*koeiedag*
Mmmmelkmambo
H� koe, hoe heet je?
Koeienweetjes:
Melkweetjes
Rosa's Roddelrubriek
Koe-leurplaten
Contact
Wiskunde oefeningen
|
Een waarheid als een koe...
'Rund' is de verzamelnaam voor koe (wijfje),
stier (mannetje) kalfje (jong). Er bestaan
tientallen runderrassen. Die hebben allemaal
dezelfde voorouder: de OEROS.
Onze beschaving is voor een groot deel begonnen
toen het rund tam werd gemaakt.
Hieronder vind je vragen over koeien op de boerderij.
Heb je nog meer vragen? KLIK HIER OM ME EEN MAILTJE TE STUREN!
Ik zal het z�ker proberen te beantwoorden.
* Wie doet de melk van de koe in pakken of flessen?
* Kunnen koeien verbranden of een zonnesteek krijgen als ze te lang in de zon staan?
* Mag een boer zoveel koeien houden als hij zelf wil?
* Kunnen de koeien van de boerderij nog gewoon in de vrije natuur leven?
* Worden de koeien soms verliefd? Of maken ze vriendjes onder de andere dieren?
* Kunnen we niet alleen koeien eten die vanzelf zijn dood gegaan?
* Hebben alle koeien een naam? Kan een boer dan altijd onthouden hoe zijn koeien heten?
* Zijn de koeien eigenlijk graag op de boerderij? Proberen ze soms uit te breken?
* Wordt een stier op de boerderij wild als de boer een rood T-shirt draagt (zoals in stierengevechten)?
* Kan de mens ziekten van de koeien krijgen?
* Hoe zie je of een koe ziek is? Krijgen koeien ook een thermometer onder hun oksels?
* Bestaan er speciale apothekers voor koeien?
* Is de dolle-koeienziekte hetzelfde als hondsdolheid bij koeien?
* Hoe krijgt een koe of een stier hormonen? Moet ze die opeten?
* Waarom smakken koeien zo? En waarom zitten ze met hun tong in hun neusgaten?
* Sommige stieren hebben hoorns en andere niet. Hoe komt dat?
* Lusten koeien melk? Krijgen koeien soms van hun eigen melk te drinken?
* Waarom heeft een koe gele plaatjes in haar oor? Staat daar de prijs van die koe op?
* Vinden koeien het niet vervelend dat ze zoveel in de regen moeten staan?
* Blijft daar steeds meer melk uitkomen, uit zo'n uier?
* Waarom hebben paarden hoefijzers en koeien niet?
* Waarom zitten er altijd zoveel vieze vliegen rond een koe?
* Hebben boeren altijd alleen maar koeien?
Wie doet de melk van de koe in pakken of flessen?
De MELKFLESSEN of pakken worden gevuld door machines. De boer heeft een afspraak met een zuivelfabriek om de melk van de koeien te komen ophalen. In de fabriek wordt de melk eerst verhit om alle bacteri�n te doden, omdat verse melk niet lang kan bewaard worden. Daarna wordt de behandelde melk aan de lopende band in flessen of pakken gespoten. Er zijn 3 soorten melk: er is magere, halfvolle en volle melk. Naast drinkmelk wordt er in zuivelfabrieken ook boter, (drink)yoghurt, karnemelk, verse kaas of roomkaas, melkpoeder en roomijs gemaakt.
Kunnen koeien verbranden of een zonnesteek krijgen als ze te lang in de zon staan?
Als wij te lang in de zon zitten, lopen we het gevaar te verbranden. Zonnebrand is slecht voor de huid. Om ons te beschermen, smeren wij ons in met allerlei zonnecr�mes, blijven we in de schaduw,... Koeien kunnen dat niet, maar zij lopen gelukkig niet in hun blootje rond: zij hebben een vacht om zich te beschermen. Die vacht is dik genoeg om de schadelijke UV-stralen tegen te houden. Een zonnesteek zouden ze wel kunnen krijgen, maar de meeste dieren laten zich niet vangen: als het te warm wordt, zoeken ze een plekje in de schaduw op of gaan ze DE STAL in.
Mag een boer zoveel koeien houden als hij zelf wil?
