Φωτογραφιες

Μαντιναδες

Δισκογραφικά               ΝΕΑ

Χαρτες

Χανια

 

 

  

 

  

 

 

                                                              ΚΡΗΤΗ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ                         

 

Το "νησί που κατοικούν οι θεοί", όπως έγραψαν κάποιοι Ευρωπαίοι περιηγητές σε ανύποπτο χρόνο, είναι μεγάλο. Μεγάλο σε όλα. Εμείς  στην Κρήτη ξέρουμε. Και είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε στα εναγώνια ερωτήματά σας: Που ο ήλιος μαυρίζει περισσότερο; Που το φαγητό μετατρέπεται σε τελετή; Πως θα γίνει η νύκτα διονυσιακό μυστήριο (χωρίς να ξυπνήσω το άλλο πρωί με αυτοκτονικό hangover); Υπάρχει τρόπος να τα μάθω όλ' αυτά χωρίς να με αντιμετωπίσουν σαν ξένο; Τρόπος υπάρχει και είναι στα χέρια σας. Αν μπείτε στο παιχνίδι θα ανακαλύψετε ότι η Κρήτη δεν είναι μιας χρήσης. Και θα καταλάβετε γιατί λέμε ότι η Κρήτη είναι για πάντα!

 

 

 

                                                         

 

                                            

 

 

 

 

  Διακοπές στην Κρήτη

Ιστορία της Κρήτης

Πρώτοι οι Κρήτες βρήκαν στοργή και ασφάλεια στα σπήλαια της περιοχής, ανάμεσα στα 7.000-3.000 χρόνια π.χ. Σύντομα με την γνώση του χτισίματος, οι περισσότεροι δημιούργησαν ευπρεπή οικοδομήματα με πολλά δωμάτια, ενώ αρκετοί φυσιολάτρες παρέμειναν στα σπήλαια. 1000 χρόνια μετά οι ιδιοκτήτες κατάλαβαν την δύναμη τους και ανέλαβαν επί αντιπαροχή την ανέγερση μεγάλων ανακτόρων (Κνωσός-Φαιστός-Μάλια). Τα οικοδομικά υλικά ανέβηκαν στα ύψη, με αποτέλεσμα την διαμάχη των οικοδόμων και των βασιλίδων της τότε εποχής, όπου συντέλεσε στην βίαιη καταστροφή των ανακτόρων. Στη θέση τους οικοδομήθηκαν νέα, το ηφαίστειο, όμως, της Θήρας είχε άλλη άποψη με την χλιδή και την σπατάλη των αρχαίων με αποτέλεσμα άλλη μια φορά την καταστροφή των ανακτόρων. Το τελιωτικό χτύπημα ήρθε από τους Ευροπαίους που εισέβαλλαν κατά κύματα στην Ελλάδα και περισότερο στην Κρήτη λόγω της γεωργαφικής της θέσης και του θερμού κλίματός της.

Την περίοδο των Κλασικών Χρόνων (500-69 π.χ.) οι Κρήτες προσπαθούν να επουλώσουν τις πληγές τους και έτσι το νησί δεν παρουσίασε την άνθηση που γνώριζε η υπόλοιπη Ελλάδα. Την ίδια εποχή οι Ρωμαίοι κατακτούν μέσα σε μια μέρα την Κρήτη, δημιουργόντας την πρώτη Ρωμαική επαρχία με έδρα την Γόρτυνα. Σειρά έχουν οι Αραβεςόπου χτίζουν στο σημερινό Ηράκλειο, το Χάνδακα. Μετέπειτα, οι Βενετοί που την αγοράζουν σε τιμή ευκαιρίας. Τέλος οι Τούρκοι όπου εδειγαν ιδιαίτερη προτίμηση στο Χάνδακα τον οποίο πολιορκούσαν για 21 ολόκληρα χρόνια. Η Κρήτη απελευθερώθηκε τελικά μετά απο τους Γερμανούς το 1945 και μετέπειτα παραμένει στολίδι της Χώρας μας.

Γενικά η Κρήτη έχει έκταση 8.331 τετραγωνικά χιλιόμετρα και μετά την Σικελία, τη Σαρδηνία, τη Κύπρο και την Κορσική, είναι στην πρώτη πεντάδα της Μεσογείου. Από την άλλη, η φοβερή ποικιλία και οι συνεχείς αντιθέσεις της Μεγαλονήσου, σίγουρα θα καλύψουν και τα ποιό απαιτητικά γούστα με αποτέλεσμα ο ταξιδιώτης να αισθάνεται συγουριά όσον αφορά την ποιότητα των διακοπών του.

Μύθοι και πραγματικότητες

Ανδρόγεως: γιός του Δία και της Πασιφάης.
Αριάδνη: κόρη του Μίνωα και της Πασιφάης. Αγάπησε παράφορα τον Θησέα ακιτ ον βοήθησε να σκοτώσει τον Μινώταυρο και αυτός για αντάλλαγμα την παράτησε στη Νάξο.
Δαίδαλος: συμβούλευσε την Αριάνδη και όταν το έμαθε ο Μίνωας τον κυνήγησε. Εφτιαξε φτερά, αυτομόλησε στη Σικελία όπου, με παραπλανητικό τρόπο, όταν ο βασιλειάς της Κρήτης τον βρήκε, τον σκότωσε. Ο γιός το, Ικαρος, γκρεμοτσακίστηκε στο πέλαγος στην προσπάθειά του να πετάξει.
Διάς: γλίτωσε από τον πατέρα του τον Κρόνο, και όταν μεγάλωσε πήρε το περιβραχιόνιο του Αρχηγού.
Ευρώπη: κόρη του Αγήνορα και της Τηλεφάσσας.Μικρή έπαιζε στην παραλία του χωριού της και ο Δίας μεταμορφωμένος σε ταύρο την απήγαγε. Οταν τη βαρέθηκε την έδωσε στον βασιλιά Αστερίωνα και όταν πέθανε οι Κρήτες έδωσαν το όνομα της σε μία ήπειρο.
Κουρητες: γιγαντόσωμα κοπέλια. Προστάτευσαν τον Δία από τον Κρόνο, όταν όμως, ύστερα απο διαταγή της Ηρας, σκότωσαν την Επαφο(μία από τις κόρες του Δια) ο Δίας τους εξαφάνησε.
Μίνωας: γιός του Δία και της Ευρώπης.
Μινώταυρος: γεννήθηκε από την Πασιφάη και τον Ιερό ταύρο του Ποσειδώνα. Επειδή έτρωγε 14 νέους κάθε μέρα ο Θησέας ανέλλαβε να τον σκοτώσει.
Θησέας: δεν ήταν από την Κρήτη, αλλά ο μοναδικός που μισήθηκε από τους Κρητικούς.Σκότωσε τον Μινόταυρο με την βοήθεια της Αριάδνης όπου την παράτησε επιστρέφοντας στην Αθήνα στη Νάξο. Οι Θεοί όμως τον τιμώρησαν όταν στην επιστροφή του ξέχασε να αλλάξει τα πανιά καιο πατέρας του ο Αιγέας αυτοκτόνησε.
Τάλος: το πρώτο ρομπότ της Ιστορίας. Σκοπός του να φυλάσσει την Κρήτη, είχε όμως μια ατέλεια στο πίσω μέρος της κνήμης. Η Μηδεία βρήκε την ατέλεια και το κατάστρεψε.

