat'in zenginligi �evredeki h�k�mdarlarin bu sehre g�z dikmesine sebep oluyordu. Bunlar arasinda Ildeniz'in oglu Cihan Pehlivan, Selahaddin Eyyub�, yegeni Takiyy�ddin �mer, Eyy�bi meliki Mevdud b. �dil ve Sel�uklu Tugrulsah'i sayabiliriz. S�kmen'in 10 Temmuz 1185 tarihinde �l�m�, bu h�k�mdarlarin Ahlat �zerindeki emellerini daha da artirdi. ��nk� S�kmen, geride evlat birakmadigi gibi kendinden sonra devletin basina ge�ecek baska bir hanedan �yesi de yoktu. II. S�kmen uzun yillar h�k�m s�rm�s ve yaklasik seksen yaslarinda �lm�st�r. �evredeki b�t�n h�k�mdarlar ona saygi g�sterirlerdi. Akilli, ileri g�r�sl� ve g�zel ahl�kli bir h�k�mdardi. Halk da onu �ok severdi. Cesareti ve G�rc�ler'e karsi cihadi, halkin g�nl�nde taht kurmasina sebep olmustu. Bundan dolayi hatirasi uzun m�ddet halkin g�nl�nde yasadi. Ger�ekten de Ahlat, en parlak d�nemine onun devrinde ulasti. |