İzmir'in Tarihi Bölüm 9
İZMİR'de TIP HAYATI
Galinos hekime feyiz veren İzmir'in tarihini tetkik edenler son yüzyıl içinde bu şehirde bi çok kıymetli doktorların vazife gördüğünü,bu güzel şehirde yaşamış insanların sağlığına hizmet ettikleri görülür.İzmir'in İstanbul'dan daha eskiye dayanan garpla temasının tabii bir neticesi olan bu hususiyeti,zaman zaman İzmir'deki doktorların burada adeta bir ilim heyeti halide çalıştıklarnı,hatta Atina'da ve hatta garp şehirlerinde tutuldukları hastalıktan şifayap olamayınca bir defa da kendilerini İzmir'deki tıp alimlerine gösteren hastalar bulunduğunu anlıyoruz.1850 yılında İzmir'de serbest olarak çalışan Felemenkli Dr.Garko'nun Ege'nin şifalı otlarından faydalanarak şeker hastalığına iyi gelen bir ilaç keşfettiği,yine aynı doktorun cilt hastalıkları tedavisinde kullanılan hususi ve gizli formüllü ilaçlar meydana getirdiği anlaşılıyor.
1880 tarihinde İzmir'de doktorların hususi toplantı yerleri vardı.Kordondaki müteaddit klüpler,bilhassa Mısır kumpanyasının bilahare sinema haline getirdiği Pathe binası doktorların toplandıkları bir klüptü.Bu tarihte Dr.Jak Kalika,Karakuş,Pengalos,Dr.Nalbantoğlu,Kostan,Leon,Dr.Şayan,Dr.Klado,Dr.Lagranatik,Dr.Bernardo,Macaraki,Dr.Narik ve Dr.Politi tutunmuş doktorlardı.Halk ihtisasa kıymet veriyor,mesela kulağından rahatsız olan mutlaka bir kulak mütehassısına gitmeyi tercih ediyordu.Doktorlar hastanın verdiği ücreti veya fiyat pazarlığı yapmayı mesleki bir zaaf sayarlardı.Doktorluk yüzünden bu tarihlerde İzmir'de servet yapmış kimseler yoktu.Fakat doktorlar ferih fahur geçinirlerdi.Bazı Türk ve gayrı Türk ailelerinin aile doktorları vardı.Aile doktorları,tıbbı kontrollerine aldıkları ailenin çocuklarının tahsil ve terbiye işlerinde de fikir sahibi idiler.
1880 yılında İzmir'de 55 eczacı mevcuttu.Bunlar arasında en meşhurları Argiropoulos,İkar ve macar eczaneleri idi.Eczanelere müracaat eden hastalara eczacılar münasip ilaçl verirlerdi.Eczacılar icabında hastanın evine kadar giderek hatta muayene bile eder ve hastalığa iyi gelecek ilacı tayin ederlerdi.
1890 yılında İzmir'de şehadetnameli doktorlar artmıştı.Şehadetnamesiz doktorlara halk itibar etmez olmuştu.Bu tarihte İzmir sıhhıye müfettişi Ali Rıza Efendi idi.Miralay İshak Hacı Bey sevilen bir doktordu.Bu zat halktan asla para almazdı.Kendi emlak ve arazisinin geliri ile maişetini temin ederdi.Dr.Ali Bey,Mustafa Bey,Binbaşı Mustafa Efendi,Ali Nurettin ,Anastasyadis,Aperi,Dr.İpokrate,Dr.Vardas,Parasimides,Vespotoplu,Viyamandopulo,Macaraki,Dr.Mıdırgıç,Dr.Pagonis,Dr.Politis,Dr.Romanides İzmir'in beyenilen doktorları idi.Aynı tarihte İzmir'de Argiropulos,Argiros,Fransuva Valeri,Diyamandi,Menevis ve Konstantinidis eczaneleri bulunuyordu.