 

 

 

Κρητικές εκφράσεις-λέξεις.

Αίγα (η): η γίδα
Αγρίμι (το): ο Κρητικός αιγαγρός. Το κρι-κρι.
Ασκολύμπρι (οι): Κρητικό χορταρικό. Δεν θα το βρείτε το καλοκαίρι.
Γκρούβομαι: πνίγομαι. Το λένε για τα πάντα.
Επαέ: είναι επίρρημα και σημαίνει "εδω"
Ιντα: τι
Καλλιτσούνια (τα): μικρές πίτες με μυζήθρα και αρωματικά που φτιάχνονται με διαφορετικό τρόπο ανά την Κρήτη.Αλλοτε πρόκειται για φαγητό άλλοτε για γλυκό.
Κασούνα (η): η μαγγούρα.
Κοπέλι (το): το αγόρι
Μαδάρες (οι): τα άγρια και τα βραχώδη βουνά. Είναι ακόμα και ένα απο τα βουνά της Κρήτης.
Μαλάκα (η): Προσοχή η Μαλάκα είναι Κρητικό τυρί.
Μαλοτύρα (η): Κρητικό τσάι του βουνού.
Μπαλωθιές (οι): οι χαρμόσινες ομοβροντίες.
Μπαραμπάκος (ο): γραφική φιγούρα των Χανίων που πέθανε πριν 13 χρόνια περίπου.Σημαίνει χαμένος,δυστυχισμένος,ανυπόλητος.
Ξεροτήγανα (τα): οι δίπλες των Κρητικών.
Οϊ: οχι.
Ορθή (η): η τελευταία τσικουδιά η οποία πίνεται στα όρθια πριν την αναχώρηση. Αν κάποιος σας τη προτείνει υπακούστε, χωρίς συζήτηση.
Πιλάφι (το): οχι σε οτιδήποτε απλό. Το καλύτερο στην Ελλάδα. Το κατα παράδοση γαμοπίλαφο φτιάχνεται σε χύτρες τεραστίων διαστάσεων.
Πίτες σφακιανές (οι): αριστουργήματα κατα προτίμηση μικρά με μυζήθρα που τρώγονται με μέλι.
Ρακή (η): είδος οινοπνεύματος που στα Χανιά ονομάζεται και τσικουδία. Αρκετά δυνατό ποτό. Προσοχή!
Σταμναγκάθι (το): αγκαθοτός θάμνος με τρυφερά φύλλα το οποίο τρώγεται με λάδι και ξίδι. Δεν θα το βρείτε το καλοκαίρι.
Στάκα (η): είδος βουτύρου, πρώτη ύλη του οποίου είναι οι πέτσες που σχηματίζονται στο πρόβειο γάλα.
Τάκος ή ντάκος (ο): βρεγμένο παξιμάδι με μπόλικη ψυλοκομένη ντομάτα και μυζήθρα από πάνω.
Χόντρος (ο): αλεσμένο σιτάρι σε χειρόμυλα, μιάζει με τον τραχανά.
Χοχλιός (ο): Το σαλιγκάρι. Οι μπουμπουριστοί χοχλοί είναι τιγανισμένοι με λάδι. Νοστιμία που διχάζει τους ευαίσθητους καλοφαγάδες

 

Τυπικές διαδικασίες

Πανηγύρια και χωροί. Πάντα και παντού θα δείτε και θα βρεθείτε στην Κρήτη. Στους ντόπιους όμως Κρητικούς και ιδιαίτερα σε χωριά που κρατούν ακόμα τα βαριά τους, πρέπει να έχετε λίγη προσοχή σε αυτά που κάνετε.
-Δεν πρέπει λοιπόν να συκώνεστε στην πίστα όταν χορεύει άλλος.
-Δεν χτυπάς ποτέ την πλάτη στον διπλανό σουυ. Τα "γεια σου ρε φίλε" δυστιχός δεν έχουν καλή ανταπόκριση σ'αυτά τα μέρη.
-Οταν ο διπλανός σου βγάζει πιστόλι δεν φωννάζεις, ούτε αναζητάς την αστυνομία, απλά αν δεν έχεις ξαναδεί όπλο και τρομάζεις, φεύγεις διακριτικά.
-Το ντύσιμο σου πρέπει να είναι ευπρεπής. ΟΟχι κουστούμι αλλά ουτε και γυμνός.
-Μην τσουγκρίσεις το ποτήρι σου,φέροντας τοο κάτω μέρος του ποτηριού σου στο πάνω μέρος του άλλου.

Με μικρή λοιπόν προσοχή, και θα δείτε τους Κρητικούς να σας ανοίγουν απλόχερα το σπίτι τους, να σας ταίζουν με οτιδήποτε καλό έχουν, έστω και αν το φαγητό που σας σερβίρουν προορίζοταν για άλλο στομάχι, και να σας προσφέρουν ευχάριστα μια θέση για να ξαποστάσετε το βράδι.
Κατάγομαι και εγώ από ενα μικρό "βαρύ" χωριό του Νομού Ρεθύμνης, και συγκεκριμένα από τον Αγ.Ιωάννη Μυλοποτάμου. Ποτέ δεν θα ξεχάσω τους τουρίστες που σταμάταγαν στους πρόποδες του Ψηλορίτη και εμείς τους προσφέραμε με την καρδία μας λιγο νερό λίγο, καρπούζι και τους εξηγούσαμε-σα την διαδρομή και το που καταλήγει ο δρόμος που είχαν επιλέξει. Πολλοί ήταν μάλιστα αυτοί που έβγαζαν φωτογραφίες με έναν παππού ( πριν λίγα χρόνια μας άφησε), τον γερό Τρούλη στο όνομα - κινητή Ιστορία τον έλεγα εγώ, γεννημένος το 1890 βλέπετε- με την σταθερά βαρία Κρητική φορεσιά του και το καθαρά Κρητικό στιλ του, να κάθετε πάντα κάτω απο μία μουριά και να αγναντεύει αμέριμνος τους περαστικούς.

Αυτή είναι η Κρήτη. Με τα λίγα κακά της και τα πολλά καλά της. Είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι θα την αγαπήσουν και ακομα περισσότεροι θα επιλέξουν γ ια δεύτερη και για τρίτη φορά να κάνουν ξανά τις διακοπές τους στην Μεγαλόνησο μας.

