ภาควิชาวิทยาศาสตร์อนามัยสิ่งแวดล้อม คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

I.                  รายละเอียดเกี่ยวกับรายวิชา

1.    วิชา PHEH 622 Environmental Sanitation Administration

2.     หน่วยกิต      2 หน่วยกิต

3.    สำหรับนักศึกษา หลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต(สุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม)

4.    ระยะเวลาที่สอน ภาคเรียนที่  1 ประจำปีการศึกษา 2549

                                  วันพฤหัสบดี  เวลา 13:00-15:00 น. ห้องเรียน 2405

5.    อาจารย์ที่รับผิดชอบ ผศ.ชลาศัย  ห่วงประเสริฐ  [email protected]

                                   www.geocities.com/shalasya/pheh622-49.html

6.    ผู้ร่วมสอน 1. ศาสตราจารย์เกียรติคุณ พิชิต  สกุลพราหมณ์

                        2. รองศาสตราจารย์ ดร. ประยูร  ฟองสถิตย์กุล

                        3. รองศาสตราจารย์ นพ. พิทยา จารุพูนผล

                        4. อาจารย์ ดร. ไกรชาติ  ตันตระการอาภา

                        5. ผอ. พิษณุ  แสนประเสริฐ  ผอ.สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม

                             กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข                                    

                       

II. ลักษณะวิชา (Course Description)

                 คำจำกัดความ ขอบเขตและหน้าที่ของการสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมทั้งในแง่วิทยาศาสตร์

  สุขภาพและในแง่การบริหาร  ทบทวนกระบวนการและเทคนิคการวางแผนกลยุทธ์ รวมถึงการ

  วางผัง การให้อนุญาต แผนจัดการ วิธีประเมินและประเมินผล การประเมินความเสี่ยง สุขภาพ

   และเศรษฐศาสตร์ในฐานะเครื่องมือในการตัดสินใจ การเปลี่ยนแปลงแนวคิดทางสิ่งแวดล้อม

   ร่วมสมัย และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนแห่งสหัสวรรษ  การสุขาภิบาลเชิงนิเวศ การป้องกันมลพิษ

   และหลักการปริสังวร  วิชาชีพและสมาคมในงานอนามัยสิ่งแวดล้อมทั้งในและต่างประเทศ

II.               วัตถุประสงของวิชา (Course Objectives)

                หลังจากจบการศึกษาวิชานี้แล้ว คาดว่านักศึกษาสามารถ

1.    เข้าใจและอธิบายความหมายจำกัดความและขอบเขตของการสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวเนื่อง

กับ การสาธารณสุข

2.    อธิบายหน้าที่และบทบาทของสิ่งแวดล้อมในตัวแบบปัญหาอนามัย และกำหนดยุทธศาสตร์ป้องกันได้

3.    กำหนดระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมในสถานที่ต่างๆได้ เช่น โรงงาน โรงพยาบาล โรงเรียน สถานอนุบาลเด็ก และตลาดเป็นต้น

4.    อธิบายกระบวนการและเทคนิคการวางแผนอนามัยสิ่งแวดล้อมเทียบกับ ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม

หรือ ISO 14001 และกระบวนการวางแผนยุทธศาสตร์ได้

5.    เข้าใจและอธิบายบทบาทที่สำคัญขององค์การสากลด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆได้ เช่น UNEP WHO FAO

WTO รวมถึงการเปลี่ยนแปลงแนวคิดด้านสิ่งแวดล้อมร่วมสมัยและเป้าหมายหลักการพัฒนาที่ยั่งยืน

แห่งสหัสวรรษ  นับตั้งแต่ประกาศริโอ ถึง โจฮันเนสเบอกและผลการประชุมปรึกษาสากลด้านการ

ส่งเสริมสุขภาพ กรุงเทพ 2005 ด้วย

6.    เข้าใจและดำเนินการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการด้านสิ่งแวดล้อม รวมทั้งใช้เครื่องมือการ

     ตัดสินใจเช่น การประเมินความเสี่ยง การประเมินผลกระทบอนามัยสิ่งแวดล้อม และการวิเตราะห์

ด้านเศรษฐศาสตร์ได้

7.    เข้าใจและอภิปรายประเด็นปัญหาวิชาชีพการสุขาภิบาลหรืออนามัยสิ่งแวดล้อมและเปรียบเทียบบทบาท

องค์การที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมต่างๆได้

             8.  สามารถวิเคราะห์และสังเคราะห์ นโยบายสาธารณะด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมได้

 

 

III.           การบริหารการสอน

ก. กิจกรรมการเรียนการสอน

1.    บรรยายและอภิปราย

2.    สัมมนาโดยนักศึกษา เชิญวิทยากรจากภายนอก ร่วมกับ นักวิชาการจากกระทรวงต่างๆ

3.    จัดนิทรรษการหรือเอกสาร จุลสาร หรือ เว็บไซท์เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารร่วมสมัย