Een boer mag niet zoveel dieren houden als hij maar wil. Een boerderij mag bijvoorbeeld niet meer melk produceren dan een vastgelegde hoeveelheid. Anders krijgen we al die melk nooit op. De boer moet dus bijhouden hoeveel melk zijn koeien geven. Als hij te veel melk produceert, moet hij een aantal koeien verkopen. Elke boerderij heeft een vergunning die bepaalt hoeveel koeien er mogen worden gehouden. Ook de hoeveelheid mest die de koeien voortbrengen moet nauwkeurig worden bijgehouden.
Kunnen de koeien van de boerderij nog gewoon in de vrije natuur leven?
Heel eventjes misschien wel, maar het lijkt niet erg waarschijnlijk dat een ontsnapte koe lang zou blijven leven. Niet dat ze zou worden aangevallen door een groter of sterker dier, want daarvoor is hier niet genoeg natuur meer. We leven in ��n grote stad met lapjes groen ertussen. De kans dat zo'n ontsnapt dier overreden wordt door een auto, is dan ook groot.
Worden de koeien soms verliefd? Of maken ze vriendjes onder de andere dieren?
Het kan wel eens zijn dat twee koeien elkaar voortdurend opzoeken. Maar of dat dan verliefdheid of vriendschap is, is moeilijk te zeggen. Wetenschappers zeggen dat koeien niet verliefd worden en zich alleen willen voortplanten, zonder dat ze daarbij iets voor de andere koe voelen.
Kunnen we niet alleen koeien eten die vanzelf zijn dood gegaan? Of worden die niet opgegeten?
In uitbeenderijen worden geslachte koeien verdeeld in stukken vlees. Daar wordt alleen vlees van slachterijen aanvaard. Dat wil zeggen, van koeien die in de slachterij zijn doodgemaakt. Dieren die op de boerderij doodgaan, zijn ofwel oud en dan is hun vlees taai en niet zo lekker meer, ofwel zijn ze ziek. Koeien die gestorven zijn aan en ziekte kun je beter niet opeten. De boer moet de koeien die op de boerderij sterven door een speciaal bedrijf laten ophalen. Deze koeien worden vernietigd.
Hebben alle koeien een naam? Kan een boer dan altijd onthouden hoe zijn koeien heten?
De meeste boeren geven hun koeien een naam, maar het is niet verplicht. Bea, Caroline, Iris... zijn enkele voorbeeldjes van koeiennamen. Sommige boeren gebruiken elk jaar een andere letter van het alfabet. Als Bea een kalfje krijgt, en we zitten in het jaar van de 'r', zal Rea genoemd worden. Dan weten ze meteen dat het het kalfje van Bea is. Elke koe heeft bovendien een paspoort met een nummer. Dat nummer staat op die flapjes die ze in hun oren dragen.
Zijn de koeien eigenlijk graag op de boerderij? Proberen ze soms uit te breken?
Alles hangt af van de manier waarop de koeien worden behandeld. Als ze genoeg bewegingsruimte hebben en regelmatig genoeg (ook niet te veel) en gezond eten krijgen, hebben ze het best naar hun zin op de boerderij. En als er al eens een koe uit de weide ontsnapt, heeft dat meer te maken met haar nieuwsgierigheid dan met een echte vluchtpoging. Koeien die worden beschouwd als biefstukken voelen zich niet goed. Zij zouden best wel willen uitbreken, vandaar dat ze goed beveiligd opgesloten zitten.
In stierengevechten wordt altijd een rode doek gebruikt om de stier kwaad te maken. Wordt een stier op de boerderij dan niet wild als de boer een rood T-shirt draagt?
Het is niet de rode doek die de stier wild maakt, maar DE STIERENVECHTER. De rode doek dient slechts om de stier wat op te porren, maar het zou evengoed een helblauwe of een oranje doek kunnen zijn. Een boer hoeft dus niet op zijn knie�n door de boerderij te kruipen als hij een rood T-shirt aan heeft.
Kan de mens ziekten van de koeien krijgen?
In bepaalde gevallen wel, zoals bijvoorbeeld bij de gekke-koeienziekte. De kans dat iemand een ziekte overneemt door rundvlees van een besmet dier te eten, is wel onvoorstelbaar klein. Maar doordat er toch al een aantal mensen besmet zijn door vlees van gekke koeien, heerst er soms een 'vleesvrees'.
Hoe zie je of een koe ziek is? Krijgen koeien ook een thermometer onder hun oksels?
