�L�N MEVCUT EKONOM�K DURUMU

Mevcut ekonomik durum �� sekt�r( tar�m , sanayi ve hizmetler ) �er�evesinde ele al�nmaktad�r.

a)Tar�m Sekt�r�

Tar�m sekt�r� bitkisel �retim, hayvanc�l�k su �r�nleri ve ormanc�l�k olmak �zere d�rt ana ba�l�k alt�nda ele al�n�r. Toplam 25 066km2 y�z�l��m�ne sahip il arazisinin %5.9�u dik, %23.8�i orta e�imli ,%14.1�i sarp %5.9�u d�z bir konuma sahiptir.

Arazinin kullan�m bi�imi , co�rafi �artlar ve iklim ko�ullar� dikkate al�nd���nda ,ilde serac�l�ktan genel tarla ziraat�na, meyvecilikten sebzecili�e� ve su �r�nlerinden hayvanc�l��a , tar�m�n hemen hemen t�m alanlar�nda faaliyetler y�r�t�lebilmektedir.

Erzurum�da� �retilen tarla �r�nlerinin verimlilikleri a��s�nda yap�lan s�ralamada� tah�l, ya�l� tohumlar ve yumru bitkilerde� T�rkiye ortalamas�n�n alt�nda ;buna kar��l�m end�striyel bitkiler ve yem bitkilerinde ise T�rkiye ortalamas�n�n �zerinde bir ��kt� elde edildi�i g�zlenmektedir.

Hayvanc�l�k sekt�r� a��s�ndan olduk�a uygun alt yap� mevcuttur.2,5 milyon hektar y�z �l��me sahip Erzurum arazisinin &67�� �ay�r ve meralarla kapl�d�r. Bu �zelli�i ile Erzurum T�rkiye�de birinci s�rada yer almaktad�r.1994 verilerine g�re ildeki 540 bin ba� s���r mevcudu, T�rkiye toplam s���r varl���n�n %4.5�ini olu�turmaktad�r ve iller baz�nda s���r say�s�nda birinci s�rada yer almaktad�r.

Su �r�nleri kapsam�nda y�re a��s�ndan uygun �retim k�lt�r bal�k��l��� alan�ndad�r. Suni yemleme ve d�lleme kullan�larak havuzlarda ,kafeslere, kanallarda insan eliyle yap�lan� k�lt�r bal�k��l���; ucuz istihdam,toprak de�erlendirme,yem de�erlendirme ve gelir yoluyla tar�m�n en avantajl� dallar�ndand�r. 1997 verilerine g�re 30 i�letmede y�lda 120 ton dolaylar�nda bal�k �retilmektedir.

b)Sanayi

Erzurum'da sanayile�me �abalar� g�n�m�ze kadar olan d�nemde istenen geli�meyi g�stermemi�,il kamu hem de �zel sekt�r a��s�ndan uygun bir sanayi merkezi konumuna gelememi�tir.

�lde faaliyet g�steren imalat sanayi i�letmelerinden %792u tar�ma dayal� sanayi i�letmeleridir.

Bu a��dan imalat sanayi t�ketim mallar� �reten bir sanayi konumundad�r. Genel olarak sanayi sekt�r� madencilik , enerji ve imalat olmak �zere �� alt ba�l�k alt�nda incelenir.Madencilik a��s�ndan Do�u Anadolu B�lgesi ve Erzurum ili olduk�a zengin maden kaynaklar�na(krom,mangenez,bak�r,al��ta��,diatomit,kayatuzu,mermer,manyezit,perlit,pomza,linyit,tu�la-kiremit hammaddesine ) sahiptir.�lde �nemli �l��de �retim yap�lan madenler ise linyit, krom ve tuzdur.

Do�u Anadolu b�lgesinde ve �zellikle Erzurum'da bulunan en fazla enerji kayna�� linyittir.Bu a��dan en fazla rezerv bulunan belde 59 milyon ton ile Horosan-Ali �eyrek ve 33.7 milyon ton ile H�n�s -Z�mak't�r.