             ข. การประเมินผล

               1. นักศึกษาประเมินการจัดการเรียนการสอน โดย บันทึกย่อไม่เกิน 1 หน้ากระดาษ A4

                    ผนึกใส่ซองจดหมาย รวมไว้ที่ประธานชั้น มอบให้อาจารย์ผู้รับผิดชอบวิชา ภายหลัง

                    สอบเสร็จสิ้นแล้ว

                2. ประเมินผลสำฤทธิ์

                                          F           ต่ำกว่า        60 % ของคะแนนรวมทั้งหมด

                              Re-exam               60-75%                              

                                          B               75-80 %

                                          B+             80-85 %

                                          A                มากกว่า 85 %

               3. องค์ประกอบของคะแนนรวม :  นักศึกษาร่วมกำหนด/เปลี่ยนแปลงกับอาจารย์

                                          สอบกลางภาค..........30 %     

                                          สอบปลายภาค..........40 %

                                           ส่วนร่วมกิจกรรมสัมมนา.......20 %

                                           ส่วนร่วมกิจกรรมเผยแพร่......10 %

IV.           กำหนดการเรียนการสอน  :  บรรยาย สัปดาห์ละ  ครั้งๆละ 2   ชั่วโมง

                         หนึ่งภาคการศึกษาประมาณ 16 ครั้ง

               สัปดาห์ที่ 1 คำจำกัดความและขอบเขตงานสุขาภิบาลหรืออนามัยสิ่งแวดล้อม

                                    การสุขาภิบาล ในงานบริการสาธารณสุข และตัวแบบแนวความคิดทาง

                                     สุขาภิบาลหรืออนามัยสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน

                สัปดาห์ที่ 2  การเปลี่ยนแปลงแนวความคิดและนโยบาย ในระดับสากลและประเทศ

                                     ทางด้านสิ่งแวดล้อม สาธารณสุข อนามัยสิ่งแวดล้อมและการส่งเสริมสุขภาพ

                 สัปดาห์ที่ 3  การกำหนด กฏหมายมาตรฐานคุณภาพสิ่งแวดล้อม สาธารณสุข  และข้อบังคับ

                                      สุขาภิบาลในระดับ สากล ในประเทศและระดับท้องถิ่น

                 สัปดาห์ที่ 4  การวางแผนยุทธศาสตร์ด้านสิ่งแวดล้อมและอนามัยสิ่งแวดล้อม

                 สัปดาห์ที่ 5  การวางแผนปฏิบัติการ โครงการด้านสิ่งแวดล้อมและอนามัยสิ่งแวดล้อม

                                       การบริหารโครงการและประเมินผล

                 สัปดาห์ที่ 6  เครื่องมือการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม : การศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการ

                                      และการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม

                 สัปดาห์ที่ 7  เครื่องมือการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม : การประเมินความเสี่ยงทางอนามัยสิ่งแวดล้อม

                

                      สัปดาห์ที่ 8   สอบกลางภาค

                      สัปดาห์ที่ 9  สัมมนาการวิเคราะห์ นโยบายสากลด้านสิ่งแวดล้อมและการดำเนินงานบริการอนามัย

                                            สิ่งแวดล้อมในประเทศ หรือเรื่องอื่นๆ

                       สัปดาห์ที่ 10 ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม หรือ มาตรฐาน ISO 14001 กับบทบาทของนักสุขาภิบาล

                      

                      สัปดาห์ที่ 11 การจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมในการรับมือภัยพิบัติและภาวะฉุกเฉิน

                                             การประสานแผนจัดการภัยพิบัติ สู่แผนพัฒนาที่ยั่งยืนหรือเมืองน่าอยู่

                      สัปดาห์ที่ 12   การจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมในระดับท้องถิ่น  : การวางแผนและการจัดบุคลากร

                      สัปดาห์ที่ 13 ตัวชี้วัดด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม การสำรวจและเฝ้าระวังด้านสิ่งแวดล้อมและสุขาภิบาล

                      สัปดาห์ที่ 14 สัปดาห์เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารด้านสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม

                       สัปดาห์ที่ 15 การประยุกต์หลักเศรษฐศาสตร์สิ่งแวดล้อมในงานสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม

                       สัปดาห์ที่ 16 สมาคมและองค์การทางสิ่งแวดล้อม อนามัยสิ่งแวดล้อมหรือสุขาภิบาล

                        สัปดาห์ที่ 17   สอบปลายภาค

V.              ตารางสอน  สำหรับภาคการศึกษาที่.....1........พ.ศ. 2549

                               ระหว่าง   5    มิถุนายน 2549 ถึง   6   ตุลาคม 2549  

                                ทุกวัน พฤหัสบดี  เวลา   13:00-15:00  น. 