MEMLEKET HASTANESİ
İzmir Gurebayı Müslimin "şimdiki Memleket" hastanesinin temeli 1849 yılında vezir İzmir'li
Muhlis Paşa'nın himmeti ile atılmış,saraydan temin edilen bir tas dolusu altına ilaveten İzmir Halkının yardımları ile erkek ve kadınlara mahsus 60 yataklı bir hastane olarak 1851 yılında küşat olunmuştur.Hastanenin ilk idare heyeti Fahri Nazır Osman Zade Hacı Hüsnü Paşa,Reis sıhhıye müfettişi Zeki bey,aza tüccarlardan Hacı Ağabey Zade Cemal Efendi,Cevahirci hacı Hafız Mehmet,saat tüccarı Ahmet Said,müdür Hafız Tevfik,sandık emini Mustafa Efendi'den ibaretti.Hastane muvazzaf kadrosunda bir doktor,bir cerrah,bir eczacı vardı.Ayrıca muhitin bir çok tanınmış doktorları fahren bu hastaneye arzı hizmet etmişlerdir.Rum ve diğer ecnebi hastanelerin doktorlarıda günün belirli saatlerinde Gurabayı Müslimin hastanesine uğrayarak hizmette bulunuyorlardı.1854'te hastaneye 1500 liralık akar temin edilmiş,akarlar bilahare 2350 liraya iblağ olunmuştur.1895 yılında bu hastanede 2542 hastanın tedavi gördüğü,bunlar arasında 158 kanser ve 48 kadın hastalığı bulunduğu,kadın hastalardan 31'nin rahim hastalığına müptela oldukları göze çarpıyor.1883-1894 yılları arasında aynı hastanede 54698 hastanın tedavi görüp şifayan oldukları anlaşılıyor.Memleket hastanesinde ebe matmazel Depanya'nın tıpkı bir nisaiyeci gibi kıymetli hizmetlerde bulunduğunu öğreniyoruz.1910 mali yılının dört ayında bu hastanede yapılan 186 ameliyattan yedisinin kürtaj ve üçünün Laparatomi olduğu kayden anlaşılıyor.
Bu tarihlerde Memleket hastanesinde kullanılan tıbbi aletler şunlardır:1 forseps,2 sefalotrip,ağaç saplı bir baş delme makası,çocuk için gümüştem mamul bir suni teneffüs borusu,perine yırtığını tamir için bir emet iğnesi,rahim,mehbil ve nasuru mehbeli ve hazzı batın için muhtelif aletler mevcuttu.Bu tarihte hastabakıcılar geceleri asla uyumazlar,uyuyan hastabakıcı müstafi sayılırdı.Bun arağmen hastaların geceleri metruk bir halde bırakıldıkları ve ağır hastaların terki hayat ettikten birkaç saat sonra farkına varılarak karantina kısmına alındıkları maalesef hakikattır.Memleket hastanesi daha sonra (1892) 20178 altın sarfı ile yatak adedi 120'ye çıkarılmış,30 koğuş ve müteaddit odalarla ameliyathane,viladiye servisi,idare odaları ilave olunmuş,güzel bir eczane,tahlil kısmı,hayvanat beslemeğe mahsus bahçe ortasında bir de köşk inşa edilmiştir.Ütü makinası o zaman yakın şarkın tek ütü makinası idi.
Hastanenin muvazzaf tabibleri Dr.Mustafa Enver Bey,Dr.Ali Bey,Nazmi Bey,Şükrü Bey Ve Haydar Beydi.Fahri doktorlar kulakçı Mihalaki Efendi,Gözcü Matyadi Emanoel Efendi,dahiliyeci Buseron Efendi,dahiliyeci Apostolidi,dişçi Nikolaidi idi.Baş eczacı Süleyman Ferit Bey'di.Eczacılar arasında Lütfü,Asım Ve Fuat vardı.Hastanenin 1906 yılı bütçesi 603.000 kuruştu.Memleket hastanesi 1913 yılında hususi idare emrine geçmiştir.1913 yılında Dr.Şehri Bey'de hastane heyeti sıhhıyesinde vazife görüyordu.Halk Şehri Bey'i seviyordu.Aynı tarihte Dr.Memduh Bey'de belediye doktoru olarak hastanenin hizmetinde bulunuyordu.
