สถานที่สุดแสนมีเสน่ห์ในเมืองสงขลาและอำเภอหาดใหญ่

โรงสีแดง หับ โห้ หิ้น โรงสีข้าวโบราณอายุกว่า 100 ปี เมื่อปี พ.ศ.2457 รองอำมาตย์ตรีขุนราชกิจการี(จุ่น เลี่ยง ลิ้มเสาวพฤกษ์) เปิดกิจการโรงสีข้าว ที่บ้านเลขที่ 13 ถนนนครนอก ริมทะเลสาบสงขลาชื่อโรงสี "หับ โห้ หิ้น" ผู้คนเรียกว่าโรงสีแดง เพราะอาคารทั้งหลังทาด้วยสีแดง ช่วงเริ่มกิจการเป็นโรงสีข้าวขนาดเล็ก สั่งเครื่องจักรมอเตอร์ในการสีข้าวมาจากปีนัง มีคุณสุชาติ รัตนปราการเป็นผู้จัดการต่อมาเปลี่ยนมาใช้แกลบเป็นเชื่อเพลิงทำให้โรงสีเดินด้วยกำลังไอน้ำโดยสั่งเครื่องจักรมาจากอังกฤษ มีคนงาน 30 - 50 คน ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง มีการทำงานเป็นกะเป็นโรงสีขนาดใหญ่ และทันสมัยที่สุดในยุคนั้น รับสีข้าวจากพื้นที่ปลูกข้าวรอบทะเลสาบสงขลา สามารถผลิตข้าวสาร จำหน่ายแก่ประชาชนในสงขลาและจังหวัดใกล้เคียง รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านอาทิ เปรัค และอีโป ในประเทศมาเลเซีย เป็นต้นในปี พ.ศ.2490 พื้นที่รอบนอกสงขลามีการสร้างโรงสีขนาดเล็ก ทำให้ข้าวเปลือกที่จะป้อนโรงสีลดลงจึงต้องยุติกิจการโรงสีข้าวมาทำกิจการโรงน้ำแข็งขนาดเล็กจำหน่ายในชุมชน และเปลี่ยนเป็นโกดังเก็บยางพาราสำหรับลำเลียงขนถ่ายไปยังเรือเดินสมุทร ซึ่งจอดอยู่ที่เกาะหนู เพื่อขนส่งไปยังต่างประเทศ และเมื่อมีท่าเรือนน้ำลึกสงขลา การขนส่งยางพาราด้วยเรือลำเลียงจึงต้องหยุดกิจการมาเป็นท่าเทียบเรือประมงขนาดเล็กแทน

วันเวลาล่วงผ่านมากว่า 100 ปี โรงสีแดงยังคงยืนเด่นเป็นสัญลักษณ์ของถนนนครนอกและเป็นเอกลักษณ์ของเมืองสงขลาไว้เฉกเช่นในอดีต เพราะทายาทรุ่นหลังของตระกูลได้ช่วยกันทำนุบำรุงอาคารโรงสี ทำการซ่อมแซมโครงสร้าง ส่วนประกอบอาคาร ตลอดจนทาสีภายนอกอาคารอย่างสม่ำเสมอ ทำให้สภาพอาคารและปล่องไฟโรงสีแดง ยังคงความสมบูรณ์อยู่ในสภาพเดิม สามารถรักษาคุณค่าทางสถาปัตยกรรม เอาไว้ได้เป็นอย่างดี จนได้รับรางวัลอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่นประจำปี พ.ศ. 2554 ประเภทอาคารพาณิชย์จากสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์

ปัจจุบันคุณรังสี รัตนปราการ เจ้าของโรงสีแดงรุ่นที่ 3 และประธานภาคีคนรักเมืองสงขลาสมาคม ได้ร่วมกับภาคีเครือข่ายพัฒนาให้โรงสีแดงเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีชีวิต เป็นอุทยานการเรียนรู้นครสงขลา เป็นศูนย์กลางในการจัดกิจกรรมของชุมชนมากมาย

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ประสูติเมื่อวันอาทิตย์ แรม 3 ค่ำ เดือนอ้าย ปีมะโรง โทศก จ.ศ. 1242 ตรงกับวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2423 มีพระนามเมื่อแรกประสูติว่า พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ เป็นพระโอรสพระองค์ที่ 28 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว นับเป็นพระองค์แรกที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาโหมด ป.จ. ธิดาเจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) ผู้บัญชาการทหารเรือวังหลวงและเป็นน้องสาวร่วมบิดามารดาเดียวกันกับ เจ้าคุณพระประยุรวงศ์ มีพระกนิษฐาและพระอนุชาร่วมพระมารดา 2 พระองค์ คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอรองค์อรรคยุพา (สิ้นพระชนม์เมื่อทรงพระเยาว์) และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไชยาศรีสุริโยภาส (พระนามเดิม:พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าสุริยงประยุรพันธ์ ต้นราชสกุลสุริยง) พระองค์นับเป็นพระภาดาฝ่ายมารดา (ลูกพี่ลูกน้อง) กับพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องด้วยพระมารดาของพระองค์กับพระมารดาของพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวีเป็นพี่น้องกัน และนอกจากนี้พระองค์นับทรงเป็นพระปิตุลา(เสด็จลุง) ใน สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี เนื่องด้วยทรงเป็นพระธิดาองค์เดียวในพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี เหตุให้ทรงเป็นสมเด็จพระอนุชาธิราชเจ้าต่างมารดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ อีกด้วย