 Παραλίες στην Κρήτη

Ν.Ηρακλείου : Φόδελε, Αγ. Πελαγία, Λυγαριά, Μονοναύτης, Παλαιόκαστρο, Λινοπεράματα, Αμμουδάρα, Καρτερός, Αμνισσος, Τόμπρουκ, Εσταυρομένος, Κόκκινη Χάνι, Μιλάτος, Ανισάρα, Αγ.Βαρβάρα, Γούβες, Χερσόνησος, Σταλίδα, Κόκκινος Πύργος, Τσούτσουρας, Λέντας, Μάταλα, Αγ.Δημήτριος, Δίσκος.
Ν.Χανίων : Γεωργιούπολη, Μαράθι, Καλύβες, Βλητές, Αγ.Ονούφριος Καλαθάς, Καστέλλι Κισσάμου, Φαλάσαρνα, Παχειά Αμμος, Χαλίκια, Μαύρος Λιμένας, Ιλιγγας, Σούγιας, Σταλός, Αγ.Μαρίνα, Πλατανιάς, Μάλεμε Χανδρής, Κολυμπάρι, Χανιά ΕΟΤ, Παραλία Mare.
Ν.Ρεθύμνου : Δράμια, Επισκοπή, Δαμιόνι, Πλακιάς, Αδελιανός Κάμπος, Πόλη Ρεθύμνου, Μπαλί, Πρίνος, Πάνορμο, Αγ.Γαλήνη.
Ν.Λασιθίου : Δρηρός, Πόρος, Σχίσμα, Αγ.Νικόλαος, Μπούφου, Μακρύγιαλος, Μύρτος, Ιεράπετρα, Κουτσουνάρι, Κεφαλόκαμπος, Φέρμα, Κουρεμένος, Χιόνα, Σητεία, Βάι, Καλό Χωριό, Αγ.Παντελεήμων, Βούλισμα.

Χανιά

Η πόλη που ποτέ δεν κοιμάται. Ολοι οι τουρίστες που τη επισκέπτονται, σπαταλάνε το χρόνο τους στην περαντζάδα, προσπαθόντας να δουν όσα περισσότερα μπορούν. Μια πόλη για όλα τα γούστα, ακόμα και για τα ποιό προχωρημένα. Αν ανηφορίσετε προς το Ακρωτήρι, στο δρόμο που οδηγεί στους τάφους των βενιζέλων και κοιτάξετε πίσω σας, θα συμφωνήσετε μ'αυτούς που αβίαστα ονόμασαν τα Χανιά την οραιότερη Ελληνική πόλη. Δαντελωτές παραλίες, βράχοι που ξεψυχούν στη φιλόξενη θάλασσα. Η Χαλέπα, το όμορφο Βενετσιάνικο λιμάνι, το φρούριο Φίρκα, το Καστέλι, σχηματίζουν εικόνες που μαρτυρούν ότι κάπου εδώ χτυπά μια καρδιά 3.000 χρόνων που σας προκαλεί να την ανακαλύψετε. Τα Χανιά δεν είναι μια απλή πόλη. Είναι ο ζωντανός μάρτυρας της συναρπαστικής ιστορίας της Μεγαλονήσου μας.
Τα Χανιά πήραν το όνομα τους από το προελληνικό τοπωνύμιο Αλχανιά, που οι Αραβες, μπερδεμένοι από το αρχαίο "αλ" που είναι ίδιο με το άρθρο τους, μετέτρεψαν σε Al Hanim. Το ξαναπήραμε εμείς, το μεταφράσαμε πιστά και προέκυψε η ονομασία Χανιά.Αλλη εκδοχή είναι από το ψάρι χάνος, πληθυντικός Χανιά, ή από το παλίο όνομα του νησιού Χθόνα.
Οι Κρητικοί υποστηρίζουν ότι η πόλη τους είναι η πιο ερωτική στη χώρα και ότι οι ίδιοι είναι οι καλύτεροι εραστές. Ακόμα υπερηφανεύονται για την Δημοτική τους Αγορά,την οποία εγκαινίασε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, στις 4 Δεκεμβρίου 1913, στα πλαίσια των εκδηλώσεων για το εορτασμό της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Θα βρείτε πολλά καταστήματα με ντόπια προιόντα, αλλά και αρκετά ρακάδικα. Αν δεν δοκιμάσετε την μπουγάτσα του Ιορδάνη θα έχετε διαπράξει ένα τεράσιο λάθος. Με δύο παραρτήματα, ένα στο λιμάνι και ένα στην πόλη. Χρησιμοποιεί αγνά υλικά, την top μυζήθρα και τα μυστικά της κατασκευής κουβαλημένα από την Μικρασία, διατηρόντας την καλή παράδωση. Στην τοποθεσία Βρύσες, στο δρόμο από τα Χανιά προς το Ρέθυμνο, θα συναντήσετε το καλύτερο γιαούρτι με μέλι. Τα μαγαζάκια είναι αρκετά, το γιαούρτι όμως είναι ένα και μοναδικό. Και κάτι ακόμα. Coca Cola βρίσκεις και στην Αθήνα. Γκαζόζα "Γεράνι" με άρωμα βανίλιας μόνο στην Κρήτη.
Παρ'όλα αυτά για οποιοδήποτε πρόβλημα σας παρουσιαστεί σχετικά με την διαμονή σας, απευθυνθείτε στην Τουριστική Αστυνομία και ει δυνατόν ζητήστε την συνδρομή της κας Νταμαδάκη Κατερίνας.

Μουσεία:
Ιστορικό Αρχείο της Κρήτης: εκεί μπορείτε να δείτε όλα τα αρχεία των επαναστάσεων του 19ου αιώνα, το αρχείο Κρητικού Τύπου από το 1831, την εξειδικευμένη βιβλιοθήκη με τα 500.000 έγγραφα, το αρχείο με τις 3.000 φωτογραφίες, καθώς και το ιστορικό λαογραφικό τμήμα.
Αρχαιολογικό Μουσείο των Χανίων: θα δείτε σημαντικά ευρήματα από την ύστερη Νεολιθική εποχή, την Μινωική και τους ιστορικούς χρόνους.
Ναυτικό Μουσείο: μπορείτε να δείτε ναυτικούς Χάρτες, ομειώματα πλοίων, γκραβούρες, και τμήμα από την τροπίλη που βύθισε την "Ελλη".
Λαογραφικό Μουσείο: θα δείτε ενδυμασίες, φινετσάτες δαντέλες, και εικόνες από την ζωή του 19ου αιώνα.

Παραλίες:
Κάποιες από τις ωραιότερες παραλίες της Κρήτης αλλά και ολόκληρης της Μεσογείου βρίσκονται εδώ.Ξεκινόντας από τα Χανιά με κατεύθυνση το Καστέλι η πρώτη παραλία είναι η Αγ.Μαρίνα. Τεράστια με πολλές ξαπλώστρες και ομπρέλες, καθώς και μαγαζία για να φάτε και να ξεδιψάσετε. Λίγο παραπάνω ο Πλατανιάς. Φτυστή η Αγ.Μαρίνα, με όμορφη αμμουδιά και σε μικρή απόσταση από το χωριό και δεκάδες εστιατόρια που προσφέρουν από καλαμαράκια μέχρι και κρέας. Στη συνέχεια το Μάλεμε και το Κολυμβάρι, και ο κόλπος του Κισσάμου, όπου τελίώνει και η εθνική οδός. Ομορφες, καθαρές και με κόσμο, ξενοδοχειακές μονάδες, αλλα και οικογενιακές παραλίες. Μην παραλείψετε να πα΄τε στο Ελαφονήσι. Παρότι νησί, είναι φανταστικό. Μοιάζει με πισίνα, έχει ζεστά νερά, δεν έχει όμως κοντινές ταβέρνες. Αλλες περιοχές είναι η Σκάλα και η Παχιά Αμμός, οι δύο μεγαλύτερες αμμουδερές παραλίες, με ήρεμη κατάσταση. Τέλος οι παραλίες των Σφακίων. Η ποιό γνωστή το Φραγκοκάστελλο με ρηχά νερά και το ενετικό κάστρο να στέκεται έρημο και απειλητικό στη μέση της παραλίας. Βεβαια μην ξεχάσετε και το φαράγγι της Σαμαρίας. Για δυνατούς περπατητές.