Hastanenin müdürü sarıklı,cübbeli bir zat olan Manisa'lı Hoca Tevfik Efendi idi.Müdüriyet odası şimdiki başhekimin işgal ettiği oda idi.Tefrişatı saman şilteli sedirlerdi.Müdür Tevfik Hoca müdürlük makamında bağdaş kurup otururdu.Memleket hastanesinin bodrum katında yandaki iki oda camekanlı kahvehanelerdi.Hastaneye varidat getirsin diye hastalara çay ve kahve satılırdı.Hastaneye hergün öğleden sonraları meyve ve çerez satanların girmesi yasak değildi.Doktorlar muntazam gelir alamadıkları için akaratın gelirine haciz koyarlardı.Mesela sertabib Dr.Mustafa Bey Salepçioğlu hanı icarından maaşı olan 1350 kuruşu alırdı.Hastanede kafi karyola olmadığından ekseri hastalar yer yataklarında yatarlardı. (Bu malumatı ilk hususi idare başkatibi Şevki Çavdar vermiştir.)
Merhum Dr.Mustafa Enver Bey İzmir memleket Hastanesi'ne büyük emek vermiş bir doktordur.Kendisi Birgi'lidir.1877 yılında İzmir Memleket Hastanesi'ne vazifeye operatör olarak başladığı zaman İzmir'de Türk doktoru yoktu.Feragatla çalışıyordu.Dr Mustafa Bey'den evvel hastane baş hekimi Nalbant Oğlu Dr.Nikolaki idi.Nikolaki Dr.Mustafa Bey'in gayretinden ve İngiliz usulü cerrahlığından memnun olunca kendisinin sertabib olmasını tavsiye etmiş.Dr.Mustafa Enver Bey bunun üzerine sertabib olmuştu.Bu tarihte İzmir'de askeri doktor Mustafa Bey'le Dr.Mustafa Enver Bey arasında mesleki geçimsizlik oluşu hastaneyi az çok mütezarrır etmiş,fakat neticede Dr.Mustafa Enver Bey vaziyete hakim olarak hastaneyi 1929 yılına kadar mükemmel bir surette idare etmiştir.
Dr.Mustafa Bey gayet çalışkan,halka itimat telkin eden bir şahsiyetti.Dr.Behçet Uz belediye reisi olunca Kültür Mahallesi'nde Dr.Mustafa Bey adına bir heykel diktirmiş ve adını o caddeye vermiştir.
İzmir memleket hastanesi tarihinde Dr.Mustafa Enver Bey kadar muhterem bir şahıs olan Dr.Hasan Yusuf Bey'de uzun seneler hizmet etmiştir.1914 yılında Memleket Hastanesi'nde vazifeye başlayan ve nisaiye servisini kuran Dr.Hasan Yusuf Başkanı uzun mücadele seneleri geçirmiş ve Dr.Cemal Tunca'dan sonra uzun seneler hastane baştabibliğini ifa etmiştir.Kendiside elyevm yüksek sağlık şürası üyesidir.
Memleket hastanesinden başka İzmir'de Musevi hastanesi,Sent Antuvan hastanesi,Fransız hastanesi,İngiliz,Felemek,Ermeni Gureba ve Rum Gureba hastaneleri vardı.Halk bu hastanelere iltifat etmemekle beraber Memleket hastanesini kendi hastanesi olarak tercih eder ve asla yardımını esirgemezdi.
