Foucault “Of other spaces-Heterotopia”

"ยูโทเปียเป็นสถานที่ที่ไม่มีอยู่จริงในที่ใด ยูโทเปียเป็นสถานที่ที่จินตนาการขึ้นมาในลักษณะ 'แนวเทียบ' แบบตรงๆ หรือแบบสวนทางกันกับสังคมจริง ยูโทเปียคือสังคมที่มีความสมบูรณ์ในตัวหรือไม่ก็สังคมที่ถูกกลับหัวกลับหางใหม่ แต่ไม่ว่าจะในกรณีใดก็ตามยูโทเปียคือพื้นที่ที่ไม่มีอยู่จริงเป็นหลัก อาจเป็นไปได้เช่นกันว่า ในทุกวัฒนธรรม และทุกอารยธรรมก็มีสถานที่ที่ดำรงอยู่จริงเช่นกันและตั้งอยู่ในส่วนที่เป็นฐานรากลึกสุดของสังคม เหมือนกับอะไรบางอย่างที่คอยถ่วงน้ำหนักหรือคานสังคมไว้ สถานที่ในลักษณะนี้จะตั้งอยู่นอกพื้นที่ทั้งปวง ถึงแม้ว่าอาจเป็นไปได้ที่จะระบุตำแหน่งในความเป็นจริงได้ก็ตาม โดยเหตุที่สถานที่เหล่านี้มีความแตกต่างโดยสิ้นเชิงจากสถานที่ทั้งปวงที่อยู่ในความคิดหรือพูดถึง ผมจึงขอเรียกพื้นที่เหล่านี้ให้ตรงกันข้ามกับ 'ยูโทเปีย' ว่า 'เฮเทอโรโทเปีย' "

UTOPIAS-HETEROTOPIAS
มิติแห่งพื้นที่แบบยูโทเปียและเฮเทอโรโทเปีย

"ยูโทเปีย"แสดงนัยของความสมบูรณ์ในแบบอุดมคติ ชื่อนี้ได้มาจากวรรณกรรมชื่อ Uthopia ของเซอร์ทอมัส มอร์ เขียนเป็นภาษาละตินเมื่อ ค.ศ. ๑๕๑๖ และพรรณนาถึงเรื่องรัฐทางการเมืองที่สมบูรณ์ทุกอย่าง คำ uthopiaเป็นการเล่นคำภาษากรีก outopia แปลว่า ไม่มีสถานที่ใด ๆ (no place) กับ eutopia แปลว่า สถานที่ที่ดี (good place)
ศิลปะและวรรณกรรมไม่ได้ต้องการนำเสนอภาวะสมบูรณ์หรือพื้นที่ที่เป็นอุดมคติแบบยูโทเปียที่เป็นจริงเพียงในจินตนาการ ดังนั้นพื้นที่ของนักเขียนและศิลปินจะมีระดับ 'ความจริงแท้' อยู่สูงมาก ศิลปะและวรรณกรรมปล่อยให้มีพื้นที่ว่างสำหรับ ความขัดแย้งและสิ่งที่ตรงข้ามกับความจริงเสมอ  จึงมีแนวโน้มที่จะเดินคู่ขนานไปกับ เส้นทางของสังคมที่มีดำรงอยู่จริง
วรรณกรรมและศิลปะสร้างและนำเสนอมิติแห่งพื้นที่ แบบเฮเทอโรโทเปีย เพราะวรรณกรรมพรรณาถึง พื้นที่ที่มีอยู่แล้วแต่ยังคงตั้งหน้าตั้งตาที่จะแสดงออก 'ความปรารถนาให้เป็นไป' ที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงในโลกนี้ลงไปด้วย

HETEROTOPIAS
มิติแห่งพื้นที่แบบเฮเทอโรโทเปีย

Foucault อธิบายว่า 'เฮเทอโรโทเปีย' คือภาวะที่มีอำนาจสองขั้วร่วมกัน "เราอยู่ในยุคของการถึงพร้อมของหลายสิ่งหลายอย่างในเวลาเดียวกัน กล่าวคือ  เราอยู่ในยุคของการเดินทางมาบรรจบกันของความแตกต่าง เราอยู่ในยุคแห่ง ความใกล้และความไกล ในยุคของการอยู่เคียงข้างกัน และยุคของการแตกซ่าน กระจัดกระจาย ('We are in a epoch of simultaneity: we are in the epoch of juxtaposition, the epoch of the near and far, of the side-by-side, of the dispersed.")
Foucault อธิบายอีกว่า มิติแห่งพื้นที่แบบเฮเทอโรโทเปียคือการปฏิเสธภาวะทางสังคมในทางใดทางหนึ่งและปฏิเสธสถานที่ที่อยู่ในกระแสหลักของสังคม เฮเทอโรโทเปียทำหน้าที่ฉายภาพ'ความน่าจะเป็น' ของพื้นที่ใหม่ที่แตกต่างกลับเข้าไปในสังคม โดยไม่มีช่องว่างระหว่างสังคมกับภาพในกระจกเงาเพราะพื้นที่ที่อยู่ระหว่างและข้าง ๆ ก็ถูกเติมใหม่จนเต็มด้วย Foucault อธิบายด้วยว่า ความปรารถนาให้เกิดความเป็นไปในพื้นที่นั้นกำเนิดมาจากประสบการณ์ในสังคม ความฝันและความปรารถนาเป็นผลผลิตโดยตรงของความเป็นจริงในตัวเรา การสร้างภาพในความคิดทั้งที่เป็นแบบยูโทเปียและเฮเทอโรโทเปียมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับสภาวะจริงของชีวิตที่ดำรงอยู่ ไม่ว่าผลที่ปรากฎจะเป็นการปฏิเสธสังคมหรือความหวังที่จะเปลี่ยนแปลงสังคมให้ดีขึ้น

INVISIBLE CITIES >>