Navigatie
Voorouders van de kat
Scroll met de pijltjes onder het menu
Menu
Domesticatie
Geloof en Bijgeloof
Kattencommunicatie
Kindertijd
De ouder wordende kat
Lichaam en zintuigen
Kattenwereld 2 Menu
|
Van Wilde kat tot huiskat
|
De steppekat
Een kleine rol voor de steppekat in de evolutie van de huiskat voor de Steppekat -felis Silvestris Ornata(zie hierboven)
en de Europse Wilde boskat - Felis Silvestris Lubica. Maar de Moederoerkat aller huiskatten is de Afrikaanse Isabelkat
Felis Silvrestris. |
De Jaguar
De evolutie van de huiskat dateert ver terug |
De Poema
Er bestaat nog veel discussie onder zoologen over de indeling van de 'familie der katachtigen' |
|
Geschiedenis: de Voorouders van de huiskat
De cochiti�s in New Mexico weten waarom de kat bij de mens is gaan wonen:
�Er was eens een Poema die op een dag hard moest niezen. Plotseling kwam er uit zijn rechter neusgat een kleine poes. Toen de
Poema opnieuw niesde, verscheen er uit zijn linker neusgat een kleine kater.
De poema zei tegen hen, �Als teken dat jullie van mijn stam zijn, geeft ik jullie mijn gezicht. Vermenigvuldig jullie en de
mensen zullen jullie in hun huizen opnemen. Dan kunnen alle andere dieren in d e bergen blijven. Jullie gaan echter naar de
vlakte��.
Zo kwam de kat op de wereld.....
Voorouders van de huiskat
De voorouders van de huiskat
Verwarring over de familie der katachtigen, maar over de kat als partner van de mens bestaat zekerheid. De zo�logie kan
vandaag de dag moeiteloos hun evolutie reconstrueren.
Katten experts zijn het erover eens dat alle hedendaagse rassen van de huiskat afstammen van de soort, Felis Silvestris Hier zijn
9 ondersoorten van, maar slechts ��n daarvan komt in aanmerking als voorvader van de huiskat, namelijk de Afrikaanse
isabelkat (Felis Silvestris Lybica).
Mogelijk hebben twee andere ondersoorten hun steentje bijgedragen aan de evolutie van de kat tot huisdier - hoewel veel later
en slechts incidenteel . Dat zijn de Europse Wilde boskat, (Felis Silvestris Silvesiris) en de Steppekat (felis Silvestris Ornata).
Pas deze Eeuw hebben schedelmetingen, kruisproeven en gedragsvergelijkingen uitsluitsel gegeven : ook de kat in de hutten
van de Ochiti�s in New Mexico, stamt uit Afrika, waarschijnlijk met een scheut Indisch en een druppel Europees bloed.
En alle andere huiskatten zijn in meer of mindere maten een mengeling van hun voorouders uit de drie continenten
|
| Geschiedenis van de huiskat |
Het kleine roofdier in onze woningen wordt in Nederland �kat� genoemd, In Frankrijk �chat�, in Engeland �cat�, in Spanje
�gato�in Italie �gatto�in Rusland �koschka� en in Polen �kat�.
Het zijn allemaal namen met ��n gemeenschappelijke stam die terug te vinden is in Noord Afrika, waar zo�logen ook de
stammoeder van alle katten gelokaliseerd hebben.
De kat heet �kitt�of �kutt�in het Arabisch, �kadiz�in Nubish, het cultuur - en taalgebied van de vroege Egyptische dynastie�n,
waar wetenschappers het begin van de domesticatie van de Felis Silvestris Lybica, de hedendaagse huiskat, situeren.
Vermoedelijk heeft de blonde muizenjageruit de woestijn zich al eerder bij de mensen in opper-Egypte aangesloten, toen zij
hun eerste nederzettingen bouwden en landbouw gingen bedrijven. De katten zouden naar de mensen zijn gelokt door de
muizen en ratten in de graanschuren. Het eerste samenleven van kat en mens dateert misschien van 8000 jaar geleden. Veel
bewijzen voor deze vroege domesticatie zijn er echter niet - pas uit de tijd van het oude Egyptische Rijk (2665 - 2155 v.C)
zijn er enkele.
In het Nieuwe Rijk ( 1551 - 1080 v.C) werd het dier pas echt gedomesticeerd. Rotstekeningen, schilderijen, bronzen gietwerk
en later ook katmummies duiken op. Van rattenjager en huisdier was de kat gepromveerd to Godin, bekend onder de naam
�Baslet�.