Φαράγγι:
Το φαραγγι της Σαμαριάς είναι το ποιό γνωστό από τα πολλά που υπάρχουν στην Κρήτη, έχει μήκος 16χιλ., ανακηρύχθηκε Εθνικός Δριμός το 1962 και στα δάση του βρίσκουν καταφύγιο πολλά είδη άγριων πουλιών, άγρια θηλαστικά, μεταξύ των οποίων το πολυδιαφημισμένο κρι-κρι και το κρητικό κουνάβι γνωστό ως ζουρίδα. Κάθε χρόνο περίπου 300.000 επισκέπτονται το φαράγγι. Η διαδρομή στο φαράγγι είναι δύσκολη, ειδικά γι΄αυτούς που καπνίζουν. Σας περιμένουν πόλλες εκπλήξεις, μην βάλετε ψηλοτάκουνα, προτιμήστε αθλητικά παπούτσια και πάρτε μαζί σας φωτογραφική μηχανή. Η είσοδος κοστίζει 1.000 δρχ. και απαγορεύεται η διανυκτέρευση, το άναμμα φωτιάς, το κυνήγι, το κάπνισμα, το ραδιόφωνο, το ψάρεμα, το κολύμπι και τα οινοπνευματώδη ποτά. Θα φτάσετε εκεί αφού πάρετε λεωφορείοαπό τα Χανιά, θα κατεβελιτε στο Ξυλόκαστρο, θα κατεβείτε το φαράγγι, θα σβήσετε τα πόδια της στα νερά της Αγίας Ρούμελης, θα σηνεχίσετε με το καραβάκι για την Χώρα των Σφακίων και τέλος, αργά πια, θα επιβιβαστείτε στο λεοφορείο πίσω για τα Χανιά.

                                                                    

Ρέθυμνο

Καταδικασμένο αιώνια να παίζει τον ρόλο της ουδέτερης ζώνης, στον ανταγωνισμό Χανίων-Ηρακλείου, ο νομός Ρεθύμνης, αποτελεί το ποιό ορεινό, Νομό της Κρήτης. Ευτυχώς όμως, ο Ξένιος Ζευς, το προίκισε με τη μεγαλύτερη αμμουδιά του νησιού στο Βορρά και με παραλίες κοσμήματα στο Νότο.
Η πόλη μετά 1210μ.χ. ανεβαίνει πολιτισμικά με την είσοδο των Βενετών.Υπήρχε μεγάλη διακίνηση εμπορευμάτων και μεταξύ των άλλων η εξαγωγή του περίφημου κρασιού μαλβαζία. Μετά από την άτυχη συνομωσία που έμεινε στη ιστορία ως η συνομωσία του Βλαστού, οΜπαρμπαρόσα 1538μ.χ., επιχειρεί να καταλάβει το νησί χωρίς επιτυχεία, όμως. Αυτό που δεν κατάφερε ο μεγαλύτερος πειρατής της εποχής, το κατάφερε ο Αλγερίνος Ολούτζ Αλή. Το 1646 ο Χουσεϊν πασάς πιάνει στον ύπνο τους Βενετούς και ο διοικητής της πρόσφατα οικοδομημένης Φορτέτσας, Μινότο διαπραγματεύεται την παράδωση της πόλης. Το 1897 καταλαμβάνουν οι Ρώσοι το Νησί και παραμένουν μέχρι το 1909. Τελικά το 1913 η Κρήτη και φυσικά ο Νομός Ρεθύμνου ενώνονται με την υπόλοιπη Ελλάδα.

Οι Ρεθυμνιώτες θεωρούν τους εαυτούς τους απόγονους ανθρώπων των τεχνών και των γραμμάτων. Και όχι άδικα, αφού εδώ γεννήθηκαν ο Πρεβελάκης, ο Χορατατζής και ο κορυφαίος μουσικός ο Μουντάκης, Φυσικά μην ξεχνάμε και τον μεγάλο Ξυλούρη από τα Ανώγια Μυλοποτάμου.

Σχεδόν όλα τα δημόσια κτίρια, αλλά και αρκετές από τις ιδιωτικές κατοικίες, κτίστηκαν από πωρόλιθο που προήλθε από το χωριό Αλφά 22 χιλ. απο την πόλη.Τα περισσότερα σπίτια της παλιάς πόλης διατηρούν ακόμα τις Βενετσιάνικες προσόψεις τους. Αλλες καλοσυντηρημένες και άλλες αγημένες στο έλεος ης φθοράς, σίγουρα θα αποσπάσουν την προσοχή σας. Στο Ρέθυμνο η υγρασία είναι πολύ μεγάλη γι'αυτό ότι και να σκάψεις στα τρία μέτρα θα πέσεις σε γλυκό νερό υπόγειου ποταμού. Τέλος εάν πιστεύετε στις θεραπευρικές ιδιότητες των βοτάνων, δεν έχετε παρά να επισκευτείτε το βοτανοπωλείο του Παναγλιώτη Κοντογιάννη.

Μουσεία:
Αρχαιολογικό μουσείο: στην παλία πόλη, απένατι από την Φορτέζα. Διαθέτει στη συλλογή του ευρήματα από τους νεολιθικούς μέχρι και τους ρωμαικούς χρόνους.
Ιστορικό-Λαογραφικό μουσείο: ένας μεγάλος χώρος που θα θαυμάσετε αντικείμενα υφαντικής τέχνης, ανδρικές και γυναικείες φορεσιές, παραδοσιακά εργαλεία καλλιέργειας και συγκομιδής καρπών, μουσικά όργανα και προϊόντα κεραμικής.
Μουσείο ενάλιας ζωής: θα δείτε μαλάκια, σφουγγάρια, παράξενα ψάρια, και γενικά ότι έχει σχέση με τους κατοίκους της θάλλασας.
Πικακοθήκη Κανακάκι: μία αντιπροσοπευτική συλλογή από έργα Ελλήνων ζωγράφων και έργα του Ρεθυμνιώτη καλλιτέχνη Λ.Κανακάκι.