�lde halen 69 sanayi kurulu�u faaliyet g�stermektedir.bu sanayi tesislerinde toplam 2809 ki�i istihdam edilmektedir. S�z konusu bu sanayi tesislerinin 4'� kamuya aittir.Kamuya ait tesislerde ise 1376 ki�i istihdam edilmektedir.Mevcut sanayi tesislerinin kapasite kullan�m oranlar� %30 civar�ndad�r.

c) Hizmet sekt�r�

Erzurum ili hizmetler sekt�r�n�; ula�t�rma,in�aat,turizm, bankac�l�k,e�itim,sa�l�k ve ticaret sekt�r� olarak yedi alt ba�l�k alt�nda incelemek m�mk�nd�r. Ula�t�rma sekt�r� ;kara,hava deniz ve demiryollar� ta��mac�l�k faaliyetleri ile haberle�me , radyo ve televizyon sistemlerinin teknik ,ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak kurulup geli�tirilmesi ve y�r�t�lmesi faaliyetlerini kapsar.

Erzurum'da di�er illere ta��mac�l�k faaliyetleri karayolu,havayolu ve demiryolu ile yap�lmaktad�r.Bunlardan en �nemlisi karayoluyla yap�lan ta��mac�l�kt�r.Erzurum �l s�n�rlar� i�inde 1125km devlet,563 km il yolu olmak �zere toplam 1688 km kara yolu mevcuttur.

�l s�n�rlar� i�erisindeki demir yolu a�� 200km'dir.�lin Erzincan,Malatya ve Kars illeriyle do�rudan ba�lant�s� vard�r.Ayr�ca Do�u Ekspresinin, Kars-Haydarpa�a aras�ndaki yolculu�u da ilden ge�mektedir.

�lden THY ile Ankara ba�lant�s� �stanbul, Adana ,Antalya �zmir,Diyarbak�r,G.Antep,Bodrum ve Dalamana u�ak seferleri yap�lmaktad�r.Ayr�ca bir �zel havayolu �irketi (�stanbul havayollar�) ile Erzurum-�stanbul direkt seferleri de yap�lmaktad�r.

1-�� Ticaret Ticaret sekt�r�n�n il ekonomisinde �nemli bir yeri bulunmaktad�r.1989 y�l� GSY�M i�inde %16.9 pay ile imalat sanayiinden sonra ikinci �nemli sekt�r durumundad�r.Sekt�r�n toplam istihdamdaki pay� ise %10.2'dir.Erzurum ilinin ticari hayat�;asker,memur ve ��renciden m�te�ekkil kalabal�k bir n�fusun ihtiya�lar� �zerine kurulmu�tur.Ayr�ca ,ilin b�lgenin sa�l�k merkezi konumunda olmas� da ticari hayata canl�l�k kazand�ran di�er bir unsurdur.

2-Di� Ticaret Erzurum G�mr�k M�d�rl��� verilerine g�re Erzurum G�mr��� 1.s�n�f g�mr�k olup, ithalat,ihracat ,aktarma,transit yolcu i�lemleri ile yurt d�� u�ak-yolcu i�lemleri ve posta-koli i�lemleri yap�lmaktad�r.Erzurum'dan yap�lan ba�l�ca ihracata konu mallar ; muhtelifg�da maddeleri,deterjan,otomobil,kuma�,�imento,ayakkab�,demir,fayans,�eker,mukavva kutu,hayvan yemi,tavuk eti vb. �eklinde say�labilir.

3-Serbest B�lge serbest b�lgeler ,1960'l� y�llar�n ikinci yar�s�ndan beri ba�ta yeni sanayile�mekte olan �lkeler olmak �zere d�nyan�n bir �ok �lkesinde �nemli bir d�� ticaret politikas� arac� olarak kullan�lmaya ba�lanm��t�r.Serbest b�lgelerin g�n�m�ze kadar ge�irdi�i geli�meler dikkate al�nd���nda ,�retimin k�reselle�mesi ve b�lgesel kalk�nma olgusunda hayati i�levler g�rd��� a��kt�r.Birinci fonksiyonu yani �retimin k�reselle�mesi ,�zellikle �ok uluslu �irketlerin �retim maliyetlerini d���rmek amac�yla d���k �cretli b�lgelerde �retimlerini yapmas�d�r.�kinci fonksiyonu ise, �zellikle geli�mekte olan y�relerin ekonomik kalk�nmas�nda bir ara� olarak g�r�lmesidir.Serbest b�lgelerin �lke ekonomisi d�zeyinde ihracat� art�rma ,yabanc� sermaye yat�r�mlar�n� �ekme ve istihdam olanaklar�n� yaratma gibi geleneksel ama�lar�n�n yan�nda ,b�lgesel kalk�nma ama�lar� i�inde kullan�lmas� , bu kurulu�lara ilginin yo�unla�mas�na neden olmu�tur. Ayr�ca bu b�lgeler ,sa�lanan mali te�vikler �l��s�nde birer tercihli yat�r�m ve ticaret yeri konumundad�r