� �

�

�

�


ERZURUM �L�N�N BA�LICA �O�RAF� �ZELL�KLER� �ZELL�KLER�

1-F�Z�K� CO�RAFYA �ZELL�KLER�

1-KONUM �ZELL�KLER�

Erzurum ili Do�u Anadolu B�lgesi�nin kuzeydo�u kesiminde yer alan Erzurum-Kars B�l�m��n�n bat� yar�s�n� olu�turur.�oruh,F�rat ve Aras havzalar�n�n ba�lang�� alan�nda 25.066 km2�lik alan�yla �lke topraklar�n�n %3.2�sini kaplayan il,40 15� ve 42 35� do�u boylamlar�yla 40 57� ve39 10�kuzey enlemleri aras�nda yer almaktad�r.

����� Erzurum�u kuzeyden Rize�nin �kizdere ve �aml�hem�in; Artvin�in Yusufeli ve Ardanu�;� bat�dan Bayburt�un Merkez il�e ve Ayd�ntepe; Erzincan�in Tercan ve Otlukbeli; g�neyden Bing�l��n Yedisu ve Karl�ova;Mu��un Varto ,Bulan�k ve Malazgirt; do�udan Kars��n Selim ve Sar�kam��,A�r��n�n Ele�kirt ve Tutak; Ardahan��n G�le il�eleri �evreler.

���� Topraklar�n�n b�y�k� b�l�m� y�ksek alanlardan olu�an ili,kuzeyden Rize; bat�dan Dumanl�,Mayram ve Kop;g�neyden Cemal ve Bing�l ;do�udan Aras ve Allah�ekber da�lar� ile Ardahan yaylas� s�n�rlar.

����� Yakla��k %64��n� da�lar�n kaplad��� Erzurum topraklar�n�n b�y�k �o�unlu�u k�lt�re elveri�lidir.�l topraklar�n�n .%20.1�i platolardan ,%12.2�si yaylalardan ve %4 kadar� da ovalardan olu�maktad�r.%66�s� �ay�r ve mera olarak kullan�lan topraklar�n ancak %19�unda bitkisel �retim yap�lmaktad�r.

2- YERY�Z� �EK�LLER�

�� �����Erzurum ili,T�rkiye�nin orta ve bat� kesimlerine g�re,y�kseltinin fazla oldu�u illerinden biridir.�l y�zey �ekillerinin ana �izgileri, ���nc� Zaman�daki yer hareketleriyle �ekillenmi�tir.Miyosen sonlar�nda havzalara ayr�lan b�lge,daha sonra IV.Zaman Volkanik hareketleriyle �nemli �l��de de�i�ikli�e u�ram��t�r. Lav ak�nt�lar�, y�ksek da�lar�, geni� ve y�ksek yaylalar� ,�ukurlar� doldurarak da ovalar� olu�turmu�tur.

Yukari

2.1.Da�lar

������Erzurum ili topraklar� daha �ok volkanik yap�l� da�larla engebelenmi� durumdad�r.�l alan�n�n, yakla��k %64��n� olu�turan da�lar,y�re hayvanc�l���n�n �nemli otlak alanlar�d�r.

���� Do�u Karadeniz da�lar�n�n do�u uzant�lar� olan Rize da�lar� ili,kuzeyden �evreler ve Rize ile s�n�r�n� olu�turur.Karadeniz�e paralel d�zenli s�ralar durumunda uzanan bu da�lar, ge�it vermez ve y�ksektir. En y�ksek noktalar� 3937m. y�ksekli�indeki� Ka�kar Tepesi� ile 3711m. y�ksekli�indeki Ver�enik tepesidir. Rize da�lar�n�n g�ney yama�lar� �ok diktir� ve derin vadilerle par�alanm�� durumdad�r. Rize da�lar�ndan �oruh havzas�na ge�ilince ,do�al g�r�n�m de de�i�ir. Da�lar�n Karadeniz�e bakan y�zlerinde g�r�len d�zenli ve s�rekli ya���lar burada yoktur. Bitki �rt�s�� de birdenbire fakirle�ir.

��� Kuzey Anadolu� da�lar�n�n i�� s�ralar� il� s�n�rlar� i�inde� kalmaktad�r. �oruh vadisi ile A�kale-Erzurum-Pasinler ��k�nt� alan� aras�nda yer alan bu da�lar�n,y�kseltilerinin fazlal���na kar��n topo�rafyas� olduk�a sadedir.