Αρχαία:
Το σπήλαιο Γερανίου: θα δείτεπέτρινα και οστέινα εργαλεία, ειδώλεια και κοσμήματα, ενώ πρέπει να ξέρετε ότι εδώ βρέθηκαν και οστά από ελάφια και ελέφαντες.
Αξός: μία από τις πόλεις που ίδρυσαν οι Ετεόκρητες μετά τη δωρική εισβολή του 1100π.χ. Οι ανασκαφές που έκανε η Ιταλική σχολή το 1899 αποκάλυψαν γυναικεία ειδώλια, επιγραφές, μήτρες, μία χάλκινη περικεφαλαία και τα θεμέλια ενός αρχαϊκού ναού.
Το σπήλαιο Μελιδονίου: οι ντόπιοι το αποκαλούν Γεροντόσπηλιο. Αν και στην αρχαιότητα λατρευόταν εδώ ο Τάλος, 350 Κρητικοί βρήκαν τραγικό θάνατο τη περίοδο της Τουρκοκρατίας, όταν ο Χασάν τους απέκλεισε μέσα στο σπήλαιο και άναψε φωτιές με συνέπεια οι αγωνιστές να πεθάνουν απο ασφυξία.
Ιδαιον Αντρον: το σπήλαιο εξερευνήθηκε γιά πρώτη φορά από τον Ιταλό αρχαιολόγο Φρεντερίκο Χαλμπχερ και βρέθηκαν εργαλεία και όπλα από σίδηρο, ανάγλυφες ασπίδες,καθώς και αντικείμενα από οστά και ελεφαντόδοτο. Στο πλάτωμα του βρίσκεται μπροστά από την είσοδο του σπηλαίου υπάρχει λαξευμένος βωμός.
Φορτετζα: στη βόρεια πλευρά της πόλης, στο λόφο Παλαιόκαστρο. Στο εσωτερικό των  τεσσάρων προμαχώνων υπήρχαν πολλά βενετσιάνικα κτίρια, σήμερα όμως σώζονται μόνο οι δεξαμενές και μέρος των τείχων.
Κρήνη Ριμόντι: μιάς εκπληκτικής ομορφιάς βενετσιάνικη κρήνη με τρείς κεφαλές λιονταριών, από τα στόματα των οποίων αναβλύζει νερό. Χτίστηκε το 1626 από τον ενετό Ριμόντι, που τότε ήταν διοικητής του Ρεθύμνου.
Ο ναός του Αγίου Φραγκίσκου: δεν λειτουργεί και παλιότερα ήταν μοναστήρι φραγκισκανών μοναχών.
Ο ναός της κυρίας των Αγγέλων: η αγαπημένη εκκλησία των Ρεθυμνιωτών.Χτίστηκε από τους βενετούς και ήταν αφιερωμένος στην Αγία Μαρίνα τη Μαγδαληνή. Παραχωρήθηκε από τους Τούρκους στους Χριστιανούς, ξαναγύρισε στους Τούρκους όπου το έκαναν τζαμί, ενώ όταν επέστρεψε στα χέρια των χριστιανών έγινε στρατόπεδο.
Βενετσιάνικο λιμάνι: υπέροχα νεοκλασικά, πλακόστρωτος δρόμος, σε αντίθεση με την ατμόσφαιρα άλλων εποχών.
Μονή Αρκαδίου: Οι απόψεις σχετικά με την ίδρυση διίστανται. Η μία εκδοχή λέει ότι την ξεκίνησε ο Αρκάδιος, ένας μοναχός κατα την διάρκεια της Β' Βυζαντινής περιόδου και η άλλη ότι κατασκευάστηκε το 16ο αιώνα (αυτό μαρτυράει και η επιγραφή του καμπαναριού). Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας αποτέλεσε κααφύγιο πολλών οπλαρχηγών και κέντρο της επανάστασης. Γι'αυτό ακριβώς τον λόγο, ο Σουλεϊμάν με στρατό που αποτελείτο από 15 χιλιάδες άντρες, περικύκλωσε τη μονή και παρά τη σθεναρή αντίσταση των λιγοστών υπερασπιστών της κατάφερε να γκρεμίσει την πύλη και να μπεί στό προαύλιο. Τότε ο Κωσταντής Γιαμπουδάκης, πυροβόλησε ένα από τα βαρέλια με την πυρίτιδα, στέλνοντας στο παράδεισο τους Ελληνες επαναστάτες και στην κόλαση κοντά στους 1.500 Τούρκους.Η κεντρική είσοδος του Αρκαδίου ξαναχτίστηκε και δεν διαφέρει σήμερα πολύ από το πρωτότυπο. Υπάρχει ακόμα η μπαρουταποθήκη, μαυρισμένη, καθώς ακόμα εικόνες, τοιχογραφίες και το τμήμα που σώθηκε από το καμένο τέμπλο.
Μονή Πρεβέλης: το μοναστήρι ιδρύθηκε το 16ο-17ο αιώνα και η μονή είναι αφιερωμένη στον Αγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. Χτίστηκε το 1836, καταστράφηκε το 1866 και ανακαινίστηκε το 1911. Οπως τα περισσότερα μαναστήρια έτσι και η Πρέβελη έπεψε σημαντικό ρόλο στον αντιστασιακό αγώνα κατά των Τούρκων, αλλά και των Γερμανών. Εντύπωση θα σας κάνει η εικόνα της Βρεφοκρατούσας και ο Τίμιος Σταυρός ο Θαυματουργός που μετά από πολλές περιπέτειες επιστράφηκε στη μονή. Οσο για την παραλία που βρίσκεται από κάτω από τη μονή, η λέξη μαγευτική ίσως πλησιάζει την πραγματικότητα. Στις εκβολές του Κουραλιώτη ποταμού, εκεί δηλαδή που τείώνει το φαράγγι, σχηματίζεται ένα υδάτινο ζικ-ζακ, ενώ τριγύρω υπάρχουν δεκάδες φοίνικες

                                                        

