İyi yetismis bir köpek her avcinin hakli gurur kaynagidir ve ona inanilmaz keyif verir. sizde iyi bir av köpegine sahip olmak ve bunu kendi istediginiz gibi yetistirmek istiyorsaniz,bir yavru temin edip bunu egitecek zamaniniz ve imkaniniz varsa biraz özveri,sabir ve ilgi sizi amaciniza ulastiracaktir.
Mutlaka,yavru seciminde dikkat edilmesi gereken hususlar olacaktir Besleyeceginiz yavrunun anne ve babasinin av kabiliyetleri fiziki özellikleri,iyi bir soydan olmalari,yasadiginiz ve avlanacaginiz meralarin iklim sartlari,hoslandiginiz ve avlayacaginiz av türleri,hayalinizdeki köpegin karakteristik özellikleri hangi Irktan bir köpek besleyeceginiz konusunda sizi aydinlatan faktörler olabilir.
Eger size ait bir anneden meydana gelen yavrulardan secim hakkiniz varsa biraz daha sansli sayilirsiniz cünkü ilk yavruyu secme hakki sizindir yapacaginiz cesitli gözlemlerle yavrular hakkinda fikir üretmis ve daha dogru bir secim yapmis olursunuz. Mesela yavrulari daha gözleri kapaliyken,annelerini yavrulardan 1-2 mt ileriye götürerek annelerinin kokusundan ona ulasmaya calisan yavrulari gözlemleye bilir ve koku alma hissiyetleri hakkinda fikir yürütebilirsiniz. daha sonralari bir kaba koydugunuz sürü otlarin arasina koyarak yavrulari benzer bir testle sinamis olursunuz. Bu testleri yavrularin sürekli bulunduklari kulübelerinden uzakta yapmanizda fayda vardır. Yavrular kokuyu daha net algilayabilsinler ki sizi yaniltmasinlar. Hatta yeriniz müsait ise yavrulari 3-4 aylik oluncaya kadar beslemeli ve bu yadlarda ,kontrolünüz altinda zarar veremeyecekleri bir sekilde onlar koklatip saldiginiz bir bildircina verdikleri tepkilerden daha heyecanli istekli ve kabiliyetli bir yavru tespit edebilirsiniz.
Yaptiginiz cesitli testlerden aldiginiz sonuclari,yavrunun fiziki özelliklerini,göz zevkinizi birlestirerek sececeginiz yavrunun hangisi olduguna karar verdiniz. bundan sonra sabirlik bir calisma sizi beklemektedir.
Bu yaslardaki köpege terbiye egitimleriyle egitimine baslayabilirsiniz. Örnegin yemek verdiginizde komutsuz yemesini istemiyorsunuz köpeginizin yemek vakti geldiginde elinizdeki kapla ona yaklastiginizi hissedince kuyruk sallayarak size kosacak ve üzerinizi atlayarak elinizdeki yiyecegi almak isteyecektir.bu esnada elinizdeki bir gazete rulasi v.b. gibi köpegin canini yakmayacek bir cisimle burnunun üzerine vurarak onu geri cekilmeye zorlayin ve bekle komutunu tekrarlayin. Birkac darbe alan köpek canaktan biraz ileriye oturup size bakmaya baslamistir ilk zamanlarda saldiracak olabilir ama asla izin vermeyin ve sizin komutunuzu beklesin. Daha sonralari yavru patronun kim oldugunu ögrenmis ve yemek verdiginizde sizden komut beklemektedir. Bu egitimin yarari ileriki dönemlerde arkadaslarinizla av ciktiginizda verilen yemek molalarinda hicbir köpekle dalasmadan siz daha sofraya oturmadan gidip bir kenera yatacak ve zamani gelince yemeginin verilmesini bekleyecektir. Aksi taktirde onunla ayni sofrayi paylasmak zorunda kalir ve bütün mola boyunca uzaklasmasi icin ona bagirip cagirip biseyler firlatmak zorunda kalirsiniz......