2.2.Ovalar

Büyütmek Ýçin Üzerini Týklayýnýz

Erzurum ilinde ovalar,il toplam alan�n�n ancak %4��n� kaplar. Oval�k� alanlar� daha �ok Karasu-Aras ��k�nt�� alan�nda yer� al�r. Bunlar�n d���ndaki d�zl�kler� ise genellikle yayla niteli�indedir.

� Karasu ve Aras vadilerinde birbiri ard�na s�ralanm�� k���kl� b�y�kl� bir�ok ova vard�r.

�

�

�

B�y�tmek i�in �zerini t�klay�n�z

�

�

2.3.Yaylalar

� Erzurum� ilinde yaylal�k alanlar,il toplam alan�n�n %12�sini olu�turur ve hayvanc�l�k faaliyetleri a��s�ndan son derece �nemlidir.���� Genellikle� ,Miyosen ve Oligosen�de olu�mu� k�vr�ml� kalkerlerle lav t�flerinden olu�an Tekman yaylas� �ok y�ksektir. Hi�bir kesimi 1800m�nin alt�na inmez;b�y�k b�l�m� ortalama 2250m� ile 2500m. Y�ksekliktedir. �evresine g�re daha y�ksekte kalan Do�u� Anadolu�nun bu �ok y�ksek yaylas� ,Paland�ken da�lar�na kadar uzan�r.Yayla,orman �rt�s�nden tamamen yoksundur.

�� Erzurum ilinin di�er yaylalar� , i� s�rada�lar �zerinde yer� al�r. �lin� bat�s�nda ,Tuzla vadisini kuzeyden� ve g�neyden ku�atan Cemal ve Dumanl� da�lar� �zerindeki� yaylalar ,hayvanc�l�k etkinlikleri a��s�ndan �nemlidir. Tekman yaylas�n� kuzeyden� s�n�rlayan Paland�ken ve Sakaltutan� da�lar�� ile A�kale�nin kuzeyinden �spir ve Tortum�a kadar uzanan Kop,Dumlu, Kargapazar� ve Mescit�� da�lar�� �zerinde de geni�� yaylal�k alanlar vard�r.

� 2.4.Vadiler

� Erzurum; Hazar Denizi , Karadeniz ve F�rat Havzalar�n�n birle�me alan�nda bulunan ,y�kseltisi �ok fazla bir ildir. Da�lar ,Erzurum� ili topraklar�nda do�uya ve bat�ya do�ru bir yelpaze gibi a��larak yay�l�r. �� ana havzan�n ba�l�calar� olan �oruh ,Aras ve Karasu ,do�u-bat� y�n�nde y�kseltinin iyice d��t��� oval�k alanlara kadar derin vadilerden akarlar.

� �oruh Vadisi, Mescit da�lar�ndan bat�ya do�ru uzan�r,Bayburt il� s�n�r�na ula��ncaya kadar dar ve derindir.

� Karasu Vadisi, Kargapazar�� da�lar�n�n bat� yama�lar�ndan ba�lar ve Erzurum ovas�na ula��nca ,Karasu �rma��n�n akt��� yatak d���nda geni� bir taban olu�turur.

� Oltu� Vadisi, iki� koldan� olu�ur. Kargapazar�� da�lar�n�n do�u� yama�lar�ndan kuzeye do�ru uzan�r. Oltu� il�esi yak�nlar�na kadar dar ve derindir.

�� Mescit� da�lar�n�n do�u� yama�lar�ndan ba�layan Tortum vadisi genellikle dar ve derindir. Bu vadi �zerinde bulunan Tortum G�l� de, vadinin bir toprak kaymas� sonucu kapanmas�yla olu�mu�tur.

3.�KL�M� �ZELL�KLER�

Bilindi�i �zere Erzurum ili �iddetli karasal �Do�u Anadolu �klimi� b�lgesinde yer al�r. Nitekim Erzurum Meteoroloji g�zlem merkezinin 42 y�ll�k g�zlem sonu�lar�ndan anla��ld���na g�re ,Erzurum�da �y�ll�k s�cakl�k ortalamas�� 6.0 derece kadard�r. Bu de�erin ,35 y�ll�k ortalamalara g�re Kars�ta 4.2� derece oldu�u� hat�rlan�rsa , Erzurum-Kars B�l�m��n�n g�zlem yap�labilen merkezler aras�nda T�rkiye�nin en so�uk b�l�m� ve� Erzurum�un da , �lkemizin Kars�tan sonra en so�uk y�resi oldu�u anla��lmaktad�r.