Χωριά
Ανώγεια: στα σύνορα των νομών Ρεθύμνου και Ηρακλείου. Αν αποφασίσετε να ανέβετε στον Ψηλορίτη θα ξεκινήσετε από εδώ. Η κωμόπολη δημιουργήθηκε σύμφωνα με την παράδωση απο μια ομάδα κτηνοτρόφων στις αρχές του 13ου αιώνα, ενώ στα χρόνια της τουρκοκρατίας αποτέλεσε καταφύγειο για πολλούς επαναστάτες. Στο χωρίο εξακολουθούν μέχρι και σήμερα να ντύνονται με την παραδοσιακή Κρητική φορεσιά, να κάνουν τρικούβερτα γλέντια και πανηγύρια και φυσικά να γκρεμίζουν τον τόπο από τις μπαλοθιές όταν γίνεται χαμός.
Ζωνιανά-Λειβάδια-Αγ.Ιωάννης-Αγ.Μάμας: χωριά που θα συνατήσετε στο δρόμο για τα Ανώγεια.Στα Ζωνιανά και τα Λειβάδια θα βρείτε τυροκομικά και γαλακτομικά προϊόντα, καθώς και το σπήλαιο Σφεντόνη (κοντά στα Ζωνιανά) πού βρίσκετε σε μια τοποθεσία βγαλμένη από κάποιο Ελβετικό παραμύθι. Ο Αγ.Ιωάννης παραμένει ένα από τα χώριά της Κρήτης που ο καθένας θα έβλεπε την πραγματική εικόνα της ζωής των Κρητικών. Ελιές, Κρέας, Λάδι Οπορολαχανικά και όλα αυτά στο φαράγγι του Μηλοποτάμου.
Πέραμα: η πρωτεύουσα της επαρχίας Μυλοποτάμου, χτισμένη στην κοιλάδα που διαρρέει ο ομόνυμος ποταμός, είναι από τα ποιό μεγάλα εμπορικά κέντρα του νομού. Χιλιάδες εργαζόμενοι οφείλουν πολλά στο Πέραμα αφού εδώ γεννήθηκε ο Σταύρος Καλλέργης, που οργάνωσε τον πρώτο γιορτασμό της εργατικής πρωτομαγιάς το 1893. Επίσης εδώ βρίσκεται το σπήλαιο του Μελιδονίου, τόπος στην αρχαιότητα λατρείας του θεού Ερμή.
Πάνορμο: το επίνειο του Περάματος, ένα πανέμορφο χωριό που τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί πολύ τουριστικά. Την εποχή της ενετοκρατίας ονομαζόταν Καστέλι λόγω του Βενετσιάνικου κάστρου, τμήμα του οποίου σώζεται μέχρι και σήμερα. Αξίζει να ταξιδέψετε ως εδώ για να γνωρίσετε από κοντά ένα λαό που τον διακρίνει η φιλοξενία και η ευγένεια. Αν καθήσετε για λίγο σε κάποιο από τα πανέμορφα καφενεδάκια του χωριού, οι θαμώνες όχι μόνο θα σας χαμογελάσουν, αλλά και θα σκοτωθούν ποιος θα σας πρωτοκεράσει ένα καφε ή μία ρακή.
Μπαλί: καταπληκτική παραλία αν και η αυξημένη τουριστική κίνηση έχει αλλάξει την εικόνα της περιοχής. Το μπαλί είναι χτισμένο στο μυχό του κόλπου της αρχαίας Αστάλης και απέχει 31χιλ. από το Ρέθυμνο.
Μαργαρίτες: οταν η βασίλισσα Μαργαρίτα επισκεύτηκε ην περιοχή και έμεινε άναυδη από την ομορφιά της φύσης, αποφάσισε να δημιουργήσει ένα χωριό που πήρε το όνομα της. Σ'αυτό το χωριό φτιάχνοντε κεραμικά, από την μορφοποίηση του πηλού μέχρι και το ψήσιμό τους.
Κοραξέ: ένα χωριό που έγινε ευρύτατα γνωστό από το φαράγγι του Κουρταλιώτη. Εχει μήκος 2 χιλιόμετρα και στις πλαγιές του θα δείτε εκαντοντάδες σπηλιές από τις οποίες, αν ο άνεμος φυσά δυνατός, βγαίνουν ήχοι που ακούγονται σαν χειροκροτήματα που οι Ρεθυμνιώτες ονομάζουν κρόταλα. Εξου και το όνομα.
Αγία Γαλήνη: πριν από μερικές δεκάδες χρόνια κατοικούσαν εδώ γύρω στις 6 με 7 οικογένειες. Τώρα πια η Αγία Γαλήνη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέρετρα της Κρήτης με πολλά ξενοδοχεία, εστιατόρια και μπάρ.
Πλακιάς: ανεπτυγμένο παραθεριστικό κέντρο, 34 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο. Λίγο πριν το Πλακιά θα έχετε την ευκαιρία να χαζέψετε ένα πανέμορφο φαράγγι, αυτό του Κοτσυφού, που είναι και η αιτία της συχνής θαλασσοταραχής που πλήττει την παραλία του χωριού όταν φυσάει Βοριάς.
Μαρουλας: το μοναδικό χωριό που έχει ανακηρυχθεί σε διατηρητέο μνημείο. Καθαρά βενετσιάνικο με δύο τούρκικους πύργους-κάστρα, κατοικείται σήμερα από 250 άτομα. Τα παλιά χρόνια στο χωριό κατοικούσαν 12 μεγαλοφεουδάρχες που είχαν χτίσει 12 Μεγάλες Πόρτες στην καθεμιά από τις οποίες ζούσε και μια μεγάλη οικογένεια. Αν περάσετε από το δασάκι, ξαποστάστε στην πηγή και δοκιμάστε το κρυστάλλινο νερό της.

                                                     

Ηράκλειο

Πιστοί στην παράδοση οι Ηρακλειώτες, έχτισαν μια πόλη που φέρνει στο μυαλό τον Μινώταυρο. Το Ηράκλειο δεν διαφέρει σε τίποτα από μία μεγαλούπολη, με τα πολυώροφα κτίρια, αλλά και τ'αμέτρητα στενάκια που μαρτυρούν πόσο άναρχα σηκώθηκε η σημερινή πρωτεύουσα της Κρήτης. παρ'όλα αυτά ο Χάνδακας, όπως τον πρωτοβάφτισαν οι Αραβες και τον επικύρωσαν οι Βενετσιάνοι, ζεί σήμετα μία νέα ακμή. Δέχεται τους φίλους του , τους χαλαρώνει πριν την μεγάλη εκστρατεία για τον γύρο του νησιού και τους μαθαίνει τι σημαίνει Κρητική ψυχή και ατέλείωτο κέφι. Η μέρα προσφέρει τις δικές τις συγκινήσεις και για να το συνειδητοποιήσετε αρκεί να κάνετε μιά βόλτα στο λιμάνι, στον Κουλέ, στους ταρσανάδες, στα τείχη, στη Λότζια, στην Κρήνη του Μοροζίνι, στον τάφο του Καζαντζάκη. Η να αποτολμήσετε να πιείτε ρακή με ντόπια μεζεκλίκια, χοχλιούς, καλτσουνάκια, πατάτα οφτή, ή απλά να πιάσετε συζήτηση με κάποιον διπλανό σας, άγνωστο πριν από λίγα λεπτά, φίλο σας για όλα τα επόμενα χρόνια.
Το Ηράκλειο εμφανίστηκε σαν ένας παραθαλάσσιος οικισμός τον οποίο ίδρυσαν οι Κνώσιοι με το σημερινό του όνομα, προφανώς γιατί κάπου κοντά βρισκόταν το ιερό του Ηρακλέους. Επικράτησε, όμως το όνομα Κάστρο, μέχρι το 824 μ.χ. εποχή που ο εμίρης Ισπανίας Αμπού Χαφς Ομάρ θα ιδρύσει τον Χάντακα και θα τον οχυρώσει. Το κάστρο θα ονομαστεί Ραμπντ ελ Καντακ, ενώ αρκετά αργότερα οι Βυζαντινοί θα το ονομάσουν Χάνδακα. Επόμενοι οι Ενετοί που με την σειρά τους θα το βαφτήσουν Candida και μετά Candia για να επικρατήσει μετά από τόσα ονόματα το πρώτο, δηλαδή το Ηράκλειο. Στα ζωντανά χαλάσματα του παλατιού του Μίνωα, ανακαλύψτε τον πολιτισμό αυτής της χώρας και την αισθητική που ξεσήκωσαν αιώνες μετά οι μετρ της μόδας. Συνατήστε τη δύναμη του μυαλού και της καρδιάς στα λόγια πάνω στον ταφό του Καζαντζάκη που βλέπει τον Ψηλορείτη: "Δεν πιστεύω τίποτα, δεν φοβούμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος". Στις Αρχανές, την καλοσύνη, τη δύναμη και την ηρεμία της σοφίας που κρύβουν τα πανέμορφα μάτια των κατοίκων της πόλης. Για να καταλήξετε έκθαμβοι πια στην αποθέωση της νόησης και του πολιτισμού, στη Φαιστό! Κοιτώντας ψηλά από το λόφο, θα καταλάβετε ότι σ'αυτό το νησί δεν έμειναν ποτέ τυχαίοι άνθρωπOI