Een koe die zich niet goed voelt, gedraagt zich anders. De ogen staan dof, het eet niet goed meer, het loopt er lamlendig bij. Als de boer zijn koeien een beetje kent, merkt hij het snel als er een ziek is. Dan belt hij de veerarts, die de koeien onderzoekt net zoals een gewone dokter ons onderzoekt. Hij kijkt in de ogen, de oren en de neus, voelt aan de buik, neemt de hartslag en de temperatuur op. De thermometer wordt niet onder de oksels gestopt, maar wel tussen de billen. Dat gaat sneller.
Bestaan er speciale apothekers voor koeien?
Nee, dierenapothekers zijn er nog niet, al is het misschien niet zo'n slecht idee, met al die koeienziektes. De veearts brengt zelf de nodige pilletjes en spuitjes mee. Ook gewone apothekers verkopen soms medicijnen voor koeien.
Is de dolle-koeienziekte hetzelfde als hondsdolheid bij koeien?
De gekke-koeienziekte is een vreemde aandoening. De hersenen van gekke koeien gaan lijken op een spons. De zieke koeien worden plotseling bang van de andere koeien in de wei en worden nogal opvliegend. Ze tillen hun achterpoten hoog op, vallen regelmatig en kunnen dan moeilijk weer opstaan. Voor koeien is de ziekte heel besmettelijk, via het veevoer. Om het veevoer goedkoper te maken, wordt er soms koeienafval in verwerkt. Als dat van besmette koeien afkomstig is, zou dit de oorzaak van de verspreiding van de gekke-koeienziekte kunnen zijn. Kunnen, want helemaal zeker is het nog niet. Er wordt gedacht dat het vlees van een gekke koe ook mensen kan besmetten. Maar ook dat is nog niet wetenschappelijk bewezen. Het wordt alleen gedacht omdat er een aantal mensen geweest zijn die een ziekte hadden die heel sterk leek op de gekke-koeien-ziekte.
Hoe krijgt een koe of een stier hormonen? Moet ze die opeten?
De meeste hormonen worden ingespoten. Maar er bestaan er ook die je gewoon door het veevoer kunt roeren. Als er controle komt en de keurders zien geen sporen van een prik, wil dat dus nog niet zeggen dat de koe geen hormonen gekregen heeft. Daarom nemen ze ook een staal van de mest van de koe, waarin ze de hormonen kunnen opsporen.
Waarom smakken koeien zo? En waarom zitten ze met hun tong in hun neusgaten?
Een koe is een herkauwer. Ze rukt heel veel gras af en slikt dat allemaal in. Na het grazen gaat ze rustig liggen en boert ze al dat gras weer op in de vorm van 'grasballen'. Op die ballen kauwt ze, op sommige zelfs meer dan zestig keer. Als je heel lang op iets kauwt, wordt het een natte brij in je mond. De kans dat je begint te smakken, wordt dan wel erg groot. Een koe heeft vier magen. Andere hoefdieren zoals geiten, schapen, antilopen, herten en giraffen hebben ook vier magen. De reden daarvoor is dat ze niet de juiste lichaamsbouw hebben om tegen hun vijanden te vechten. Ze moeten daarom op de vlucht kunnen slaan en dus steeds genoeg voedsel 'bij zich' hebben om te overleven, tot het gevaar verdwenen is. Een koe heeft een heel lange, lenige tong. Daarmee kan ze het gras afrukken (want dat doet ze niet met haar tanden) en kan ze gemakkelijk bij haar neusgaten. Waarom ze dat doet, weten we niet zeker, maar waarschijnlijk is het zo'n beetje dezelfde reden als waarop wij in onze neus peuteren. Bovendien is het met zo'n hoef niet erg handig peuteren.
Sommige stieren hebben hoorns en andere niet. Hoe komt dat?
Het hangt af van het ras of een stier hoorns heeft. Maar het kan ook wel dat de boer zijn kalveren laat 'onthoornen'. Dat gebeurt meestal omdat de dieren elkaar dan geen pijn meer kunnen doen. Koeien en stieren zijn rustiger als ze geen hoorns hebben.
Lusten koeien melk? Krijgen koeien soms van hun eigen melk te drinken?
Koeien eten gras en drinken water. Melk drinken ze alleen tijdens de eerste maanden van hun leven. Van hun eigen melk drinken ze nooit, want volwassen koeien drinken geen melk meer. Een koe weegt ongeveer 600 kg (een stier zelfs tot 1.000 kg), eet elke dag zo'n 60 kg hooi of gras, rapen, bieten, mais en wat krachtvoer en drinkt ongeveer 75 liter water. De ZWARTBONTE FRIES-HOLLANDSE KOE is bekend voor haar zeer hoge melkproductie.