Reizende kooplui brachten vermoedelijk omstreeks 1500 v.C het praktische heilige dier, ondanks het strenge export verbod,
naar Palestina en de Griekse eilanden. Vandaar verliep de weg naar Azie, waar mogelijk de domesticatie van de Steppekat
gelijktijdig aan de gang was. Pas duizend jaar later werd het westen bereikt : toen Felis Silvestris Zuid Italie bereikte was het
nog altijd een zeldzaam dier.
Maar in de 9de Eeuw van onze tijdrekening waren katten in heel Europa en Azie al schering en inslag. Soms werden ze
vereerd, andere keren veracht als belichaming van de duivel.
In Amerika gingen de eerste katten samen met de Spaanse Conquistadores aan land. Omstreeks 1525 betaalde Diego
Almagro 600 peso's aan de zeevaarder Montenegro voor eeen enkel dier.
Tweehonder jaar later bereikte de kat ook het overzeese Australi�.
De kleine Noord Afrikaanse woestijnbewoner was een wereldburger geworden. En een dier dat tot op heden een van de
meest hechte banden met de mens heeft.
|
| De wilde katten van de wereld |
De wetenschap bekijkt het enigszins anders. Sommige onderzoekers zijn er niet eens zo zeker van dan de gangbare
systematische indeling van de katten familie inderdaad beantwoord aan hun geschiedkundige ontwikkeling. Sommige
zo�logen men dat er 14 rassen zijn, terwijl anderen slechts 3 of 4 klassen met 35 of 37 rassen erkennen.
De moeilijkheid daarbij is dat onze katten volgens dezelfde anatomische model geschapen zijn; zowel de grote Siberische
tijger als de kleine zwartvoet katten uit de Zuid Afrikaanse steppe.Hun prototype moet al tien miljoen jaar geleden ontstaan
zijn, maar alle hedendaagse zijn nog altijd volgens dit perfecte model gebouwd.
Dit wordt bepaald door de genen die bij katten uit 19 chromosomen paren zitten (uitzondering is pumpaskat met 18 paren).
Alle katten stammen af van dit prototype, waarvan de bakermat ergens in Zuid-oost Azie lag. Van daaruit veroverde de
oerkat de wereld.
Daarbij paste hij zich aan, aan het klimaat, de omgeving en de prooi n evolueerde tot Jaguarundi of Jaguar, Lynx of Leeuw.
Ze gingen zich over de hele wereld thuisvoelen, behalve in Australi�: het was pas de huiskat die als eerste van de katachtige
het vijfde continent betrad.
Systematisch worden de Felidae (katten) in twee subfamlies ingedeeld:
Tot de ene behoren de jachtluipaarden, die zich waarschijnlijk al al heel vroeg van de gemeenschappelijke stam
gedistantieerd hebben, en de enige zijn die hun klauwen niet kunnen intrekken. Alle andere katten behoren tot de tweede
subfamilie, die op haar beurt wordt opgesplitst in grote en kleine katten.
Het is echter niet de lichmaansgrootte die bepaalt tot welke groep een kat behoort, maar een bijzondere anatomische
eigenschap : het geheel of slechts gedeeltelijk verbeende tongbeen ( zoals dat van Leeuwen, Tijgers, Luipaarden en Jaguars,
maar bijvoorbeeld niet bij de huiskat).
Dit beetje kraakbeen teveel heeft bij deze �grote�akoestische gevolgen: de 4 grote katsoorten kunnen weliswaar brullen, maar
kunnen alleen maar spinnen bij het uitademen. De bijna even grote Poema, die ook bij het inademen kan spinnen, behoort
volgens deze indeling tot de groep van de kleine katten (zoals de huiskat).
Het klinkt allemaal knap verwarrend, maar de verwantschapsbanden tussen de kattensoorten zijn nu eenmaal moeilijk te
ontrafelen. Al in het prille begin van het ontstaan waren de Felidae zo�n vastberaden familie, dat ze hun verschillende
biotypen bijna explosief veroverden en zich pas daarna genetisch aanpasten.
Een zijlijn kan een paar kenmerken behouden hebben, en een andere tot dan identieke soort, een aantal andere kenmerken :
Zuid Amerikaanse kleine katten als eerste, de grote katten vermoedelijk als laatste.
Helaas kan uit gebeenten, metingen en onvolledige genregisters de afstammingsgraad moeilijk bepaald worden
|
|
|
 Geschiedenis en Voorvaderen van de huiskat |
|
Katten voorvaderen
voorouders van de kat
Zoologen kunnen de evolutie van de huiskat heden ten dagen vrij goed in kaart brengen
bron: "een Leven met katten" |
De Leeuw
Koning der katachtigen. |
De Lynx
Nog veel discussie over de indeling van de familie der katachtigen, maar de evolutie is door middel van onderzoek en opgravingen inmiddels redelijk goed in kaart gebracht |
|
|