Dr.Kordeliyon "Dahiliyeci" Celebyan,Çakırğolu,Brunetti tanınmış doktorlardı.Dr.Saltof,Marguliyes,Şaso ve Amado da halkın takdirini kazanmiş simalardı.Göz hekimi Hroni,kulak_boğzacı Filipides halk sağlığına hizmet etmişlerdir.Bu doktorlar kordonda Sporting klüpte birleşerek tıbbı konuşmalar yaparlardı.Memleket hastanesinde bu kabil konuşmalar yapılırdı.
CUMHURİYET DEVRİNDE
İzmir'in son çeyrek yüzyılında bu şehir halkına arzı hizmet eden bir çok doktorlar feragatla çalışmışlardır.Baktriyolog Dr.Memduh Say,Dr.Bahtiyar Tara,Memleket hastanesi eczacıbaşıcısı Süleyman Ferit Bey hayatlarını İzmir'e vakf etmiş simalardır.Ezcacı Kemal Kamil Aktaş,Dr.Celal Yarkın,eylevm etibba odası başkanı olan sayın Dr.Behzat Sibel,Dr.Fahri Işık,Dr.Hasan Femi Yurtoğlu,Dr.Kamuran Örs,Dr.Hayri Üstündağ,Dr.Abdi Muhtar Bilginer,Dr.Kemal Osman Bozkurt,Dr.Necati Kip,Dr.Op.Raif Karadeniz,Dr.Lütf Rahmi,Dr.Lütfü Sabri,Dr.Ali Rıza Doyran,Dr.Cevdet Gönenden,diş tabibi Ferit Cemal Üçer,diş tabibi Ekrem Berk,diş tabibi Refik Tezer,dişçi Adnan Paşalı,Dr.Lütfü Kırdar,Dr.Mithat Orel,Dr.Sami Salih,Dr.Ali Agah Dinel,Dr.Behçet Uz,Dr.Demir Ali,Dr Dahi Öke İzmir halkının minnetini kazanmışlardır.
Bugün İzmir'de çok değerli doktorlar yine halkın hizmetindedirler.Dr.Mustafa Sakarya,Dr.Şevket Beşe,Dr.Op.İlhami Akkoyunlu,Op.Ruhi Soyer,Dr.Selahattin Tekand,Dr.Hikmet Aladağ,Dr.Adil Bir,Dr.Cahit Tuner,Dr.Lemi Ergin,Dr.Salahattin Akçiçek,Dr.Lebit Yurdoğlu,Dr.Asil Atakam,Dr.Ali Rıza BıyıkoğluDr.Osman Yunus bu meyandadır.
Görülüyorki İzmir Tıp alemi bugünkü varlığı ile asla küçümsenemeyecek durumdadır.
İZMİR'deki HASTANELER
İzmir'deki mevcut hastaneler şunlardır:
- Memleket Hastanesi :Baştabib Dr.Osman Yunus,göz doktoru Burhan Bengü,iç hastalıklar Dr.Celal Yarkın,Dr.İlhami Akkoyunlu ve Dr.Ruhi Soyer,Kulak-Boğaz-Burun Dr.Kemal Tarım,asabiye Dr.Kemal Osman Bozkurt,Bakteriyolog Dr.Sait Çalık,Rontgen Dr.Fahri Işık,nisaiye Dr.Behzat Sibel,Eczacı Bedri Tarlan
- İşçi Hastanesi :Baştabib Dr.Mustafa Sakarya
- Eşrefpaşa Hastanesi :Dr.Lütfü Sabri
- Tepecik Emrazı Zührevi Hastanesi :Dr.Lütfü Rahmi
- Dr.Behçet Uz Çocuk Hastanesi :Dr.Ali Rıza Bıyıkoğlu
- Buca Verem Sanatoryumu
- Bulaşıcı Hastalıklar Dispanseri :Dr.Ali Rıza Doyran
İzmir Sağlık Ve sağlık Yardım Müdürü :Dr.Cevdet Saraçoğlu
İkinci Bölge Etibba Odası Başkanı :Dr.Behzat Sibel
Sözlük
Kitap,VHS,VCD,DVD,CD almak&araştırmak için logoyu tıkla
Ana Sayfa