Waarom heeft een koe gele plaatjes in haar oor? Staat daar de prijs van die koe op?
Op de gele plaatjes staat het nummer van de koe. Dat is niet de prijs, maar een soort paspoortnummer. Dat draagt de koe zijn hele leven mee, net zoals wij ons paspoort. De boer vult dat nummer en andere gegevens (geboorteplaats, adres,...) in op een formulier. Als er een kalfje geboren wordt, wordt er in elk oor een nummer geschoten. Dat doet een beetje pijn, maar niet meer dan wanneer er in ons oor een gaatje voor oorbelletjes wordt geschoten.
Vinden koeien het niet vervelend dat ze zoveel in de regen moeten staan?
In de herfst en de winter staan runderen binnen in de stal. Dat is niet omdat ze het anders te koud zouden hebben of natgeregend zouden worden (want daar kunnen ze goed tegen), maar omdat de grond dan natter is en de zware beesten de wei stuk zouden trappen. Regen vinden koeien niet zo erg. Hun vacht is wat vettig, zodat de regen er gewoon vanaf loopt en ze niet echt nat worden. Hevige zon vinden ze soms vervelender: dan zoeken ze steevast naar een schaduwplekje.
Blijft daar steeds maar melk uitkomen, uit zo'n uier?
Als een koe niet zwanger is geweest, geeft ze ook geen melk. Vandaar dat melkkoeien elk jaar weer zwanger worden gemaakt. Een koe is 9 maanden zwanger. Vanaf twee maanden voor ze moet bevallen wordt ze niet meer gemolken, zodat ze de melk kan houden voor haar kalfje. Ze geeft dus 10 maanden van het jaar melk. Een koe die pas gekalfd heeft, geeft 40 liter melk per dag (vier emmers). Het kalfje drinkt slechts 5 liter per dag, gedurende twee maanden, dus houden we heel wat over. Na negen � tien maanden geeft de koe nog maar 15 liter. Dan zegt de boer dat die koe 'droog staat'. Koeien worden tweemaal per dag gemolken, met ongeveer twaalf uur tussentijd. Ze worden graag gemolken: tegen melktijd gaan ze naar de melkstal. Vroeger werd de koe met de hand gemolken. Nu gebeurt dat met melkmachines. Dat is hygi�nischer �n het gaat sneller. De melk die uit de koe komt, is warm (38�C) en moet onmiddellijk tot 4�C worden afgekoeld. De melk vloeit vanuit de melkmachine in de koeltank en wordt gevoerd naar zuivelfabrieken.
Waarom hebben paarden hoefijzers en koeien niet?
Hoeven zijn eigenlijk grote, sterke teennagels. Koeien hebben hoeven die uit twee delen ('tenen') bestaan. Een uitstulping achteraan zorgt er bovendien voor dat ze niet wegzakken in drassige grond. Koeien hebben ook sterkere hoeven dan paarden. Bovendien hoeven koeien bijna nooit op verharde wegen te lopen, zodat hun hoeven ook niet zo snel slijten. Paardenhoeven bestaan uit een teen. Ze worden beslagen door een hoefsmid om ze te verstevigen.
Waarom zitten er altijd zoveel vieze vliegen rond een koe?
Vliegen komen af op de geur van mest. Aangezien koeien altijd wel ergens in de buurt van een flinke koeienvla staan, of in de stallen op roosters boven hun eigen mest staan, zitten er ook altijd vliegen in de buurt. Ze kunnen ze verjagen met hun staart, maar daarmee komen ze niet altijd tot aan hun kop. Vandaar dat er op een koeienkop meestal vliegen zitten.
Hebben boeren altijd aleen maar koeien?
Vroeger had een boer veel minder dieren, maar wel veel meer verschillende soorten. Een boer hield een paar koeien, enkele varkens, nog wat kippen en soms ook enkele schapen... Dat was heel gewoon. Nu kweken boeren meestal maar ��n soort. Ze hebben zich gespecialiseerd. Als een boer alleen koeien kweekt, kan hij er meer over weten, hoeft hij maar ��n soort voer te kopen, kunnen die allemaal in dezelfde stal...
|