                                         

Γενικά και διάφορα
Το πιο δύσκολο πράγμα στο Ηράκλειο είναι να βρείτε πάρκινγκ. Καλύτερο μέσο θεωρείται το δίτροχο. Οσο για πράσινο, αν πιστεύετε ότι η Αθήνα στερείται πάρκων, τότε η επίσκεψη σας εδώ θα σας κ.ανει να αλλάξετε γνώμη. Να ξέρετε ακόμα ότι οι Ηρακλειώτες θεωρούν τους εαυτούς τους τούς μεγαλύτερους δημοκράτες της χώρας. Ετσι, με το που θα πατήσετε το πόδι σας στην πόλη, θα σας καλωσορίσουν οι πινακίδες που αναγράφουν: "Το δημοκρατικό Ηράκλειο σας καλωσορίζει". Τέλος προστάτης του νησιού είναι ο Αγιος Τίτος, ο ναός του οποίου βρίσκεται πίσω από το Δημαρχείο. Εγινε από τους τούρκους τζαμί, το 1923 όμως πέρασε πάλι σε Ελληνικά χέρια και επανήλθε στην αρχική του κατάσταση.

Μουσεία-Αρχαία-Χωριά:
Ιστορικό-Εθνογραφικό Μουσείο: ιδρύθηκε το 1953 από την Εταιρεία Κρητικών Μελετών και στεγάζεται σ'ένα υπέροχο σπίτι που δώρισε για τον σκοπό αυτό ο ευεργέτης Ανδρέας Καλοκαιρινός. Περιλαμβάνει 12 αίθουσες, στις οποίες μπορείτε να δείτε ιστορικά κειμήλια από τα βυζαντινά χρόνια μέχρι το Β' παγκόσμιο πόλεμο.
Πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου-Λιονταράκια-Κρήνη-Μοροζίνι: πρόκειται για την ίδια ακριβώς περιοχή. Είναι η κεντρική πλατεία του Ηρακλείου με τα χαρακτηριστηκά Λιονταράκια στην μεση της πλατείας.
Οι Ταρσανάδες: στο παλιό λιμάνι δεν είναι άλλο εκτός από ναυπηγεία της εποχής. Πρόκειται για μια σειρά από συνεχόμενα θολωτά οικοδομήματα που το καθένα από αυτά χωρούσε μια γαλέρα.
Λότζια: ένα όνομαπου υπάρχει στα περισσότερα νησιά απ'όπου πέρασαν οι βενετοί. Ακριβώς απέναντι από τα Λιονταράκια, ήταν η λέσχη των ευγενών από την βενετία, ενώ σήμερα στεγάζει την αίθουσα συνεδριάσεων του Δημαρχείου.
Το φρούριο: θα το δείτε στην άκρη του λιμανιού και λέγεται  Rocca al Mare.
Τα βενετσιάνικα τείχη: που διατηρούνται σε άριστη κατάσταση και ο νοτιοδυτικός προμαχώνας, γνωστός ώς Martinego, όπου βρίσκεται ο τάφος του Καζαντζάκη, είναι ένα από τα σημεία που σίγουρα πρέπει να δείτε.
Ζάρος: μόλις 45χιλ. εξω από το Ηράκλειο το χωριό θα σας θυμίσει κάτι από Ελβετία. Καταπράσινο, με τις πηγές Βότομο και Μάτι να ποτίζουν μεγάλες εκτάσεις της περιοχής, διαθέτει ως και λίμνη ανάμεσα στα βουνά και πολύ κοντά το ομώνυμο φαράγγι όπου υπάρχουν δύο εκτροφεία πέστροφας και σολομού. Φημισμένο και για τα εμφιαλωμένα νερά που φέρουν το όνομα του χωριού είναι ότι πρέπει για μία μονοήμερη εκδρομή, μακριά από θορύβους και καυσαέρια.
Κνωσός: αποτέλεσε το επίκεντρο του πολιτισμού από το 2000-1400 π.Χ. Εδώ βρισκόταν το μεγαλύτερο ανακτορο της αρχαιότητας αφού είχε έκταση 20.000 τ.μ. και αποτελείτο απο 1.500 δωμάτια. Οι αρχαιολόγοι μετά από έρευνες δεκάδων ετών, έφτασαν στο συμπέρασμα ότι ο όρος λαβύρινθος δημιουργήθηκε αφού ήταν αδύνατον κάποιος χωρις καθοδήγηση να κυκλοφορήσει στο κτίσμα.
Φαιστός: βρίσκεται 60 χιλ. από το Ηράκλειο και μετά την Κνωσό αποτελεί το δεύτερο σε έκταση και σπουδαιότητα θρησκευτικό και οικονομικό κέντρο της  εποχής. Στην περιοχή αυτή βρέθηκε ο περίφημος δίσκος της Φαιστού που στιε δύο πλευρές του υπάρχουν σύμβολα μυστηριόδους γραφής, που παρά τις επίμονες προσπάθειες των επιγραφολόγων, δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί ακόμα.
Μάλια: το ανάκτορο των Μαλίων κτίστηκε το 1900 π.Χ., υπέστει φοβερές ζημιές από τον καταστρεπτικό σεισμό του 1700 π.Χ. ξαναχτίστηκε λίγο αργότερα καταστρέφηκε όμως ολοσχερός το 1450 π.Χ.. Ευρήματα από το ανάκτορο μπορεί να θαυμάσει κανείς στο μουσείο του Ηρακλείου. Λέγεται ότι ο θησαυρός της Αίγινας που φυλάσσεται στο βρετανικό μουσείο προέρχεται από εδώ.


ΛΑΣΙΘΙ - Αγιος Νικόλαος

Πόλη του νομού Λασιθίου στην Κρήτη. Κάτοικοι 8.574. Στην περιοχή της σχηματίζεται μια βαθιά λίμνη, πιθανώς κρατήρας ηφαιστείου, όπου κατά τη μυθολογία λουζόταν κάποια κρητική θεά. Χαρακτηριστικό της πόλης είναι ότι περιβάλλεται από συνεχείς λόφους. Οι ακτές της σχηματίζουν μια σειρά από μικρούς κόλπους και χερσονήσους. Η πόλη είναι τουριστικό κέντρο διεθνούς προβολής με γραφικά τοπία, αρχαιολογικά ενδιαφέροντα και σύγχρονες εγκαταστάσεις. 
Καταλαμβάνει το ανατολικότερο τμήμα της Κρήτης. 