Köpege kücük yaslarda verilmesi gereken bir diger egitimde tuvalet egitimidir ve bu egitiminde önemli bir egitimdir .yemegini yiyen ve karni doyan yavru,kisa bir süre sonra büyük ihtimalle pisleyecektir. Yavruyu yemegini yedikten sonra alip,ileride tuvalet olarak kullanmasini istediginiz bir araziye ormana veya bahcenizin uc kismi gibi v.s. yerlere götürün. Yavru belli bir süre yerleri koklayarak dolasacak ve sonunda biyerlere pisleyecektir. Tabi biraz sabirli olmalisiniz. Bu egitimi her yemekten sonra tekrarlayin sürekli ayni yere gelen ve bu bölgeyi tuvalet olarak kullandigini hisseden köpek daha sonralari kendiliginden o bölgeye gidip tuvaletini oraya yapmaya baslayacaktir. Bagli oldugu zamanlarda havlayarak yada miziklayarak sizi cagiracak ve salivermeniz icin bekleyecektir .özellikle ilk zamanlarda mutlaka takip edip saliverilmelidir. bu egitimi iyice pekistirdiginizde. Bagli yada kapali oldugu yere pislemeyeceginizden emin oldugunuz köpegi rahatca arabanizin bagajina,bazen evin balkonuna bazende davetli oldugunuz av partilerinde arkadaslarinizin gösterdigi yerlere rahatca bagliyabilirsiniz .grup halinde gittiginiz avlarda bu sekilde egitim almis bir köpekle hicbir endise duymadan rahatca yolculuk yapabilirsiniz.
Bu egitimlere devam ederken köpeginiz biraz daha büyümüs ve önünde yuvarlayip ileri dogru firlattiginiz bir cisim onun ilgisini cekmeye baslamistir artik. Sizle oyun oynamayi cok seviyordur . evet yavrular oyun oynamayi cok severler ve onlara oyunla karisik bir cok sey ögretebilirsiniz.
Sira yavas yavas aport(getirme)egitimine gelmistir.elinizdeki bir oyun tipu,kus kanadi,bir bez parcasi v.s. gibi cismi yakalamasina izin vermeden köpeginizin dikkatini cekecek bir bicimde önünde saga sola yuvarlayin ve onun görebilecegi bir mesafeye firlatin. kosup cismi yakalayan yavru ,dogal olarak onunla oynamak ,isirmak belkide parcalamak icin kendini en güvende hissedecegi yere kulubesine gitmek isteyecektir bu esnada sizde tam kulubenin önünde yavruyu bekliyor olmalisiniz.agzındakiyle kayitsiz sartsız kulubesine kacmak isteyen köpek size dogru gelecektir.onu severek yakalayin ve ''otur'' kelimesini tekrarlayip sirtinin arka kismindan bastirip oturur vaziyete getirin ve ''birak'' kelimesini tekrarlayarak agzindaki cismi alin ve onu mutlaka büskivi gibi yiyeceklerle ödüllendirin.sonralari ayni egitimi sadece sizin ve köpeginizin olacagi ,köpegin konsantiresini bozacak baska etkenlerin bulunmadigi acik arazilerde yapmalisiniz.köpeginizin getirmesi icin firlatacaginiz cisim yeni avladiginizyada ici doldurulmus bildircin,keklik yada tavsan gibi hayvanlar olabilir.daha önceleri yaptiginiz gibi köpeginizin getirmesi icin ileriye dogru firlattiginiz cismi kosup yakalayan köpeginiz agzinda kus onu hemen daha önceleri yaptigi gibi kulubesine götürmek isteyecektir ama görünürlerde kulubesi yoktur ve ne yapacagini sasirmistir.sizde bu esnada köpekten ters istikamete ayaklarinizi hizlica yere vurarak ve köpegi heyecanlandiracak bir sekilde kosar gibi yapin.bunu gören köpek biraz telaslanacaktir ve onun arazide sizden baska güvenebilecegi baska kimse yoktur ve yanlız kalmak yerine kosarak size gelmek isteyecektir.agzindakiyle size dogru kosup gelen yavruyu canin yakmayacak sekilde yakalayin ve aferin birak gibi kelimeleri tekralayarak oksuyarak agzindakini alin ve onu mutlaka ödüllendirin.bu egitimleri sabah ve aksam üzeri havanin serin oldugu zamanlarda yapmaya özen gösteriniz ve 2 kezden fazla tekrarlamayiniz.aksi halde biktirici olabilir. köpeginize bu egitimlerin yani sira otur ,yat, bekle gibi itata egitimleride ögretebilirsiniz.
otur egitiminde önünüzde duran köpegin sirtinin arka kisminda bastirarak oturtun ve sürekli''otur' komutunu tekrarlayarak onu oksayin karin altini kulaklarini kasiyin veya bir tarakla oturur vaziyetteki köpeginizin tüylerini tarayin ama mutlaka otur komutunu sik sik tekrarlayin.yatmak isterse buna müsede etmeyin ve kayisinda yukari sertce cekerek istediginiz konumda olmasini saglayin. kasinmak ve taranmak köpegin cok hosuna gidecektir belli bir müddet sonra ''otur'' kelimesini duyan köpegin aklina taranma ve kasinma gibi kavramlar gelecek ve buda onun cok hosuna gittigi icin istediginizi yapacaktir.köpege ögretmek istediginiz bir egitimi hemen yapmasini beklemeyiniz calismalariniza sabirli bir sekilde devam ediniz mutlaka kisa bir süre sonra size cevap verecektir.yat,bekle, v.s. gibi egitimlerden bu sekilde bir yol izleyebilirsiniz.
