Tas yitmiş curunu başına geçmiş.
Ne esner ne mum tutar.
An beni bir kozdan o da fış çıksın.
Saplık seninse samanlık da mı senin.
Ahmağı söylet şahitliğini bile eder.
İti öldürene sürütürler.
Aç it fırın damını çökertir.
Arefe günü traşa ne, bayram günü aşa ne.
Acı aciri mihrican çalmaz.
Öğünme çördük , seni damda da gördük duvarda da gördük.
Kara gözden yaş, fukara evinden aş bekleme.
Kavunu ye karnına bak, karpuzu ye benzine bak, üzümü ye pazına bak.
Densiz hasta olmasın, dennak aşermesin.
Boşanıp gişiye varma, sevip oynaşına varma.
Halep yolunda deve izi mi ararsın.
Acından karnı gurlar başında nergis parlar.
Kötü bıçak ele yavuz, kötü avrat dile yavuz.
Aba vakti yaba , yaba vakti aba al.
Kadın gerek bey doğura.
Gel demeden gelen avrat dah demeden giden at.
Dah demeden giden at , söyletmeden yapan evlat.
Ne yedin , dolma ; misafirin misafiri olma.
Aşı pişiren değil, yağını tavlayan avrat.
İtin şeriatı değnek.
Güzele köken yakışır, çirkine altın neylesin.
Eli ağır zanaat sahibinden, ayağı çabuk dilenci daha karlı.
Kel kız, emmisi kızının saçından öğünür.
Güzelden yar, çirkinden çor eksilmez.
Kocamış eşşekte yıllanmış akıl olur.
Kakma kapıma yüzük kaşından , kakarlar kapına topuz taşından.
Dini yok şeytan olsun, malı yok ağam olsun.
Hamamcı hamam açtı, keller içine kaçtı.
Azı ağı yutturur , çoğu kendi kendini güttürür.
Ekmek Hıdır'ın su Bedir'in, yiyin için kudurun.
Üzümün iyisi tane, karının iyisi nene olur.
Sıçana arakı içirmişler pisiğe burroh çağırmış.
Gece işi kör işi.
Halının tozu, kötünün sözü bitmez.
Baktın ırbık akor hemen g..ünü yu.
KİLİS’TE HALK TAKVİMİ
Şimdi sizlere Kilis’te geleneksel olarak kullanılan
aylar, günler üzerine bazı bilgiler verelim. Folklorik değeri olan bu yöresel takvim
olgusu, neredeyse unutulmak üzereydi. Bu nedenle yeni kuşağın, geçmişinin
kültürünü tanımasına beklide bir derece ışık tutacağım.
Kasım ayı boyunca geçen günlere “Fukara yazı” denir. 13-23
Aralık arası günlere “Kara kış”
denir. Kara kışın yağışlı geçmesi; arzulanan durumdur. 23 Aralık- 11 Şubat
arasındaki zamana ”Zemheri” denir. Bu
zamanın açık ve donlu olması istenir. 1 Şubat- 21 Mart arasına “Saatler” denir. Saatler 4 tanedir. Bunlarda 1-13 Şubat arası “Saat el Dabeh” tir. Zamanında yaşanmış bir söylenceye göre; bir deveciyle
oğlu, işte bu zamanda yolculuk yaparken tipiye yakalanırlar. Soğuktan donmamak
için deveyi kesip, karnını yarıp içine girerle ve kurtulurlar. 14-15 Şubat arası “Saat
el Sout” tur. Bu günler içinde “Dışarı çıkılmaz tandıra konuk ol ol” denir. Eskiden oturma odasının ortasına bir çukur
açılır, fahrecilerin yaptığı kilden bir ateş küpü
yerleştirilir ve üzerine de tahtadan bir kürsü konurdu. Kürsünün de üzerine bir
yorgan örtülerek, etrafına çepeçevre doluşulur ve ısınılırdı. 26 Şubat-8 Mart arası “saat
el Habeyye” dir. Uyky zamanını bildirir. Artık her şey iyiye gitmektedir. Kilis’li havanın ısınmasını “Saat el Habeyye, abayı işlahil”
diyerek dile getirir.
Eski Kiliis’te gün adlarıdaArapça’dakisöylenişleriyle kullanılırdı. Ahet: Pazar, İsnain: Pazartesi, Telate: Salı, Erbaa: Çarşamba,
Hamis: Perşembe, Cuma:
Cuma, seb: Cumartesi. Günler üzerine halk
arasında espirili bir tekerleme: “Telata, taltik; Erbaa, yırtık; Hamis,
hanım; Cuma, canım; Seb, düşmanım. İlle Ahet. Başı kesik kel Ahmet.”
