soudijnk1991artikel
‘De interdisciplinaire benadering geldt in de wetenschap als een uiterst vruchtbare. Dat die in de praktijk tegenvalt ligt niet aan het principe maar aan de uitvoering.’ De bioloog Hillenius: grensbewoners verkeren in een gunstige positie; ze zijn creatiever, kennen verschillende manieren van praten en doen, ze wisselen moeiteloos van perspectief.
G. Bateson à prototype interdisciplinair werkende geleerde (biologie, psychiatrie, taal cultuur, opvoeding) ‘Twee beschrijvingen zijn beter dan één.’ Zo wordt de illusie weggenomen dat bepaalde situaties slechts op een manier goed beschreven kunnen worden. Interdisciplinariteit lijkt de auteur zinvol; bepaalde verschijnselen of problemen worden benaderd door mensen met verschillende achtergronden. Maar de auteur maakt deel uit van een VF-groep (een voorwaardelijk gefinancierd project) waarin blijkt dat de heterogeniteit, het interdisciplinair werken, geen extra voordelen oplevert. Als je al heel goed weet wat je wilt onderzoeken en hoe je dat wil doen, heeft het geen enkele zin om samen te werken met mensen die een andere achtergrond hebben. Interdisciplinair werk is voor hem alleen vruchtbaar wanneer het hem leert de grenzen van zijn eigen opleiding te ontdekken. Het is in onderzoek vaak heel vruchtbaar om te doen alsof. Deze techniek kan men toepassen als men alleen werkt, maar ook als er samengewerkt moet worden met andere disciplines. Hoe kan je deze alsof-toestand uitlokken? Het is vooral belangrijk om naar metaforen te zoeken waarmee je je een nieuwe voorstelling van je eigen onderzoeksprobleem kunt maken.
Enkele vuistregels van de auteur over interdisciplinariteit:
1) Als u tevreden bent over uw eigen werkwijze, is interdisciplinariteit voor u van weinig belang.
2) Houd er rekening mee dat mensen uit verschillende disciplines onvergelijkbare grootheden produceren: de niveaus van analyse sluiten niet op elkaar aan.
3) Gebruik onderzoekers uit andere disciplines vooral om uw eigen problemen te herzien.
4) Gebruik anderen om de beperkingen van uw eigen aanpak beter te herkennen.
5) Daag anderen uit om sprekende voorbeelden van hun manier van denken te geven: metaforen en beelden vormen goede hulpmiddelen om uw eigen manier van denken te ontwikkelen.
6) Doe alsof (maar stop daar op tijd weer mee): doe alsof een situatie bepaalde kenmerken heeft; doe alsof u op een ander gebied werkt (ook al snapt u maar heel weinig van dat terrein).
7) Spring met behulp van anderen zo nu en dan even buiten uw vertrouwde denkkader. Daarna kunt u rustig weer naar dat kader terugkeren: u bent nu toch niet meer helemaal de oude. En dat is plezierig: een goede onderzoeker moet telkens opnieuw een beetje naïef naar de werkelijkheid kijken.