İzmir'in Tarihi Bölüm 6
MİLLİ EĞİTİM İŞLERİ
İzmir'in garpla olan yakın teması itibarı ile İzmir halkı çocuklarını tahsil ettirmeğe ve yarım yüzyıldan beri çocuklarını Avrupa'daki tahsil müesseselerine göndermeğe gayret sarfetmiştir.İzmir'de çocuklarını ilk olarak Avrupa ve Amerika'ya tahsile gönderen aile Katip Zade'lerdir.Katip Zade Ahmet Efendi 1860 yılında büyük oğlu Talat beyi hukuk tahsili için Fransa'ya göndermiş,fakat bu genç tahsil hayatını tamamladıktan sonra tam İzmir'e döneceği sırada geçirdiği bir vapur kazası nedeni ile memlekete dönememişti.
Son yüzyıl içinde bazı valiler "Mektepçi Vali" lakabını bihakkin kazandılar.Bazıları ise okul işlerine alaka göstermemekle şöhret sahibi oldular.1852 yılında İzmir'de 10 okul mevcuttu.Bu tarihte İzmir'deki Türk,Rum ve Musevi okullarında 6134 öğrenci tahsil görmekte idi.Bu rakam 1859 da 6963 olmuş,1873 yılında 8212 rakamına vasıl olduktan sonra her yıl büyük inkişaflar göstermiştir.1914 yılında birinci cihan harbi patlak verdiği zaman İzmir'deki okullarda 12.556 öğrenci bulunmakta idi.Aynı yıl İzmir'de mevcut üç Rüştiye mektebinde 356 öğrenci,resmi ilkokullarda ise 3177 öğrenci devam ediyordu.1914 yılında İzmir'de Türk ve gayrı Türk olmak üzere 150'den fazla okul bulunuyordu.Okullar bir taraftan devletin ve vilayetin,öte yandan İzmir halkının ve İzmir'deki muhtelif teşekkülerin ve hayırseversi malların himayesi altında her yıl biraz daha artmakta idi.İzmir'de ayrıca medrese de faaliyette bulunuyordu.1914 yılında vilayet hususi idaresi Maarif işlerine 7877 alıtn kuruş ayırmıştı.Vilayet meclisinde Maarif bütçesi görüşülürken bilhassa Uşaki Zade Muammer Bey'le meclisi umumi vilayetin reisi sanisi Tevfik Paşa arasında şedid münakaşalar geçtiğini 1914 salnamesi kayıt eder.Tevfik Paşa umuru idare masarifinden daha 600.000 kuruş tasarruf yapılarak Maarif bütçesine eklenmesini isterken,Muammer bey buna muhalefet etmiştir.
İzmir'de maarif hayatı Maarif nazırı Zühtü Paşa ile birlikte daha feyizli bir devre girmişti.İkinci meşrutiyetten sonra mevcut okullara bilahare yenilerinin ilave olduğu görülüyor.
İzmir idadisi 1888'de açıldı.Okullarda bu tarihte 2650 öğrenci ilk tahsil çağından sonra tahsil hayatına devam ediyor ve bunlardan bir kısmının İstanbul'da yüksek tahsile devam ettikleri görülüyordu.O zamanki erkek okulları Hamidiye,Mahmudiye,Namazgah Teshiliye,Gayret,Sahiliye,Değirmendağı,Mamuretülhamidiye,Terakki,Mecidiye,Selimiye ve Karşıyaka okullarıdır.Hususi mahiyette Darülirfan,Selimiye ve Bıçakçı Zade Hakkı Bey'in kurduğu lisan ve ticaret okulu,bilahare bir"bağcılık,bahçıvanlık,böcekçilik ve maiyatı mütehammire ameliyat mektebi" açıldı.
İzmir Sultanisi İzmir'de yetişen gençlerden bir çoğunun yetiştikleri bir okuldur.
Şemsettin Bey "şimdiki başbakanımız" sultani müdürlüğünde temeyüz etmiş,maarif vekillerinden Vasıf ve Ahenkçi Şevki Bey'ler,maarif müfettişi Hikmet Türk ve çiftçi Necati bu okullarda müdür ve öğretmen vazife görmüştür.