                               จำนวนครั้งหรือคาบ ..

 

               

สัปดาห์ที่/วัน-เดือน-ปี	หัวข้อบรรยาย	ผู้บรรยาย	further readings
(1) 8 มิ.ย. 2549	คำจำกัดความและขอบเขตงานสุขาภิบาลหรืออนามัยสิ่งแวดล้อม   การสุขาภิบาล ในงานบริการสาธารณสุข และตัวแบบแนวความคิดทาง สุขาภิบาลหรืออนามัยสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน		Definition of Environmental Health, www.health.gov/environment/DefinitionsofEnvHealth/ehdef2.htm   (1)100 ปี ชาตกาล พุทธทาสภิกขุ (ภาพ) (2) buddhadasa1.ppt
(2) 15 มิ.ย. 2549	การเปลี่ยนแปลงแนวความคิดและนโยบาย ในระดับสากลและประเทศทางด้านสิ่งแวดล้อม สาธารณสุข อนามัยสิ่งแวดล้อมและการส่งเสริมสุขภาพ		Environmental Paradigm Shifts, “Enlibra Principl” www.westgov.org/wga/initiatives/enlibra/writcom.htm http://www.agrifood-forum.net/wssd.htm http://www.unep.org    click:--  “milestone” http://www.who.int/healthpromotion/conferences/6gchp/bangkok_charter/en/index.html
(3) 22 มิ.ย. 2549	กฎหมายสิ่งแวดล้อม สาธารณสุข การสุขาภิบาล เหตุรำคาญ และการบังคับใช้		environmental law & nuisances  กฎธรรมชาติ
(4) 29 มิ.ย. 2549	การวิเคราะห์ปัญหาและการวางแผนยุทธศาสตร์ ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม การกำหนดตัวชี้วัดอนามัยสิ่งแวดล้อม และ MDG		http://www.epa.gov/greenkit/ http://www.who.dk/document/e76979.pdf ขนาดของปัญหา DALY estimation
(5) 6 ก.ค. 2549	การวางแผนและบริหารโครงการด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม รวมเทคนิคบริหารโครงการ เช่น PERT/CPM , Decision Tree, O.R. อื่นๆ		www.gdrc.org/decision/smallcom.pdf STRATEGIC PLANNING
(6) 13 ก.ค. 2549	เครื่องมือบริหารจัดการ : การประเมินความเสี่ยงทางอนามัยสิ่งแวดล้อม		EHIA technique EHIA=?
(7) 20 ก.ค. 2549	การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ Env.H. Impact Assessment		Risk Assessment
(8) 27 ก.ค. 2549	สอบกลางภาค
(9) 3 ส.ค. 2549	สัมมนา อนามัยสิ่งแวดลอม/สุขาภิบาล
(10) 10 ส.ค. 2549	ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม/ ISO14001		ISO14000
(11) 17 ส.ค. 2549	การจัดการภัยพิบัติและการสุขาภิบาลฉุกเฉิน
(12)  24 ส.ค.2549	อนามัยสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น เขตเทศบาล อบต และพื้นที่อื่นๆเช่น โรงพยาบาล โรงเรียน
(13)   31 ส.ค. 2549	Env.MgtTools,TQEM,GMP/HACCP   Pollution Prevention(PP), CP
(14)   7 ก.ย. 2549	สัปดาห์แผยแพร่ข้อมูลข่าวสารอนามัยสิ่งแวดล้อม
(15) 14 ก.ย. 2549	การประยุกต์หลักเศรษฐศาสตร์

 

(16) 21 ก.ย.2549	สิ่งแวดล้อมและจริยธรรมสิ่งแวดล้อม
(17) 28 ก.ย.2549	รายงาน ของนักศึกษา
(18) 5 ตุลาคม 2549	สัมมนาและสรุปบทเรียน

     

             หนังสือ ตำราและweb-sites เพื่อการศึกษาเพิ่มเติม

1.    Bainbridge,J. & Sapirie,S., “ Health Project Management : A Manual of Procedures for Formulating

And Imprementing Health Projects”, WHO, Geneva, 1974

2.    SEARO REGIONAL HEALTH PAPERS No.2 “ Health Planning & Management Glossary”

WHO Regional Office for South-East Asia 1984

3.    Briscoe,J., Faechem,R.G., & Rahaman,M.M. “ Evaluating Health Impact : Water Supply, Sanitation,

And Hygiene Education” , Ottawa, Ont.,IDRC 1986

4.    http: www.gdrc.org/decision/edm-documents.html 

5.    http://www.sandec.ch

6.    http://www.sanicon.net