ประติมากรรมองค์พระสร้างขึ้นด้วยจิตศรัทธาของพุทธศาสนิกชนทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542 (72 พรรษา) ในรัชกาลที่ 9 ออกแบบโดย ภิญโญ สุวรรณคีรี (ศิลปินแห่งชาติ) หล่อด้วยทองเหลือง ได้รับพระราชทานนามจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ว่า “พระพุทธมงคลมหาราช” ซึ่งหมายความว่า “ความเป็นสิริมงคลอันยิ่งใหญ่” เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ.2542 สมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราชเป็นองค์ประธานพิธีเททองพระหัตถ์พระพุทธมงคลมหาราช ณ มณฑลพิธีพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม เมื่อวันอาทิตย์ที่ 19 มีนาคม พ.ศ.2543 จากนั้นสมเด็จพระเทพรัตนสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จทรงประกอบพิธีเททองหล่อพระเกตุมาลาเมื่อวันพฤหัสที่ 10 สิงหาคม พ.ศ.2553 ขึ้นมายังเขาคอหงส์ หันหน้าพระพักต์เข้าสู่เมืองหาดใหญ่

พระพุทธมงคลมหาราช เป็นพระพุทธรูปทองเหลืองหล่อแยกชิ้น ขนาดเมื่อประกอบแล้วมีความสูง 19.9 เมตร (ไม่นับรวมฐาน) น้ำหนัก 200 ตัน[4] ปางห้ามญาติ หันหน้าพระพักต์เข้าสู่เมืองหาดใหญ่ ฐานพระพุทธมงคลมหาราชได้รับพระบรมราชานุญาตให้ ใช้ตราสัญลักษณ์งานพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ วันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2552 ประดิษฐานบนเนินราบของเขาคอหงส์ (ยอดมีความสูง 371 เมตรเหนือน้ำทะเล) และสามารถโดยสารกระเช้าลอยฟ้ารางคู่ มีระยะทาง 525 เมตร จากสถานีท้าวมหาพรหม ไปยังสถานีพระพุทธมงคลมหาราช

มีเรื่องราวการเผยแพร่พุทธประวัติ และพุทธจริยวัตร ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระมหาเจดีย์องค์นี้ตั้งอยู่บนเขาคอหงส์ ซึ่งสามารถมองเห็นวิวเมือง หาดใหญ่ โดยรอบได้ บรรยากาศบริเวณวัด มีความเงียบสงบ ร่มเย็น เป็นอย่างมาก สถานที่แห่งนี้จัดเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรม อบรมธรรมะ และสวดมนต์ด้วย ยามเมื่อแสงพระอาทิตย์ต้ององค์เจดีย์นั้น มีความแวววาวสะท้อนแสงพระอาทิตย์งดงามมาก มองเห็นได้ในระยะไกล เป็นไฮไลท์ที่มองเห็นแล้ว บอกได้เลยว่า พิกัดตรงนี้คือ เจดีย์สแตนเลส ที่ตั้งอยู่บนเขาคอหงส์

งานสถาปัตยกรรมของเจดีย์ ยังมีความพิเศษ เพราะเป็นสแตนเลสเส้นกลมที่ทางมูลนิธิจัดหามาโดยเฉพาะ โดยรอบภายนอกและภายในยังมีถ้วยชามเบญจรงค์ที่นำมาตกแต่ง เป็นงานสถาปัตยกรรม ศิลปกรรมที่ประยุกต์ได้อย่างลงตัว ภายในเจดีย์ นักท่องเที่ยวสามารถเดินขึ้นไปชมบนชั้น ๒ ได้ ฐานของพระมหาเจดีย์ก่อเป็นอิฐถือปูน ฉาบด้วยสีทอง ไม่มีบานประตู แต่เจาะเป็นช่องวงกลมทั้งหมด ๑๔ ช่อง โดยผนังด้านนอกฝังเหรียญบาทไว้โดยรอบ เมื่อเดินเข้ามาภายในก็จะมองเห็นโครงสร้างเจดีย์ที่ทำจาก สแตนเลสทั้งหมด เหมือนเวลาเราเห็นกลไกนาฬิกา นั่นคือความมหัศจรรย์ในผลงานของมนุษย์ที่รังสรรค์ขึ้นมา

วัดเจดีย์สแตนเลส มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า วัดพระมหาเจดีย์ไตรภพไตรมงคล ความหมายของชื่อนั้น มีนัยสำคัญคือ ไตรภพ หมายถึง พระอรหันต์ในบ้าน นั่นคือ บิดา มารดา และ ไตรมงคล หมายถึง ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ พระมหาเจดีย์องค์นี้ เป็นพระมหาเจดีย์ที่ทุกคนมากราบไหว้แล้ว ย่อมรำลึกถึงคุณบิดามารดา พระอรหันต์ผู้ประเสริฐที่ให้กำเนิดเรามา ตอกย้ำเรื่อง ความกตัญญู กตเวทิตา ที่ทุกคนควรพึงมีในสามัญสำนึก และ ความระลึกถึงในคุณของประเทศชาติ ศาสนา และสถาบันพระมหากษัตริย์ ที่ทำให้เรามีชีวิตอยู่ดีและเป็นสุขเช่นทุกวันนี้