topuk egitimide köpeginize ögretmeniz gereken önemli bir egitimdir.köpeginizi 1.5-2 mt uzunlugundaki bir iple kayisiniza baglayip yürümeye baslayin mutlaka köpek sizden önde gitmeye calisacak ve sizi ileri dogru sürükleyecektir.bu sirada ipten tutup sertce ve gri dogru cekerek ve ''topuk'' kelimesini sıkca tekrarlayarak hatta bir gazete rulasi ile canin yakmayacak bir sekilde burnunun üzerine vurarak arkaniza gecmesini saglayin ve yürüyün.sabirsizlanim önünüze gecmek istediginde ayni harekerleri ve komutlari tekrarlayarak buna müsede etmeyiniz.bazen durun ve büyük bir hevesle sizden önde gitmek isteyen ama bunun sonunda dayak oldugunu bilip buna cesaret demeyen köpeginizin. hareketlerini gözleyin ve onu daha sabirli olmaya davet edin. bu egitim bazen cok ürkek kusların bulundugu meralarda kuslara yaklasirken bazen daglarda karsilasan koyun sürülerinin bekcileri coban köpeklerinin köpeginize dalasip ona zarar vermemesi bazende kisin karda tavsan izlerken (iz avi)cok isinize yarayacaktır. tek bir komutla arkanıza gecen köpeginiz cogu zaman saatlerce sizin izlerinize basarak
ilerleyecek ve asla komutsuz ileri fırlayıp bir cuval inciri berbat etmeyecektir.
bir basak egitimde yüzme egitimidir.köpeginiz sudan korkmamalidir.ileriki dönemlerde cok soguk havalarda büyük zahmetlerle avladiginiz ördek kaz gibi hayvanlari gölller göletlere hediye etmemek icin bu egitimi mutlaka ögretmelisiniz.yavruluk döneminde köpeginizin hasta olmayacagi bir sekilde ilik su bulunan havuzlarda derelerde deniz kenari v.s gibi yerlerde bu egitime baslayabilirsiniz ilk zamanlarda köpeginizi kucaklayip sizinde onla berber suya girmenizde fayda vardir onu oksayarak yavas yavas suya alistirirsiniz .sonralarida suya attiginiz cisimleri yüzüp cikarmas icin ugraşmalisiniz.
simdi gelelim cok önemli bir konu olan ''ferma'' konusuna.''ferma'' gercekten köpegi köpek avciyi avci yapan cok önemli bir faktördür.zaten seciminiz afkan ve fermaci bir irktan bir yavru ise ferma faktörü icgüdüsel olarak köpeginizde mevcuttur. belki sizin yapacaginiz fermada daha sabirli beklemesini ve komutsuz fermayi bozmamasini önlemek olabilir. bilindigi üzere yavru köpeklere ferma yaptırmanin en yaygin yolu. 2 mt lik bir sopaya 2 mt kadar bir olta baglayip bunun ucunada taktiginiz,kus kanadi v.s. gibi cismi köpegin önünde saga sola atip onun dikkatini cekmek ve ferma yapmasini beklemektir.bunu yaparken köpek sabirsizlanip kus kanadini yakalamak icin atilabilir.yakalamasina izin vermeden kaldirip 2 mt ileriye tekrar bırakın tekrar atılacak olursa yine aynini yapin bir müddet sonra kosarak bunu yakalayamayacagini anlayan köpek yerdeki cisme daha sakin,sinsi ve dikkatlice yaklasmanin daha doğgu oldugunu düsünecek ve tüm hayati boyunca beraber yaptiginiz avlarda sizi cok keyiflendirecek ve heyecanlandiracak ilk '' fermalarini'' yapmaya baslayacaktir. fermadaki köpek zaten heyecanda titremektedir ve sizden komut gelmeden bir an önce kusu yakalamak isteye bilir buna izin vermeyin ve kaldirip baska bir yere birakin köpek tekrar fermaya gectiginde bir gözü sizde bir gözü yerdeki kus kanadindadir.yaninda dikkatli ve yavas adimlarla kusa nasil yaklasmasi gerektigini anlatmaya calisin ve bir müddet sessizce bekledikten sonra ayaginizi tere sertce vurun ve ''yakala'' '' tut'' gibi komutlarla sopanin ucundaki kus kanad,n yakalamsına izin veriniz.köpek atlayip cismi yakalayinca onu oksayarak agzindakini alin asla cekistirmeyin.aksi halde disleri acıyabilir ve ve bidaha vurulan avi agzina almayabilir.buda celgin olan avlari cantaya koyamamniz,ölü düsen kuslarida 15-20 dakika aramaniz ve bu esnada size bakan köpeginize bagirip cagirip onu azarlamanız gibi bir sonuc dogurabilir.