�� �evrenin s�cakl�k rejiminde b�yle bir sonucun ortaya� ��kmas� , ku�kusuz denizlere� uzakl�k ,karasall�k ,y�kseklik ve �ehrin co�rafi konumu gibi nedenlerle ilgilidir.

�� Karasal� ya��� rejimi� b�lgesinde kalan Erzurum�da y�ll�k ya��� ortalamas� Do�u Anadolu B�lgesi ortalamas�na g�re pek d���k say�lmaz. Buna ra�men� Erzurum ve �evresinde� g�r�len y�ll�k ya��� tutar�n�n ,t�pk� i� b�lgelerde oldu�u� gibi� mevsimlere ve aylara da��l�mlar� olduk�a dengesizdir. B�lgede� y�l�n en ya���l� ay� ortalama 73.5mm. ile May�s ,en az� ya���l� ay� ise ,18.1mm.� ile A�ustos� aylar�d�r. Maksimum� ya���lar� �lkbahar ve Sonbahar mevsimlerine , minimum ya���lar da k��a rastlamaktad�r.

��� Erzurum�da y�ll�k� ortalama yerel bas�n� ,811.6 mb.(608.7 mm.) olarak tesbit edilmi�tir. �evrede bas�n� de�erleri ,Sonbahar ve� K�� mevsiminde y�kselmekte ,�lkbahar ve Yaz mevsiminde ise d��mektedir.

�� Erzurum�da bas�n�� rejimlerinde mevsimlere g�re izlenen bu de�i�meler� , farkl� mevsimlerde b�lgeyi etkisi alt�nda tutan gezici depresyonlarla ilgilidir.

�� Ayr�ca �ehirde ortalama r�zgar� h�z� ,2.6 m/sn. kadard�r. R�zgar h�z�n�n en az� oldu�u devre , 1.9 m/sn. ile Aral�k ve en y�ksek devre ise 3.1 m/sn. ile Temmuz ay� ortalamalar�d�r.�

4.B�TK� VE TOPRAK �RT�S� �ZELL�KLER�

������� Erzurum ilinin b�y�k b�l�m� , do�al sitep alanlar�n�� i�ine girer. B�lgede orman�n do�al alt s�n�r� 1900-2000m. Olmakla birlikte , da�alrdaki ve da� yama�lar�ndaki orman kal�nt�lar� , bitki �rt�s�n�n insan eliyle �ok eski d�nemlerden beri yok edildi�ini kan�tlamaktad�r.Ayr�ca da� yama�lar� ve tepelerdeki otlakalr�n yoksullu�u da dikkat �ekicidir.Bu durum ,ku�kusuz a��r� otlatman�n do�al bir sonucudur.

��l arazisinin ancak %7 kadar�� orman �rt�s�yle kapal�d�r. Bu ormanlar daha �ok ilin kuzey do�u kesiminde toplanm��t�r.Sar��am ve me�e topluluklar� Oltu, �enkaya ve Olur y�relerinde yo�unluk kazanm��t�r.�oruh vadisin�den Yusufeline do�ru gidildik�e sar��amlar�n yan�nda ladinlerinde yer ald��� g�r�l�r. �lin bat� ve g�ney kesimi ormandan b�t�n�yle yoksun bulunmaktad�r.

Erzurum ilinde b�y�k toprak guruplar�n�n t�m�ne rastlan�r.Bunlardan bazaltik topraklar, kire� ta�� �zerinde olu�mu�, yar� olgun topraklard�r.Organik madde oranlar� d���k olan bu topraklarda ,sulamal� ve kuru ko�ullarda ,meyvecilik ve tarla bitkileri yeti�tiricili�i yap�labilir.�l toprakalr�n�n� kullan�m a��s�ndan da��l�m�ndan en �nemli pay %65.5 ile �ay�r ve meralar�nd�r.Ekili- Dikili alanlar, il topraklar�n�n %19.0�unu , orman ve fundal�klar ise %7.5�ini kaplar.B�ylace il arazisinin%92�ye yak�ntar�ma elveri�li alanlardan olu�maktad�r.�

Yukari
Hosted by www.Geocities.ws

1