İzmir Erkek Lisesi "şimdiki Ataürk Lisesi" İzmir'in maarif hayatında büyük hizmetleri geçen bir tahsil müessesesidir.İzmir'de yetişen fikir adamlarından bir çoğu bu müessesenin çatısı altında yetişmişler,burada feyz almışlar veya hizmet etmişlerdir.
Kızılçullu'daki Amerikan Kolleji evvela Çayırlıbahçe'deki binda faaliyet gösterirken bilahare Kızılçullu'da inşa olunan Amerikan Mektebi binasına nakl olunmuştur."American Enternational College" adı ile açılan bu mektebin müessisi Mr.Maclahlen'dir.Faaliyetini 1932 yılına kadar idame ettirebilen bu okul,kendi iç idaresindeki suistimaller ve idaresizlikler neticesinde Mr.Maclahlen'in damadı Dr.Reed eli ile kapatılmış ve okul binası Milli eğitim Bakanlığı'nca satın alınarak Köy Eğitim Enstitüsü'ne tahsis edilmiştir.Amerikan kollejinin İzmir'in maarif hayatındaki hizmeti inkar kabul etmez derecede büyüktür.Bu kollejin son talim heyetinde Prof.Rahmi Balaban,Esat Çınar,Necmettin Halil Onan ve Hatemi Süleyman Türkçe tedrisatı idare etmişlerdi.
MAARİF MÜDÜRLERİ
Meşrutiyetin ilanından az evvel Emrullah Efendi İzmir Maarif müdürlüğü hizmetinde bulundu.Kurtuluştan sonra merhum Vasıf Çınar,Rıdvan Nafiz Edgüder,Salih Zeki,Ahmet Naili,Ali Rıza Özkut,Halit Ziya,Reşit Tarakçıoğlu,Reşat Tardu ve şimdiki Milli Eğitim müdürü Asım Korkut İzmir maarif hayatında vazife gördüler.Bu meyanda Bay Mithat Oksancak bir müddet müdür vekilliğinde bulunduğu gibi Hikmet Türk'te aynı şekilde vazife görmüştür.
Reşit Tarakçıoğlu anud bir maarifçi olarak İzmir'de hizmet hayatını tamamlamış,Reşat Tardu'da
İzmir maarif hayatına hizmette bulunmuştur.Şimdiki Milli Eğitim müdürü İzmir'de milli eğitim hayatına yeni bir veçhe vermiş ve vilayet meclisinin karşısında maarif işlerine en büyük payı ayırtmak hususunda mücadeleli günler yaşamış ve takdire layık hizmetler ifa etmekte bulunmuştur.
İZMİR'deki OKULLAR
Atatürk Lisesi :Müdür Enver Demir
İnönü Lisesi :Müdür Kemal Özerdim
İzmir Kız Lisesi :Müdür Vedide Baha Pars
Karşıyaka Lisesi :Müdür Hilmi Apak
Kız Eğitim Enstitüsü :Müdür Rahmi Balaban
Yüksek Ekonomi ve Ticaret Okulu
ve Ticaret Lisesi :Müdür Hamdi Karaçivi
İzmir Cumhuriyet Kız Enstitüsü
ve Akşam Kız Sanat Okulu :Müdür Nuriye Hekimoğlu
Göztepe Kız Enstitüsü :Müdür Huriye
Mithat Paşa Erkek Sanat Okulu :Müdür Halil İdemen
İzmir'de mevcut ilkokullar:
- Gazi İlkokulu
- Alsancak
- Asnasör
- Güzelyalı
- Dumlupınar
- Duatepe
- Hakimiyeti Milliye
- Halit Bey
- İnkilap
- İnonü
- İsmet Paşa
- İstiklal
- Necati Bey
- Müdafaai Hukuk
- Misakı Milli
- Kocatepe
- Kahramanlar
- Oltu
- Sakarya
- Ülkü
- Sarıkamış
- Şehit Fazıl
- Şehit Fethi
- Yıldırım Kemal
- Vali Kazım Paşa
- Topaltı
- Tınaztepe
- Zafer
- Zeytinlik
Sözlük
Kitap,VHS,VCD,DVD,CD almak&araştırmak için logoyu tıkla
devam