1. Φυσική εξέταση
Στα Β βρέχεται από το Κρητικό πέλαγος, Ν και Α από το Λιβυκό πέλαγος και Δ συνορεύει με το νομό Ηρακλείου. Το μεγαλύτερο μέρος του νομού είναι ορεινό και καταλαμβάνει τα μεσόγεια. Τα παράλια είναι πεδινά. Στα Δ καλύπτεται από τη Δίκτη, με τις πολλές διακλαδώσεις και τις ψηλές της κορυφές (Λασιθιώτικα βουνά, ύψος 2.148 μ.). Το βουνό αυτό χωρίζει τους νομούς Ηρακλείου και Λασιθίου. Προεκτάσεις του: Βιργιωμένο όρος (1.414 μ.), Τούμπα Μούτσουνας (1.538 μ.), Σελένα (1.559 μ.), Μαχαίρας (1.487 μ.), Καθαρό Τσίβι (1.664 μ.). Τα βουνά αυτά σχηματίζουν τόξο που περικλείει το οροπέδιο του Λασιθίου (με χιλιάδες πηγάδια και μύλους) και χαμηλώνουν στα Α, για να καταλήξουν στον Ισθμό της Ιεράπετρας, που είναι το στενότερο σημείο της Κρήτης (πλάτος 12 χλμ.). Στα Α υψώνεται η Θρυπτή (1.476 μ.) και το Ορνό (1.237 μ.) και τα βουνά της Σητείας (όρη του Αφέντη : Πρινιάς, Βίγλα, Πλάγια, Ζάρκου), που κατεβαίνουν ομαλά στις ανατολικές ακτές και είναι σχεδόν γυμνά από δέντρα. 
Στο νομό υπάρχουν τρεις στενόμακρες πεδιάδες, της Σητείας, του Αγίου Νικολάου και της Ιεράπετρας και το ωραιότατο ψηλό οροπέδιο του Λασιθίου, με τους πολλούς ανεμόμυλους, που βγάζουν νερό από πηγάδια και ποτίζουν περιβόλια πνιγμένα στο πράσινο και κατάφυτα από χιλιάδες οπωροφόρα δέντρα. 
Πολλοί μικροί χείμαρροι διαρρέουν το νομό. Έτσι ο Αποσελέμης δέχεται τα νερά του οροπεδίου του Λασιθίου και μαζί με τον Ξεροπόταμο χύνονται στον κόλπο του Μιραμπέλου. Ο Στόμιος ή Παντελής και ο Ανταρουνίτης εκβάλλουν στον κόλπο της Σητείας. 
Υπάρχει μια μικρή λίμνη, του Αγίου Νικολάου, που επικοινωνεί με τη θάλασσα και δεν έχει ακόμα μετρηθεί το βάθος της. Το κλίμα είναι θερμότερο από τις άλλες περιοχές της Κρήτης, με περισσότερες βροχές το χειμώνα και πολύ θερμό καλοκαίρι. Στις ορεινές περιοχές το κλίμα είναι ψυχρό. 

2. Οικονομική εξέταση 
Η οικονομία του νομού βασίζεται κατά μεγάλο ποσοστό στον τουρισμό. Την τελευταία δεκαετία όμως, έχει αναπτυχθεί και η γεωργοκτηνοτροφική οικονομία. Καλλιεργούνται ελαιόδεντρα, εσπεριδοειδή, σουλτανίνα, κηπευτικά και πρώιμα λαχανικά, κυρίως στην περιοχή της Ιεράπετρας, όπου οι συνθήκες είναι πολύ ευνοϊκές. Παράγονται ακόμα κάστανα, αμύγδαλα, δασικά προϊόντα, κτηνοτροφικά και αλιευτικά. Η καλλιέργεια των πρώιμων λαχανικών (αγγουράκια, ντομάτες) γίνεται σε θερμοκήπια και εφοδιάζεται μ' αυτά η αγορά όλης της Ελλάδας. Περίφημο εξάλλου είναι το μοναδικό στην πατρίδα μας φοινικόδασος στο Βάι. 
Η βιομηχανία αντιπροσωπεύεται από σαπωνοποιίες, ελαιουργίες και πυρηνελαιουργίες. Το υπέδαφος δίνει γύψο και μάρμαρα. Ο τουρισμός εμφανίζει σημαντική κίνηση. Κέντρα του είναι η Νεάπολη, ο Άγιος Νικόλαος, η Σητεία και η Ιεράπετρα. 
Η συγκοινωνία διεξάγεται με αυτοκίνητα και πλοία. Οι κωμοπόλεις συνδέονται με αυτοκινητόδρομους. 

3. Πολιτική εξέταση 
Στο νομό υπάγονται οι κατοικημένες νησίδες Σπιναλόγκα, Χρυσή, Άγιοι Πάντες, Καλυδώνα, Μικρονήσι και αρκετές ακατοίκητες. 
Ο νομός έχει έκταση 1.823 τ.χλμ. και πληθυσμό 71.279 κατ. Αποτελείται από 8 δήμους κι έχει πρωτεύουσα τον Άγιο Νικόλαο (8.810 κάτ.), που είναι παράλια πόλη με καλό λιμάνι, ωραίες οικοδομές και πλατείες και αξιόλογη εμπορική κίνηση. Άλλες πόλεις είναι η Νεάπολη (2.965 κάτ.), κέντρο παραγωγής λαδιού και αμύγδαλου, η Ιεράπετρα (12.589 κάτ.), παράλια πόλη προς το Λιβυκό πέλαγος, με ενετικό φρούριο και πεδιάδα κατάφυτη από ελαιόδεντρα, όπου υπάρχουν ερείπια αρχαίας πόλης και η Σητεία (7.340 κάτ.), παραλιακή πόλη, χτισμένη στο μυχό ομώνυμου κόλπου, με λιμάνι, ενετικό φρούριο και εμπορικό κέντρο του ανατολικού τμήματος της Κρήτης. 

4. Ιστορική εξέταση 
Η περιοχή κατοικήθηκε από τα αρχαιότατα χρόνια, Γύρω στα 1700 π.Χ. έγινε ισχυρός σεισμός, αλλά η πρόοδος του Λασιθίου δεν ανακόπηκε. Ο καθαρά μινωικός πολιτισμός συνεχίστηκε τον καιρό των Αχαιών και αργότερα με τους Δωριείς. Οι Ρωμαίοι έγιναν κυρίαρχοι σ' όλη την Κρήτη. Από το 395 μ.Χ. η περιοχή αποτέλεσε βυζαντινό τμήμα. Το 824 έπεσε στα χέρια των Αράβων, απ' τους οποίους ελευθερώθηκε το 961 από το Νικηφόρο Φωκά. Ύστερα έγιναν κύριοι του νησιού και της περιοχής οι Ενετοί (1204 - 1645), που την οχύρωσαν καλά. Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας που επακολούθησε (1645 - 1897) οι κάτοικοι πολλές φορές επαναστάτησαν κατά των Τούρκων. Ενώθηκε με την Ελλάδα την 1η Δεκεμβρίου 1913. Ο πιο ξακουστός οπλαρχηγός της περιοχής ήταν ο καπετάν Μανόλης Καζάνης.