| İnsan ve
hayvan davranışlarıyla ve bilişsel süreçleriyle
ilgilenen psikoloji biliminin 125 yıllık bir tarihi
vardır. Bu genç yaşına rağmen psikoloji, biyolojiden
sosyolojiye kadar uzanan oldukça geniş kapsamlı bir
alandır. Psikoloji insan ve hayvan davranışlarını ve
bu davranışlarla ilintili psikolojik, sosyal ve
biyolojik süreçleri inceleyen bir alandır. Bir
meslek olarak ise psikoloji, psikoloji bilgilerinin
insan sorunlarını çözmek için kullanılmasıdır. Bu
bilginin kullanılması psikolojinin alt alanlarına
göre değişmekle birlikte dili iyi kullanma,
araştırma, istatistiksel analiz ve empati gibi bazı
özel beceri ve yetenekleri gerektirir.
Psikologlar
iki önemli ilişki üzerinde çalışırlar: ilki, beyin
ve davranış, ikincisi ise çevre ve davranış
ilişkisidir. Psikologlar hem araştırmacı olarak
gözlem, deney ve analiz gibi bilimsel yöntemleri
izlemek hem de bilimsel bulguları uygulamak için
yaratıcı olmak durumundadırlar. Psikologlar
araştırma yaparak geliştirdikleri kuramları sınarlar
ve araştırmalar sonucu ortaya çıkan yeni bilgileri
uygulama alanında çalışanların kullanımına sunarlar.
Ayrıca, bireylerin ve toplumların değişen
gereksinimlerini karşılamak amacıyla yeni
yaklaşımlar geliştirirler.
Psikoloji
oldukça geniş bir alandır. Psikologlar temel ve
uygulamalı alanlarda araştırma yaparlar, toplumdaki
örgütlere ve diğer kurumlara danışmanlık hizmeti
verirler, bireylere tanı koyar ve tedavi ederler,
lise ve üniversitelerde psikoloji öğretirler,
çeşitli testler kullanarak zekayı ve kişiliği
ölçerler, davranışları ve bilişsel işlevleri
değerlendirip gerekli durumlarda yardımcı olurlar.
Bireylerin hem birbirleri ile hem de makineler ile
nasıl ilişki içine girdiklerini araştırıp, bu
ilişkileri iyileştirmeye çalışırlar.
Psikologlar
bazı işlerde bağımsız olarak çalışırken diğerlerinde
doktor, hukukçu, okul personeli, bilgisayar uzmanı,
mühendis, yasa koyucu, polis, asker ve yöneticiler
ile takım halinde çalışarak toplumun her alanına
katkıda bulunurlar. Bu yüzden psikologları,
laboratuvarlarda, hastanelerde, adliyede, okullarda,
üniversitelerde halk sağlığı merkezlerinde, kitle
iletişiminde, hapishanelerde ve pek çok başka
işyerinde görebilirsiniz. Örneğin stresi yenip
performansı artırmaya yönelik programlarda yönetici
veya sporcularla birlikte çalışırlar. Adli kararlar
için hukukçulara gerekli bilgi ve önerileri
sağlarlar. Okul reformunda eğitimcilerle, psikiyatri
kliniklerinde psikiyatrist ve sosyal çalışmacılarla,
pediatri, onkoloji ve nöroloji gibi kliniklerde de
uzman doktorlarla birlikte çalışırlar. Uçak kazası
ya da bombalama gibi bir felaketin hemen ardından
ortaya çıkan şok sürecinde kaza kurbanlarına
yardımcı olurlar. Hukuk ve halk sağlığı alanlarında
çalışanlarla birlikte takım halinde çalışarak bu tür
olayların nedenlerini analiz ederler ve
tekrarlanmasını önlemek için yollar bulmaya
çalışırlar
Psikolojide
çalışma alanlarının hem sayısı hem de etkinliği gün
geçtikçe artmaktadır. ABD’de yapılan bir öngörüye
göre psikoloji, 2005 yılına kadar en hızlı gelişen
üçüncü alan olacak ve bir kaç 10 yıl içinde de bu
gelişme sürecektir. Toplumdaki sorunların
çoğunluğunun insan davranışıyla ilişkili olduğu
düşünülürse psikolojinin çok fazla sayıda çalışma
alanı olduğunu görmek şaşırtıcı olmayacaktır.
Örneğin uyuşturucu kullanımı, kişisel ilişkilerdeki
güçlükler, sokakta ve evde şiddet, kendi sağlığımıza
ve çevremize zarar veren davranışlarımız gibi
bireysel ve toplumsal sorunlar, psikologların
ilgilendikleri sorunlar arasındadır. Psikologlar,
bilimsel yöntemle bilgi toplama, bilgiyi analiz
etme, önleme ve müdahale stratejileri geliştirme
gibi yollarla sorunların çözümüne katkıda
bulunurlar. Örneğin, psikologlar, yaşlıların
sayısının hızla arttığı dünyamızda evleri ve
işyerlerini bu grup için daha uygun hale getirmek
üzere araştırma ve uygulama yapmaktadırlar.
Elektronik alanında yaşanan devrim, kullanıcı dostu
teknoloji ve eğitim gerektirmekte ve psikologlar bu
konuda mühendislerle birlikte çalışmaktadırlar.
Günümüzde sayıları gittikçe artan çalışan kadınlar
işverenden aile gereksinimlerine uygun bir işyeri
yapılanması talep etmekte ve psikologlar da
gereksinim duyulan değişmeler konusunda işverenlere
yardımcı olmaktadırlar. Büyük toplumsal değişimlerin
yaşandığı ve farklı kültürleri içeren ülkelerde
toplumsal değişimin birey üzerindeki etkilerini ve
kültürel farklılıkları anlamada kullanılacak önemli
bilgi ve becerileri ortaya koymaktadırlar. Bunların
yanı sıra öğrenme ve bellek konularındaki
araştırmalarda kaydedilen gelişmeler ile beden ve
ruh sağlığının içiçeliği Psikoloji bilimini her
zamankinden daha ilginç bir hale getirmektedir.
Örneğin, hatırlamanın pasif bir süreç olmadığı,
bireylerin belleklerindeki geçmiş bir olaya ait
bölük-pörçük bilgileri, kendi yorumlarıyla
birleştirip aktif olarak yeniden yapılandırdıkları
dolayısıyla da tanık ifadelerine tam olarak
güvenmenin doğru olmadığı anlaşılmıştır. Beden ve
ruh sağlığının içiçeliğine en iyi örnek ise, aşırı
yarışmacı, sabırsız, telaşlı, aynı anda birden fazla
işi yapmaya çalışan ve diğer insanlara karşı olumsuz
inanç ve davranış içinde olan “A tipi” kişilik
özelliğinin, ani kalp krizlerinin en önemli
yordayıcısı olmasıdır.
Psikologların çoğu işlerini severler; çünkü, sağlık
ocaklarında doktorlarla birlikte çalışmaktan
bilgisayar kullanmaya kadar uzanan geniş bir yelpaze
içinde çalışıyor olmak heyecan vericidir. Bunun da
ötesinde psikologlar kendilerini bireylerin günlük
yaşamlarındaki iniş-çıkışlarla başedebilmelerine
yardımcı olmaya adamışlardır.Psikolojiyi öğrenmek ve
bilmek pek çok diğer meslek dalları için de önemli
bir avantajdır. Örneğin, işverenlerin çoğu psikoloji
derslerinin kazandırdığı bilgi toplama , analiz
etme, yorumlama, istatistik ve deneysel desen kurma
gibi becerilere ilgi duymaktadırlar |