egitimler haricinde sik sik köpeginizle ormana arazilere gitmelisiniz ve onu kosmasi atlayip ziplamasi kaslarini gelistirmesi icin gezdirmelisiniki sezon acilisindaki ilk avlarinizda av basladiktan 1-2 saat sonra kucaginizda 6-7 aylik bir köpekle aksama kadar dolasmayasiniz
3-4 aydir büyük bir sabir ve özveriyle bir cok egitim verdiginiz köpeginiz artik 6-7 aylik olmus ve yavas yavas ava gitme zamani gelmistir.artik daglarda ögrenmesi gereken isler ,tanismasi gereken hayvanlar vardir.ilk avlarda yanliz yada bilincli bir arkadasinizla birlikte gitmelisiniz .kesinlikle acemi köpekle grup avlarina gitmeyiniz aksi halde bunca emek bosa gidebilir.ilk avlarda amac,tüfek atip av vurmaktan ziyade köpegi daglara valaklara adepte etmek olmalidir.böcekler,kuşlar,bazen kaplumbağalara bile ferma verecektir kesinlikle dövüp azarlamayin.av hayvani olarak siniflandirmadiginiz hayvanlara kesinlikle tüfek atmayiniz.zamanla tecrübe kazan köpek ilk zamanlarda ilgisini ceken bir cok hayvanin av olmadigini anlayacak sonralari onlarla ilgilenmeyecektir.ilk avlarda belki aksama kadar sizin izlerinize basip arkanizdan gelecektir bu sizi korkutmasi.arada durup önünüze gecmesi icin isaret edin av bölgesi olmasa bile saga sola,yukari asagi tas atarak onu yönlendirin aramasini ögrensin bu sırada köpegi birakip gitmeyin ve av olmadigini bilsenizde ''hani'' '' nerde'' gibi komutlarla onu yönlendirin.ileriki zamnalar ceverenizi iyice ardigindan emin oldugunuz köpekle avlanirken acaba gectigim yerler iyi arnmadida kus kaldimi gibi bir endiseniz olmaz.daglarda keklik sürülerinin kalktigi yerlerde 15-20 dakika oyalanin.oralara tas atark köpegi yönlendirin birakin etrafi yice arayi kokulari pekistirsin kuslar ucmus olsada kokulari hala oralardadir.bu kokular onun ilgisini cekecektir.avda bir kus vurdunuz ve bu kus 30-40 mt ileriye yada aşagiya biyerlere düstü.iste bu köpeginiz icin bulunmaz bir firsattir.siz kesinlikle kusun düstügü yere gitmeyin ve bulundugunuz yerden kusun düstügü bölgeye tas atarak ve '' getir'' ''apor'' komutlariyla onu yönlendirin.baska bir köpek varsa onu tasmasindan yakalayin ve bekleyin.yavru köpegi rahatsiz etmesine yada kusu ondan evvel bulup gelmesine müsade etmeyiniz.avladiginiz kuslar cok yakinlariniza,gruptaki arkadaslarinizin önlerine düsse bile kesinlikle ellemeyin gelip köpeginiz bulsun.kusu size getiren köpege bir diger avcinin müdahale etmesine izin vermeyin.sürekli bu sekilde egitilen köpek ileride kanat kirma(celgin)yada sacma alip cok uzaklara düsen kuslari bulmakta daha iyi bir tecrübe kazanacaktir.
siki bir egitim verdiginiz köpeginiz artik cok sey ögrenmistir.bundan sonra yapilacak olan pratikle bunlari pekistirmek olcakatir.buda demektirki;bilincli bir sekilde,kurallara riayet ederk,limitleri asmadan daha cok av daha cok tecrübe... daha cok tecrübe cok iyi köpek.......köpeginiz 2-3 yasinda olsa dahi daha tecrübe kazanacagi cok sey vardir buda dogayla ve avlarla ic ice olmaktan geçer....
genc bir avci olarak,büyüklerimden,ustalarimdan ögrendiklerim ve uyguladıklarim bunlar. bunlari sizlerle paylasmak istedim..mutlaka cok cok tecrübeli avci büyüklerim ve egitmenler vardir hepsini saygıyla ve sevgiyle selamlıyorum.yeni sezonda herkese rastgele diyorum.........
Serkan Altug
izmir-ödemis-bozdag
